τοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου
Τί πρέπει νά θυμόμαστε τήν ἡμέρα τοῦ Ἀττίλα 2
ΗΤΑΝ ΣΑΝ σήμερα, 14 Αὐγούστου τοῦ 1974, ὅταν ἡ Τουρκία ἐξαπέλυσε τόν Ἀττίλα 2.
Τήν ἐπίθεση διά τής ὁποίας ὁλοκλήρωσε τούς ἀντικειμενικούς σκοπούς τής εἰσβολῆς καί ἔθεσε ὑπό κατοχήν τό 36% τοῦ ἐδάφους τῆς Κύπρου. Ἄν ἀνατρέξει κανείς σήμερα στό διαδίκτυο, θά διαβάσει ὅτι ὁ δεύτερος Ἀττίλας ἐξαπελύθη ἀφοῦ κατέρρευσαν οἱ συνομιλίες πού γίνονταν στήν Γενεύη πρός διευθέτηση τοῦ ζητήματος. Πρόκειται περί ψεύδους.
Οἱ συνομιλίες κατέρρευσαν ἐπειδή ἐπαναλήφθη ἡ τουρκική στρατιωτική δράσις ἀφοῦ ἐπεδόθη ἕναν θρασύτατο τελεσίγραφο. Τήν κατάρρευση τῶν συνομιλιῶν προκάλεσε ὁ Τοῦρκος ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Τουράν Γκιουνές, συνεπικουρούμενος ἀπό τόν Ραούφ Ντενκτάς, στούς συνομιλητές του στήν Γενεύη, τούς ὁμολόγους του Γεώργιο Μαύρο καί Τζαίημς Κάλλαχαν, καθώς καί τόν Γλαῦκο Κληρίδη πώς ὡς Πρόεδρος τῆς Κυπριακῆς Βουλῆς εἶχε παραλάβει προσωρινῶς καθήκοντα Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἀποκαθιστῶντας τήν νομιμότητα καί αἴροντας τίς συνέπειες τοῦ πραξικοπήματος, τίς προφάσεις δηλαδή τῆς εἰσβολῆς.
Ὁ Ἀττίλας 2 δέν ἦταν κεραυνός ἐν αἰθρίᾳ. Καθ’ ὅλο τό διάστημα ἀπό τήν ἐκεχειρία τῆς 24ης Ἰουλίου μέχρι καί τίς 14 Αὐγούστου οἱ Τοῦρκοι ἐμφανῶς προετοιμάζονταν γιά τήν δεύτερη φάση τῆς ἐπιχειρήσεώς τους. Οἱ ἀναφορές ἦσαν ξεκάθαρες. Οἱ πληροφορίες ἦσαν σαφεῖς.
Οἱ Τοῦρκοι ἐνίσχυαν τίς δυνάμεις τους καί ἐλάμβαν ἐπιθετική διάταξη. Σχετικῶς μπορεῖ κάποιος νά ἀνατρέξει στό ἐξαιρετικά διαφωτιστικό βιβλίο τοῦ ἀντιστρατήγου Γεωργίου Τσουμή «Ἐνθυμήματα καί Τεκμήρια Πληροφοριῶν τῆς ΚΥΠ γιά Κύπρο καί Ἐγγύς Ἀνατολή» (ἐκδόσεις Δούρειος Ἵππος, 2012).
Δυστυχῶς γιά τήν ἑλληνική πλευρά, τόσο στήν Ἀθήνα ὅσο καί στήν Λευκωσία ἐπικρατοῦσε ἀσύγγνωστη ἀφέλεια. Πίστευαν ὅτι ἡ Τουρκία θά συναινοῦσε σέ δικαία λύση. Εἶναι ἡ ἴδια ἀφέλεια πού κατατρύχει μέχρι σήμερα τήν πολιτική τῆς Ἑλλάδος γιά τό Κυπριακό. Ἀπό τήν Γενεύη τό 1974 μέχρι τό Κράν Μοντανά τό 2016 καί μέχρι τίς τρέχουσες πρωτοβουλίες Γκουτέρες, βλέπουμε τίς προσπάθειες λύσεως διά τῶν διαπραγματεύσεων νά ἀποτυγχάνουν ἡ μία μετά τήν ἄλλη καί μυαλό δέν βάζουμε.
Νά θυμίσουμε λοιπόν ὅτι στήν Γενεύη, τό 1974, εἶχε ἤδη συνομολογηθεῖ ἕνα πλαίσιο διευθετήσεων. Κατόπιν ἐντόνων συζητήσεων οἱ ὑπουργοί τῶν ἐγγυητριῶν δυνάμεων υἱοθέτησαν στίς 30 Ἰουλίου ἔκθεση ἐμπειρογνωμόνων, ἀποτελούμενη ἀπό τέσσερα σημεῖα:
• Οὐδεμία στρατιωτική ἐπέκτασις πέραν τῶν γραμμῶν τῆς 30ῆς Ἰουλίου (10 μ.μ.).
• Δημιουργία ζώνης ἀσφαλείας γύρω ἀπό τίς θέσεις πού κατεῖχαν οἱ Τοῦρκοι.
• Ἐπιστροφή στούς Τουρκοκυπρίους ὅλων τῶν στρατιωτικῶν θυλάκων πού εἶχαν καταληφθεῖ ἀπό ἑλληνικῆς πλευρᾶς.
• Βαθμιαία μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων στό νησί.
Ὅλα τά σημεῖα, πλήν τοῦ πρώτου, συνιστοῦσαν παραχωρήσεις πρός τήν Τουρκία. Ἡ ὁποία ὅμως ἐπεδίωκε ἀκριβῶς τήν «ἐπέκταση τῶν γραμμῶν τῆς 30ῆς Ἰουλίου». Ὁπότε οἱ προσπάθειες κατέρρευσαν ἐξ αἰτίας τῆς τουρκικῆς ἀδιαλλαξίας, τήν ὁποία ἐπέτεινε ἡ στρατιω-
τική ἀδράνεια τῆς ἑλληνικῆς πλευρᾶς.
Πράγματι, τό μόνο πού ἔκανε ἡ Ἀθήνα ἦταν νά στείλει στήν Κύπρο ὡς ἀρχηγό τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς (ΓΕΕΦ) τόν ἀντιστράτηγο Εὐθύμιο Καραγιάννη, ἕναν ἐξαιρετικό ἀξιωματικό, ὁ ὁποῖος διεκρίθη καί ὡς ἀρχηγός τοῦ ΓΕΣ ἀργότερα.
Παρενθετικῶς ἀναφέρουμε πώς ἐπειδή ἦταν τόσο καλός, ἔσπευσαν νά τόν ἀποστρατεύσουν μετά ἕνα ἔτος θητείας στό ΓΕΣ, ἀλλά αὐτό δέν εἶναι τῆς παρούσης. Τό θέμα εἶναι πώς ὁ νέος ἀρχηγός τοῦ ΓΕΕΦ ἀφέθη κυριολεκτικῶς στήν τύχη του. Ἀκόμη καί στήν Λευκωσία οἱ ἐκκλήσεις του γιά μέτρα πρός ἀποτροπήν τῶν λιποταξιῶν δέν εἰσακούονταν.
Νά σημειώσουμε ἐπίσης ὅτι ἡ χρονική στιγμή συμπίπτει μέ τήν ἀστάθεια πού ἔφερε στίς ΗΠΑ ἡ παραίτησις, στίς 9 Ἰουλίου, τοῦ Προέδρου Νίξον ἐξ αἰτίας τοῦ σκανδάλου Οὐωτεργκαίητ. Ὁ νέος Πρόεδρος Τζέραλντ Φόρντ δέν ἦταν ἐχθρικός πρός τήν Ἑλλάδα, ἦταν μάλιστα καί μέλος τῆς AHEPA, ἀλλά ἡ κατάστασις στήν Οὐάσιγκτων ἦταν πεπλεγμένη καί ἄφηνε ἐλάχιστα περιθώρια ἑλιγμῶν.
Τό τελευταῖο πρᾶγμα πού ἀπασχολοῦσε ἐκείνη τήν στιγμή τίς ΗΠΑ ἦταν τό Κυπριακό. Ἄλλο ἄν μετά τό βρῆκαν μπροστά τους. Ἀπεδείχθη ὅμως, γιά μιάν ἀκόμη φορά, ὅτι ἡ Τουρκία εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐπιδέξια στό νά ἐκμεταλλεύεται συγκυρίες καί νά ἀξιοποιεῖ πρός ὄφελός της καταστάσεις διεθνοῦς ἀσταθείας (ἤ καί περιόδους κατά τίς ὁποῖες ἡ Ἑλλάς εὑρίσκεται διπλωματικῶς σέ δύσκολη θέση).
Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τό πρωί τῆς 14ης Αὐγούστου 1974 θά πρέπει καί ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος νά ὑπέστη ἕνα σόκ. Ἐκτιμοῦμε ὅτι, ὅταν λίγες ἡμέρες πρίν, ὁμιλοῦσε στόν ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας τό πραξικόπημα εἰσβολή ἀπό τήν Ἑλλάδα καί καλῶντας τίς ἄλλες ἐγγυήτριες δυνάμεις (δηλαδή τήν Τουρκία) νά παρέμβουν, περίμενε ὅτι ὁ τουρκικός στρατός θά τόν ἐπανεγκαθιστοῦσε στόν προεδρικό θῶκο.
Ἡ ὅλη του πολιτεία δείχνει ἄλλως τε πώς ἡ παραμονή του στήν ἐξουσία ἀποτελοῦσε τήν κυρία του ἐπιδίωξη. Τά ἐπίχειρα τά πληρώνει ὁ Ἑλληνισμός μέχρι σήμερα. Καί δυστυχῶς, ὅπως προαναφέραμε, μυαλό δέν βάζουμε. Ἀκόμη οἱ κυβερνήσεις μας ὁμιλοῦν γιά λύ-
ση σύμφωνα μέ τά ψηφίσματα καί τίς ἀποφάσεις τοῦ ΟΗΕ καί πιστεύουν ὅτι μποροῦν διά τῶν διαπραγματεύσεων νά ἀνατρέψουν τετελεσμένα πού ἔχουν διαμορφωθεῖ διά τῶν ὅπλων.
Ἡ Ἱστορία τοῦ κόσμου διδάσκει πώς αὐτό δέν γίνεται. Καί ἡ Ἱστορία τῆς Τουρκίας διδάσκει πώς κάθε ὑποχώρησίς μας τήν ἀποθρασύνει. Ἀλλά πόσοι ἀπό τούς πολιτικούς γνωρίζουν Ἱστορία; Καί τήν ἐπιφανειακή ἀνάγνωσή της, πού μπορεῖ νά ἄκουσαν στό σχολεῖο, πλέον τήν ἔχουν ξεχάσει.
Τά πράγματα εἶναι ἁπλᾶ: ἡ μάχη γιά τό Αἰγαῖο πρέπει νά δοθεῖ στήν Κύπρο.
Μ.Η.Τ. 232122