Πρόεδρος συναινέσεως ἤ προϊόν πολιτικῶν συναλλαγῶν;

ΚΑΠΟΙΟΣ ὑπέρμαχος τῆς βασιλευομένης δημοκρατίας ἐτόνιζε ὅτι ὁ ἀνώτατος ἄρχων τῆς Πολιτείας πρέπει νά εἶναι φυσιογνωμία πού ἑνώνει.

Δέν μπορεῖ νά ἀρκεῖ πλειοψηφία 50%+1 γιά νά ἐκλεγεῖ. «Ἡ πολιτική ἀντιπαράθεσις πρέπει νά σταματᾶ στό ἐπίπεδο τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ ἀνώτατος ἄρχων πρέπει νά εἶναι ὑπεράνω» ἔλεγε. Δέν εἶναι ὅμως ἀπαραίτητο νά εἶναι κάποιος Βασιλεύς γιά νά εἶναι ὑπεράνω. Μπορεῖ νά εἶναι καί ἕνας Πρόεδρος. Καί ἔχουμε παραδείγματα Προέδρων πού ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν πού τούς ἐψήφισαν καί ἀνεξαρτήτως τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων τά ὁποῖα τούς ἐξέλεξαν, ὑπῆρξαν ἑνωτικοί καί καθολικῶς ἀποδεκτοί.

• Τοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου

Τό πνεῦμα αὐτό τῆς εὐρείας ἀποδοχῆς εἰσήγαγε τό Σύνταγμα τοῦ 1975 (γραμμένο ἀπό τόν διαπρεπῆ Κωνσταντῖνο Τσάτσο) μέ τήν διάταξη πού ἤθελε ὁ ἀνώτατος ἄρχων νά συγκεντρώνει πλειοψηφία 2/3 τῶν βουλευτῶν. Δυστυχῶς, τά κόμματα εὐτέλισαν αὐτήν τήν διαδικασία, μετατρέποντας τήν ἀπαίτηση γιά ηὐξημένη πλειοψηφία ἐκλογῆς Προέδρου σέ μοχλό ἐξυπηρετήσεως μικροκομματικῶν συμφερόντων.

Τό ἰδανικόν λοιπόν θά ἦτο νά ξεφύγουμε ἀπό αὐτήν τήν διαστροφή τοῦ πνεύματος τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς χώρας καί νά καθιερώσουμε τήν ἐπιλογή προσώπων καθολικῶς ἀποδεκτῶν, γιά τήν θέση τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ἀντ’ αὐτοῦ δυστυχῶς τά κόμματα προτιμοῦν νά βλέπουν τήν προεδρική ἐκλογή σάν πεδίο πολιτικῆς συνδιαλλαγῆς, στήν ὁποία εἰσάγεται καί τό ψευδεπίγραφο «ἐπιχείρημα», ὅτι ὁ Πρόεδρος δέν πρέπει νά προέρχεται ἀπό τήν κυβερνητική παράταξη, ἀλλά ἀπό τήν «ἄλλη». Τήν ὁποιαδήποτε «ἄλλη». Σήμερα ἐπί παραδείγματι, μέ βάση τά ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐθνικῶν ἐκλογῶν, δεύτερο κόμμα σέ ψήφους παραμένει ὁ ΣΥΡΙΖΑ. Ποιός θά μποροῦσε νά φαντασθεῖ ἕνα πρόσωπο ἀπό τό κόμμα αὐτό ὡς ἑνωτικό Πρόεδρο Δημοκρατίας;

Ἡ ἑνωτική προσωπικότης μπορεῖ νά προέρχεται ἀπό ὁποιαδήποτε πολιτική παράταξη καί ἐν τέλει ἡ ἀκτινοβολία της δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τόν ἀριθμό τῶν βουλευτῶν πού θά τήν ψηφίσουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ἡ ἐν ἐνεργείᾳ Πρόεδρος Κατερίνα Σακελλαροπούλου, τήν ὁποία ἐψήφισαν 261 βουλευτές, ἐπί 294 παρόντων. Θεωρητικῶς, στό πρόσωπό της, συνῄνεσαν τά περισσότερα κόμματα. Ἔγινε ὅμως ἀποδεκτή ἀπό τούς πολῖτες; Οἱ δημοσκοπήσεις δείχνουν ὅτι ἔχει τό χαμηλώτερο ποσοστό ἀποδοχῆς πού εἶχε ποτέ Πρόεδρος Δημοκρατίας ἀπό τούς Ἕλληνες. Καί δέν εἶναι τῆς παρούσης νά παραθέσουμε τήν σωρεία τῶν λόγων γιά τούς ὁποίους ἡ ἐν γένει παρουσία της ἐξένισε τούς πολῖτες αὐτῆς τῆς χώρας. Στόν ἀντίποδα θά μπορούσαμε νά ἀναφέρουμε τόν Κωνσταντῖνο Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος τό 1990, τήν δεύτερη φορά πού ἐξελέγη Πρόεδρος (τήν πρώτη εἶχε λάβει 183), ἔλαβε 153 ψήφους. Ὅμως ἦταν μία καθολικῶς ἀποδεκτή πολιτική προσωπικότης. Ὁμοίως ὁ Κωνσταντῖνος Στεφανόπουλος προερχόμενος ἀπό τό μικρό κόμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἀνανεώσεως, προετάθη ἀπό τό ἐπίσης μικρό κόμμα τῆς Πολιτικῆς Ἀνοίξεως, ἀλλά ἐκλεγείς Πρόεδρος (μέ 181 ψήφους) ὑπῆρξε ὁ πλέον ἑνωτικός ἀνώτατος ἄρχων πού ἐξέφρασε τίς ἐλπίδες καί τίς προσδοκίες τῶν Ἑλλήνων ὀρθώνοντας «Ἕλληνα Λόγον» ἀπέναντι στούς «ἰσχυρούς τῆς γῆς» (ἔκφραση πού ὁ ἴδιος εἶχε χρησιμοποιήσει).

Καθώς τίς ἑπόμενες ἡμέρες ὁ Πρωθυπουργός θά ἀνακοινώσει τήν ἀπόφασή του γιά τό πρόσωπο πού θά ὑποστηρίξει ὡς τόν ἑπόμενο Πρόεδρο τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, βλέπουμε μιά τάση τῶν πολιτῶν νά ζητοῦν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων νά μήν εἶναι πολιτικός. Λυπούμεθα, ἀλλά αὐτήν τήν ἄποψη διεμόρφωσαν στούς πολῖτες οἱ μικροψυχίες, οἱ ἔριδες καί οἱ συναλλαγές πού χαρακτηρίζουν τίς προετοιμασίες τῶν προεδρικῶν ἐκλογῶν. Στήν οὐσία οἱ πολῖτες, δηλώνοντας ὅτι δέν θέλουν ὁ Πρόεδρος νά εἶναι πολιτικός, ἐκφράζουν τήν ἀντίθεσή τους πρός τό πολιτικό σύστημα, ὅπως αὐτό ἐκφυλίζεται. Διότι ἡ πρᾶξις ὑποδεικνύει κάτι ἄλλο. Τόν θεσμό ὑπηρέτησαν μέ εὐπρέπεια ὁ Κωνσταντῖνος Τσάτσος, ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς, ὁ Κωνσταντῖνος Στεφανόπουλος, ὁ Κάρολος Παπούλιας καί ὁ Προκόπιος Παυλόπουλος.

Ἦσαν ὅλοι πολιτικοί καί ὡς ἐκ τούτου ἐγνώριζαν τά στοιχειώδη. Ἤξεραν πώς πρέπει νά «σταθοῦν» σέ κάθε περίπτωση καί τόν εὔσχημο (καί συνταγματικό) τρόπο νά ἐκφράσουν τίς ἀντιρρήσεις τους, ὅταν εἶχαν ἤ καί νά στηρίξουν κυβερνήσεις πρός ὄφελος τῆς χώρας. Ὁ Χρῆστος Σαρτζετάκης, ἄν καί δέν ἦταν πολιτικός, ὑπῆρξε ἕνας ἔντιμος ἄνθρωπος καί εἰλικρινής πατριώτης, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε καί αὐτός τόν θεσμό κατά τρόπο ἑνωτικό καί μάλιστα στήν δύσκολη περίοδο τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐκλογικῶν ἀναμετρήσεων τοῦ 1989. Τότε ἡ «τυπολατρεία» γιά τήν ὁποία κάποιοι τόν εἶχαν ἐπικρίσει, ἀπεδείχθη παράγων ἐξισορροπήσεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων. Ὅσο γιά τήν κ. Σακελλαροπούλου, «ὁμιλοῦν» οἱ δημοσκοπήσεις. Γιά τήν ὥρα, δέν θά θέλαμε νά προσθέσουμε ἄλλη ἀξιολογική κρίση.