Ντόναλντ Σάδερλαντ, στήν ἐποχή τῆς ψυχεδέλειας

Ἡ ἐκδημία τοῦ σπουδαίου Καναδοῦ ἠθοποιοῦ Ντόναλντ Σάδερλαντ, τοῦ ἠθοποιοῦ, ὁ ὁποῖος ἔδινε κῦρος μέ τήν παρουσία του στίς ταινίες, μᾶς θύμισε τήν ἐποχή κατά τήν ὁποία πηγαίναμε στόν κινηματογράφο γιά νά διδαχθοῦμε, νά προβληματισθοῦμε καί, ἐκ παραλλήλου, νά διασκεδάσουμε…

Τήν σπουδαία ταινία τοῦ Ρόμπερ Ὄλτμαν, τό μνημειῶδες «Mash», τήν εἴδαμε δύο καί τρεῖς φορές, γιά νά τονώσουμε τό ἀντιπολεμικό μας συναίσθημα, πού ἦταν ἀπαραίτητο μέρος τῆς κουλτούρας γιά τήν νεολαία τοῦ ’70, γιά νά ἀπολαύσουμε ὑπέροχες ἑρμηνεῖες ἀπό σπουδαίους ἠθοποιούς καί, κυρίως, γιά νά συναντήσουμε ἐκείνη τήν χαμένη στό διάστημα μορφή τοῦ Ντόναλντ Σάδερλαντ, ὁ ὁποῖος, μέ ὕφος πού ἔμελλε νά τόν καθιερώσει στόν χῶρο τοῦ σινεμά, μᾶς ἔστελνε μηνύματα καί συγχρόνως μᾶς ὠθοῦσε νά πετάξουμε τόν ὁποιονδήποτε καθωσπρεπισμό μᾶς κρατοῦσε ἀγκυροβολημένους στίς παλιές συνήθειες…

Ἡ ὑπόθεση τῆς ταινίας –ἄν δεχθοῦμε ὅτι ὑπῆρχε ὑπόθεση, καθώς τό σενάριο ἀκροβατοῦσε μεταξύ μπαλαφάρας καί σκεπτικιστικῆς ἀναρχίας– ὑποτίθεται ὅτι διαδραματίζεται στόν πόλεμο τῆς Κορέας (1951) καί παρουσιάζει τίς περιπέτειες μιᾶς κινητῆς νοσοκομειακῆς μονάδας τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ἐκστρατευτικοῦ Σώματος στήν Κορέα (πολέμησαν καί Ἕλληνες ἐκεῖ.)

Ὁ τρόπος, φυσικά, μέ τόν ὁποῖο ὁ Ὄλτμαν ἀντιμετώπιζε τόν πόλεμο ἦταν σαφής. Στόχος καί ἐπιδίωξή του ἦταν νά καυτηριάσει τήν ἐμπλοκή τῶν ΗΠΑ στόν πόλεμο τοῦ Βιετνάμ, ὁ ὁποῖος ἐκεῖνα τά χρόνια βρισκόταν στήν κορύφωσή του καί τά φέρετρα μέ τούς Ἀμερικανούς στρατιῶτες ἔφθαναν καθημερινά στίς ἀμερικανικές πολιτεῖες.

Γιά νά ἔχουμε μιά εὐρύτερη ἀντίληψη τῆς ὑποθέσεως: Κατά τήν διάρκεια τοῦ Πολέμου στήν Κορέα, τό 1951, οἱ Ντιούκ Φόρεστ (Τόμ Σκέριτ) καί Χόκαϊ (μάτι γερακιοῦ) Πίρς (Ντόναλντ Σάδερλαντ), δύο νεαροί χειρουργοί σέ κινητή νοσοκομειακή μονάδα, προσπαθοῦν νά ἀντιμετωπίσουν τήν καθημερινή φρίκη τοῦ πολέμου υἱοθετῶντας ἕναν διαφορετικό τρόπο ζωῆς. Ἔχοντας στό πλάι τους τόν μυστηριώδη χειρουργό θώρακος Τζών Μακιντάιρ (Ἔλιοτ Γκούλντ), βιώνουν μιά σειρά ἐπεισοδίων ὅπως ἕναν …ἀγῶνα ἀμερικανικοῦ ποδοσφαίρου μέ μιά ἄλλη στρατιωτική μονάδα, τό ταξίδι στό Τόκυο γιά νά χειρουργήσουν …τόν γυιό ἑνός γερουσιαστῆ (!) καί νά παίξουν γκόλφ, καί τήν ἀνακάλυψη, ὅτι ἡ ἀδελφή προϊσταμένη, Μάργκαρετ Χούλιχαν (Σάλι Κέλερμαν), εἶναι φυσική ξανθιά! Πλοκή, δηλαδή, μέ ἔντονο τό στίγμα τῆς ψυχεδέλειας, πού τήν ἐποχή ἐκείνη σάρωνε τά πάντα, μέ σημαιοφόρους τούς Beatles καί τούς Procol Harum!

Ἐκτός τῆς ἐμπορικῆς ἐπιτυχίας καί τῆς θερμῆς ὑποδοχῆς τῶν κριτικῶν ἡ ταινία εἶχε πέντε ὑποψηφιότητες γιά Ὄσκαρ, μεταξύ τῶν ὁποίων καί τῆς καλύτερης ταινίας. Ἔχασε στό νῆμα ἀπό τήν ἄλλη παραγωγή τῆς 20th Century Fox, τῆς ἴδιας χρονιᾶς, τό «Πάτον, ὁ θρῦλος τῆς Νορμανδίας». Ἦταν φυσικό –τότε– ἡ Ἀκαδημία νά προτιμήσει μιά πολεμική παρά μιά ἀντιπολεμική ταινία! Ὁ Ὄλτμαν βρέθηκε γιά πρώτη φορά ὑποψήφιος γιά Ὄσκαρ Σκηνοθεσίας καί ἔχασε τό ἀγαλματίδιο ἀπό τόν Φράνκλιν Σάφνερ τοῦ «Πάτον». Τό μοναδικό Ὄσκαρ πού κατόρθωσε νά ἀποσπάσει ἡ ταινία ἦταν ἐκεῖνο τῆς διασκευῆς σεναρίου. Σημειώνεται ὅτι ὁ συγγραφέας τοῦ βιβλίου στό ὁποῖο στηρίχθηκε τό σενάριο, εἶχε διαμαρτυρηθεῖ ἐντόνως γιά τήν «κακομεταχείριση» τοῦ ἔργου του!

Ὡστόσο, ἡ ταινία κέρδισε τόν «Χρυσό Φοίνικα» στό Φεστιβάλ τῶν Καννῶν τοῦ 1970. Ἡ Εὐρώπη εἶχε ἤδη περάσει μπροστά μέ τόν «Μάη τοῦ ’68», καί μία ἀντιπολεμική-ψυχεδελική ταινία ἦταν ἀρκετά «εὐρωπαϊκή»!