Μέ τήν παλιά φυσαρμόνικα στήν τσέπη…

Τήν παραμονή τῶν Θεοφανίων γνωρίζαμε ὅτι θά μαζεύαμε τά λιγώτερα χρήματα. Εἴχαμε πεῖ ἤδη τά κάλαντα τήν παραμονή τῶν Χριστουγέννων καί τῆς Πρωτοχρονιᾶς, ἡ ἑορταστική ἀτμόσφαιρα εἶχε σχεδόν ξεθυμάνει (ὅπως καί τά πορτοφόλια τῶν περισσοτέρων) καί δέν ἔμεναν πολλά περιθώρια…

Παρ’ ὅλα αὐτά, «τά λέγαμε» καί τήν παραμονή τῶν Φώτων. Κι ἄς μᾶς ἀπέφευγαν οἱ περισσότεροι μέ ἐκεῖνο τό ἀντιπαθητικό «σήμερα τά λένε οἱ παπᾶδες»…

Γιά σκέψου! Εἴχαμε ἀνταγωνιστές τούς ἱερεῖς, πού ἔβγαιναν ἐκεῖνοι στά σπίτια, «μέ τήν ἁγιαστούρα τους» καί μέ τόν βοηθό τους. Πῶς νά τά βάλεις μέ τήν ἐξουσία; Πῶς νά ἀνταγωνισθεῖς τό σχῆμα; Ἐσύ ἔλεγες «Σήμερα τά Φῶτα κι ὁ φωτισμός/τί χαρά μεγάλη τοῦ ἀφέντη μας» καί ὁ ἱερέας ἔψαλλε «Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου Σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις.» Ἄσε δέ πού ἡ «ἁγιαστούρα» ἔδιωχνε τούς καλλικάντζαρους! Τά βάζεις μέ τόν Θεό; Ὄχι, ἀσφαλῶς.

Ἀκούγαμε, λοιπόν, στό ἀφελές, δῆθεν, ἐρώτημα «νά τά ποῦμε;» τήν φαρμακερή ἀπάντηση «σήμερα τά λένε οἱ παπᾶδες», καί φεύγαμε χωρίς δεύτερη κουβέντα. Ὡστόσο, πάντα κάτι μαζεύαμε καί κατά τήν «τρίτη καί τελευταία» ἐφόρμηση…

Τώρα θά πεῖ κάποιος «καλά, ἐσύ, τοῦ γιατροῦ καί τῆς δασκάλας ὁ γυιός, ἔλεγες τά κάλαντα καί τά Φῶτα γιά νά μαζέψεις λεφτά;». Ναί, μήν σᾶς φαίνεται περίεργο.

Δέν ὑπῆρχαν τότε αὐτές οἱ ταξικές διαφορές. Κατ’ ἀρχάς ἤμουν μέλος πολύτεκνης οἰκογένειας (πέντε παιδιά) καί, ὅπως γίνεται ἀντιληπτό, τά ἔξοδα τῶν γονέων ἦταν μεγάλα. Ἀλλά ἦταν στήν μέση καί ἡ ὁμάδα. Στά κάλαντα πηγαίναμε μαζί τέσσερεις ἤ πέντε φίλοι ἀπό τήν γειτονιά. Καί πάντα μέ κάποια ὄργανα ἀνά χεῖρας. Φυσαρμόνικα, μελόντικα, καμπανέλια, μιά μικρή ὀρχήστρα. Καί ὅλοι καλλίφωνοι. Δέν ὑπῆρχε φάλτσος ἀνάμεσά μας. Κι αὐτό ἔκανε εὐχάριστη τήν ἀκρόαση τῶν καλάντων ἀπό τούς γείτονες, πού πάντα μᾶς ἄνοιγαν ἐγκαρδίως τήν ἐξώπορτα. «Πέστε τα, πέστε τα»…

Εἴχαμε μαζί καί τόν Παναγιώτη, πού ἀργότερα γίνηκε διευθυντής Ἐφορίας, ὁ ὁποῖος ἐκτελοῦσε χρέη «ταμία» καί στό τέλος ἔκανε τήν «μοιρασιά».

Ὑπῆρχαν, εὐτυχῶς, οἱ εὔποροι συγγενεῖς μας, οἱ δικηγόροι θεῖοι μου, ἀλλά καί δύο ἀκόμη Μικρασιᾶτες θεῖοι, πού διατηροῦσαν ἐμπορικά καταστήματα, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδιναν πάντα ἕνα μεγάλο χαρτονόμισμα! Πράγματα σπάνιο γιά τά κάλαντα, ἐκεῖνα τά χρόνια. Κι ὅταν, ἀπόγευμα πλέον, γινόταν ὁ «λογαριασμός», ἔπρεπε νά «χαλάσουμε» τά χαρτονομίσματα σέ ψιλά γιά νά τά μοιράσουμε «ἕνα σου κι ἕνα μου»…

Ὁ Παναγιώτης, λοιπόν, ἔκανε τήν μοιρασιά καί σχεδόν κάθε χρόνο ἀποφαινόταν ὅτι στά Φῶτα μαζεύαμε μόλις τό 20% ἀπό τίς ἄλλες δύο ἐξορμήσεις.

Ἀργότερα, πού πέρασαν τά χρόνια, σκεπτόμουν καί ἀποροῦσα, πού δέν πήγαινα νά πῶ τά κάλαντα μόνος μου, ἀφοῦ, ἔτσι κι ἀλλιῶς, τά περισσότερα χρήματα τά ἔδιναν οἱ εὐκατάστατοι συγγενεῖς μου. Κι ὕστερα σκεπόμουν γιατί πηγαίναμε νά «τά ποῦμε» καί τῶν Φώτων, ἀφοῦ θά εἴχαμε ἐλάχιστες ἀποδοχές.

Ἔ, λοιπόν, κατάλαβα ὅτι πηγαίναμε ἐπειδή ἔπρεπε. Λειτουργοῦσε μέσα μας τό ἔθιμο, ἡ συνήθεια, τό «ἔτσι τά μάθαμε». Λειτουργοῦσε μέσα μας σάν ὑποχρέωση αὐτή ἡ ἐξόρμηση τῆς μικρῆς ὀρχήστρας καί χορωδίας.

Γι’ αὐτό, κάθε παραμονή Χριστουγέννων καί Πρωτοχρονιᾶς, πού μαζευόμαστε, ἡ παλιοπαρέα, στήν καφετέρια, στόν πεζόδρομο τῆς Καραΐσκου, παίρνω μαζί μου τήν hohner marine, μία ἀπό τίς φυσαρμόνικες πού ἔχω. Καί μόλις φθάσω, ἡ παρέα σηκώνεται ὄρθια κι ἐγώ παίζω τά κάλαντα! Ἀλλά ὄχι τήν παραμονή τῶν Φώτων. Τώρα πλέον δέν τά λένε οὔτε οἱ παπᾶδες!