ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΙΜΙΟΤΗΤΟΣ

Ἀπό τό ἀρχεῖο τῆς «Ἑστίας», 7 Αὐγούστου 1926

Ἐντός ὀλίγων ἡμερῶν ἐσημειώθησαν δύο κρούσματα τιμιότητος εἰς τάς Ἀθήνας.

Ἄνθρωποι, δηλαδή, εὑρῆκαν χρήματα καί τιμαλφῆ μεγάλης ἀξίας καί ἔσπευσαν νά τά παραδώσουν εἰς τήν Ἀστυνομίαν. Ἐάν τά ἀνευρεθέντα δέν ἀνευρέθησαν ὑπό τάς γνωστάς συνθήκας, πού κάμνουν τήν ἀνάγκην τιμιότητα, δηλαδή ἐνώπιον μαρτύρων, οἱ δύο αὐτοί ἄνθρωποι ὠρισμένως δέν εὑρίσκονται πολύ καλά εἰς τήν ὑγείαν των. Διότι καθετί πού εἶναι ἔξω ἀπό τόν κανόνα, εἶναι τρέλλα. Γιατί κλείνουν ἕναν ἄνθρωπον στό φρενοκομεῖον; Διότι, ἁπλούστατα, κάνει πράγματα ἐντελῶς διαφορετικά ἀπό ἐκεῖνα πού κάνουν ὅλοι οἱ ἄλλοι. Ἐάν ἡ πλειονότης ἔκανε ὅ,τι κάνουν συνήθως οἱ τρελλοί, στό φρενοκομεῖον θά ἐκλείνοντο οἱ γνωστικοί.

Διότι αὐτοί θά ἐθεωροῦντο –καί δικαίως– ὡς ἀποτελοῦντες ἐξαίρεσιν τοῦ κανονικοῦ καί τοῦ ὑγιοῦς τύπου τοῦ ἀνθρώπου. Ἄνθρωποι, λοιπόν, πού βρίσκουν ἀδεσπότους θησαυρούς καί τούς ἀποδίδουν, τήν στιγμήν πού ὅλοι οἱ ἄλλοι γίνονται κύριοι τῶν ξένων θησαυρῶν χωρίς νά τούς βροῦν στόν δρόμον, πρέπει νά ὁδηγοῦνται κατ’ εὐθεῖαν στό φρενοκομεῖον.

Ἐπί τέλους ἡ ἀπόδοσις ἑνός τυχαίου εὑρήματος ἀποτελεῖ καί μίαν ὕβριν κατά τῆς θείας Δικαιοσύνης. Φύλλον δένδρου δέν πέφτει ἀπό τό κλαδί του –μᾶς διδάσκουν τά ἱερά γράμματαω χωρίς τό θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Γιά νά πέση, λοιπόν, ἕνα πορτοφόλι ἀπό τήν τσέπην ἑνός διαβάτου ἤ ἕνα περιδέραιον μαργαριτῶν ἀπό τόν λαιμόν μιᾶς ὡραίας κυρίας, σημαίνει ὅτι τοῦτο ὑπῆρξε θέλημα Θεοῦ. Καί γιά νά βρῶ ἐγώ, μεταξύ χιλίων, τό πορτοφόλι ἤ τό περιδέραιον, σημαίνει πάλιν ὅτι ὁ δικαιοκρίτης Θεός τό ἠθέλησε. Τό καθῆκον μου, ἑπομένως, εἶναι νά παραλάβω τό εὕρημά μου, νά ὑψώσω τούς ὀφθαλμούς πρός τόν οὐρανόν καί νά ψιθυρίσω:

– Σέ εὐχαριστῶ, Θεέ μου, πού βλέπεις τά ἄδικα πού γίνονται στόν κόσμον αὐτόν καί, ὡς εὔσπλαχνος καί δικαιοκρίτης, διέταξες ἐν τῇ παντοδυναμίᾳ σου νά χάση τό πορτοφόλι του ὁ πλούσιος καί νά τό βρῶ ἐγώ, ὁ φτωχός σου δοῦλος. Δοξασμένον νά εἶναι τό ὄνομά σου, Κύριε, καί πάντα πορτοφόλια νά βρέχης στόν δρόμο μου.

Αὐτό ἐπιβάλλει ἡ εὐσέβεια καί ὑποταγή εἰς τά θελήματα τοῦ Θεοῦ. Τό νά πάρω τό εὕρημα καί νά τρέχω φιρί-φιρί πρός ἀνεύρεσιν ἐκείνου πού τό ἔχασε εἶναι σάν νά λέω πρός τόν Θεόν.

– Θεέ μου, δέν ἔκανες σωστά νά ἐπιτρέψης νά χάση τό πορτοφόλι του αὐτός πού τό ἔχασε. Οὔτε ἔπρεπε νά μοῦ τό βγάλης μπροστά μου, γιά νά μέ ἐμβάλης εἰς πειρασμόν. Ἐπειδή, λοιπόν, ἐγώ ἐννοῶ νά εἶμαι δικαιότερος ἀπό σένα, Θεέ μου, τρέχω νά βρῶ αὐτόν πού τό ἔχασε καί νά τοῦ τό ἐπιστρέψω.

Κανείς, ὅμως, δέν ὁμιλεῖ, συνήθως, μέ τήν βλάσφημον αὐτήν γλῶσσαν πρός τόν Θεόν. Παίρνει τό εὕρημά του, τό τσεπώνει, δοξάζει τό ὄνομα τοῦ Κυρίου καί ἀπέρχεται, χωρίς νά πῇ λέξιν οὔτε στόν παπᾶ, ἀπό φόβον μήπως καί ὁ παπᾶς, ἄνθρωπος σύγχρονος καί τῶν νέων ἰδεῶν, τοῦ ζητήση τό μερίδιόν του.

Ὑπάρχουν, βεβαίως, μερικαί προϋποθέσεις, ὑπό τάς ὁποίας ἐπιβάλλεται κάποια ἐξαίρεσις. Ὀσάκις, λόγου χάριν, ἐκεῖνος πού ἔχασε τό εὕρημά μας εἶναι ἕνας δυστυχής ἤ ἕνας πτωχότερός μας. Ἐν πρώτοις, ὅμως, οἱ πτωχοί καί οἱ δυστυχεῖς δέν χάνουν χιλιάδες καί περιδέραια καί, δεύτερον, δέν μπορεῖ ποτέ νά εἶναι κανείς βέβαιος ὅτι ὁ εἰδοποιῶν διά τῶν ἐφημερίδων πώς εἶναι πτωχός οἰκογενειάρχης ἤ πτωχός ὑπάλληλος, ἀπολέσας ξένα χρήματα, εἶναι καί πράγματι τοιοῦτος. Ἀνέφερα σχετικῶς ἄλλοτε, δοθείσης εὐκαιρίας, τό παράδειγμα τοῦ Ἀθηναίου πολυεκατομμυριούχου εἰς τόν ὁποῖον ἕνας πράγματι δυστυχής οἰκογενειάρχης παρέδωσε τά ὀλίγα ἑκατοντάδραχμα πού βρῆκε στόν δρόμον, ἀπατηθείς ἀπό τήν δημοσιευθεῖσαν ἀγγελίαν, εἰς τήν ὁποίαν ὁ ἑκατομμυριοῦχος παρουσίαζε τόν ἑαυτόν του ὡς πτωχόν οἰκογενειάρχην.

– Εἶμαι κι ἐγώ φτωχός –εἶπεν ὁ τίμιος ἄνθρωπος, παραδίδων εἰς τό γραφεῖον τῆς ἐφημερίδος τά χρήματα– καί καταλαβαίνω τόν πόνο τοῦ φτωχοῦ.

Καί δέν θά ξεχάσω ποτέ ἄλλον, πλουσιώτατον ἐπίσης ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶχε τήν ἔμπνευσιν νά παραστήση τόν ἑαυτόν του, εἰς σχετικήν πάλιν ἀγγελίαν, ὡς ἄπορον συνταξιοῦχον, ἀπολέσαντα τήν σύνταξίν του, μόνον πόρον τῆς ζωῆς του, μόλις τήν εἰσέπραξεν ἀπό τό ταμεῖον.

Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω παραδειγμάτων, ἐγώ τοὐλάχιστον ὁμολογῶ ὅτι θά δυσκολευθῶ πολύ νά ἐπιστρέψω τό εὕρημα πού θά μοῦ στείλη ὁ Θεός. Ἐκτός ἄν τό εὕρημά μου εἶναι τό πέταλον τῆς παροιμίας, ὅτε θά σπεύσω, ἀδιστάκτως, νά καλέσω τον ἀπολέσαντα νά στείλη καί τό παραλάβη. Θά μοῦ πῆτε, ἴσως, ὅτι ἔδωκα σήμερον ἕνα κακόν μάθημα εἰς τούς ἀναγνώστας μου. Τό παραδέχομαι. Ἀλλά δέν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

Τά κακά μαθήματα δέν εἶναι ἀνάγκη νά δοθοῦν διά νά ἐφαρμοσθοῦν. Ἐφαρμόζονται καί χωρίς νά δοθοῦν. Ὁπωσδήποτε, ἔχομεν δύο κρούσματα τιμιότητος. Ὑποθέτω ὅτι δέν ὑπάρχει κίνδυνος νά λάβουν διαστάσεις ἐπιδημίας.

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ