Ἔντονα καιρικά φαινόμενα. Πραγματικότητα ἤ ὑπερβολή;

Ὅταν ἀκούω τους μετεωρολάγνους νά λένε στήν τηλεόραση ὅτι «Χαλάει ὁ καιρός» ἐπειδή θά ἔχουμε βροχές, Ὀκτώβριο μῆνα, μοῦ ἔρχεται τό αἷμα στό κεφάλι!

Σέ ἕναν τόπο πού τόν μαστίζει ἡ ἀνομβρία, μάθαμε πιά νά ἀποκαλοῦμε «ἔντονο καιρικό φαινόμενο» μιά ὀκτωβριάτικη νεροποντή. Κάθε τόσο, θά βγεῖ ἕνα «ἔκτακτο δελτίο», θά βγεῖ ἕνας μετεωρολάγνος στό γυαλί καί θά μᾶς κάνει τήν καρδιά περιβόλι. Ἀσφαλῶς, ἔχετε παρατηρήσει ὅτι τά τελευταῖα χρόνια ἡ δημόσια συζήτηση γύρω ἀπό τά «ἔντονα καιρικά φαινόμενα» ἔχει «κύριε ἐλέησον!»…

Καταιγίδες, πλημμύρες, καύσωνες καί ἀνεμοστρόβιλοι ἔχουν ἐξέχουσα θέση καθημερινά στά δελτία εἰδήσεων, πάντα μέ δραματική μουσική ὑπόκρουση καί χροιά ἀγωνίας στήν φωνή. Ζοῦμε, ὅμως, πράγματι σέ μιά ἐποχή ὅπου τά ἀκραῖα φαινόμενα αὐξάνονται μέ πρωτοφανῆ ρυθμό ἤ μήπως ἁπλῶς τά μέσα ἐνημερώσεως τά παρουσιάζουν ὑπερβολικά, μέ ἀποτέλεσμα νά αἰσθανόμαστε ὅτι ὁ κόσμος γύρω μας ἀλλάζει πολύ πιό γρήγορα ἀπ’ ὅσο συμβαίνει στήν πραγματικότητα;

Εἶναι, θά πεῖτε, ἡ ἐπιστημονική πλευρά, κατά τήν ἄποψη τῆς ὁποίας ἡ κλιματική ἀλλαγή εἶναι γεγονός. Ἡ ἄνοδος τῆς θερμοκρασίας τοῦ πλανήτη ὁδηγεῖ σέ πιό ἀκραῖες καιρικές συνθῆκες. Περισσότερη θερμότητα στήν ἀτμόσφαιρα σημαίνει περισσότερη ἐνέργεια στά μετεωρολογικά συστήματα. Δηλαδή καταιγίδες ἰσχυρές, κύματα καύσωνος παρατεταμένα, χειμῶνες καί καλοκαίρια μέ ἀπότομες μεταβολές. Στατιστικά στοιχεῖα δείχνουν ὅτι τά τελευταῖα τριάντα χρόνια ἔχουν αὐξηθεῖ τόσο ἡ συχνότητα ὅσο καί ἡ ἔνταση τέτοιων φαινομένων, ἰδίως στήν Μεσόγειο, πού θεωρεῖται «εὐαίσθητο σημεῖο» τῆς κλιματικῆς κρίσεως.

Εἶναι ὅμως καί ἡ ἄλλη πλευρά, τά μέσα μαζικῆς ἐνημερώσεως δηλαδή, τά ὁποῖα πολύ συχνά ἐπιλέγουν τήν δραματοποιημένη, μέ στοιχεῖα Χίτσκοκ, παρουσίαση τῶν «δελτίων καιροῦ». Εἰκόνες (ἀρχείου συνήθως) πλημμυρισμένων δρόμων, τίτλοι μέ βαρύγδουπες λέξεις ὅπως «Βιβλική καταστροφή» ἤ «Εἰκόνες Ἀποκάλυψης», γιά μιά νεροποντή πού παλαιότερα τήν ἀντιμετωπίζαμε μέ συγκατάβαση, δημιουργοῦν αἴσθηση συνεχοῦς ἀπειλῆς. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι τό «δρᾶμα» τραβᾶ τήν προσοχή κι ἔτσι πολλές φορές ἡ κάλυψη ἑνός φαινομένου ὑπερβαίνει τήν πραγματική του κλίμακα. Ἀκόμη, μέ τήν ἀμεσότητα τῶν κοινωνικῶν δικτύων, κάθε τοπικό γεγονός μπορεῖ νά λάβει παγκόσμια προβολή μέσα σέ λίγα λεπτά, ἐνισχύοντας τήν αἴσθηση ὅτι οἱ καταστροφές πολλαπλασιάζονται. Ἄ, καί κάτι γιά τούς μετεωρολάγνους. Ἡ θερμοκρασία δέν αὐξάνεται, ἀλλά ἀνεβαίνει. Καί ἡ βροχή δέν αὐξάνεται ἐπίσης, ἀλλά δυναμώνει ἤ ἐντείνεται!

Τό κρίσιμο ἐρώτημα λοιπόν εἶναι πῶς μποροῦμε νά ἰσορροπήσουμε ἀνάμεσα στήν ἐνημέρωση καί τήν ὑπερβολή. Ἡ ἀλήθεια πιθανότατα βρίσκεται κάπου στή μέση. Ναί, τά καιρικά φαινόμενα ἐντείνονται καί συνδέονται ἀμέσως μέ τήν κλιματική ἀλλαγή. Ὅμως, ἡ τηλεόραση καί τά μέσα κοινωνικῆς δικτυώσεως συχνά μεγεθύνουν τήν εἰκόνα, δημιουργῶντας κλίμα πανικοῦ πού δέν βοηθᾶ οὔτε στήν κατανόηση οὔτε στήν προσαρμογή.

Ἀντί νά μιλᾶμε μόνο μέ ὅρους καταστροφῆς, θά εἶχε ἀξία νά ἑστιάσουμε καί στίς λύσεις. Ἤτοι, καλύτερες ὑποδομές, πρόληψη, ἐκπαίδευση τῶν πολιτῶν, ὑπεύθυνη περιβαλλοντική πολιτική. Ὁ καιρός πράγματι γίνεται ὅλο πιό ἀπρόβλεπτος, ἀλλά ὁ τρόπος πού παρουσιάζουμε αὐτή τήν ἀλλαγή μπορεῖ νά μᾶς καθιστᾶ ὅλο καί πιό φοβισμένους. Καί ὁ ἄνθρωπος πού φοβᾶται ποτέ δέν πρόκοψε…