Ὁ Δισκοβόλος τοῦ Μύρωνα: Ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικό ἀριστούργημα μέ παγκόσμια ἀναγνώριση

Ὁ Δισκοβόλος τοῦ Μύρωνα: Ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικό ἀριστούργημα μέ παγκόσμια ἀναγνώριση

Ὑπάρχουν ἔργα τέχνης πού ξεπερνοῦν τά ὅρια τῆς ἐποχῆς τους καί δέν χρειάζονται συστάσεις

Ἀκόμη κι ἄν κάποιος δέν γνωρίζει τό ὄνομα τοῦ καλλιτέχνη ἤ τήν ἀκριβή ἐποχή στήν ὁποία δημιουργήθηκαν, ἡ μορφή τους μοιάζει οἰκεία.

  • Tῆς Πολυξένης Μέγα

Ὁ Δισκοβόλος τοῦ Μύρωνα ἀνήκει σέ αὐτή τήν ξεχωριστή κατηγορία. Ἡ μορφή τοῦ ἀθλητῆ, τή στιγμή πού ἑτοιμάζεται νά ἐκτοξεύσει τόν δίσκο, ἔχει γίνει ἕνα ἀπό τά πιό ἀναγνωρίσιμα σύμβολα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς τέχνης.

Δημιουργός τοῦ ἀριστουργηματικοῦ αὐτοῦ ἔργου ἦταν ὁ Μύρων, ἕνας ἀπό τούς σημαντικώτερους γλύπτες τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας. Καταγόταν ἀπό τίς Ἐλευθερές, περιοχή στά σύνορα τῆς Ἀττικῆς μέ τή Βοιωτία, καί δραστηριοποιήθηκε κυρίως κατά τόν 5ο αἰῶνα π.Χ., τήν ἐποχή κατά τήν ὁποία ἡ Ἀθήνα γνώρισε μεγάλη πνευματική καί καλλιτεχνική ἄνθηση. Ὁ Μύρων ξεχώρισε γιά τήν ἱκανότητά του νά ἀναπαριστᾶ τό ἀνθρώπινο σῶμα σέ ἔντονες κινήσεις, δίνοντας στά ἀγάλματά του μιά αἴσθηση φυσικότητας καί ζωντάνιας. Σέ ἀντίθεση μέ παλαιότερες γλυπτικές παραστάσεις, οἱ ὁποῖες συχνά παρουσίαζαν τίς ἀνθρώπινες μορφές σέ στατικές στάσεις, ὁ καλλιτέχνης ἐπιδίωξε νά ἀποδώσει τή δυναμική τοῦ σώματος καί τή μετάβαση ἀπό τή μία κίνηση στήν ἄλλη.

Ὁ Δισκοβόλος του χρονολογεῖται περίπου στό 460-450 π.Χ. καί θεωρεῖται ἕνα ἀπό τά χαρακτηριστικώτερα ἔργα τῆς πρώιμης κλασσικῆς γλυπτικῆς. Τό πρωτότυπο ἦταν κατασκευασμένο ἀπό χαλκό, ἀλλά δέν διασώθηκε. Σήμερα γνωρίζουμε τή μορφή του μέσα ἀπό ρωμαϊκά ἀντίγραφα, τά ὁποῖα δημιουργήθηκαν πολλούς αἰῶνες ἀργότερα. Τό γλυπτό παρουσιάζει ἕναν γυμνό ἀθλητή τή στιγμή πού προετοιμάζεται νά ἐκτοξεύσει τόν δίσκο.

Τό σῶμα του εἶναι σκυμμένο καί περιστραμμένο, τά πόδια του λυγισμένα, ἐνῷ τό χέρι πού κρατᾶ τόν δίσκο ἔχει κινηθεῖ πρός τά πίσω. Ὅλοι οἱ μύες φαίνεται νά συμμετέχουν στήν προσπάθεια, δημιουργῶντας τήν ἐντύπωση ὅτι ἡ μορφή πρόκειται νά κινηθεῖ ἀπό στιγμή σέ στιγμή καί ἡ ἀνάδειξη τῆς ἔντασης ἔρχεται σέ ἀντίθεση μέ τό γαλήνιο πρόσωπο τοῦ ἀθλητῆ πού τονίζει τήν αὐτοσυγκέντρωσή του. Ἡ ἰδιαίτερη ἀξία τοῦ ἔργου βρίσκεται στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ὁ Μύρων συνδυάζει τήν ἔνταση τῆς κίνησης μέ τήν ἁρμονία τῶν ἀναλογιῶν. Παρ’ ὅλο πού ἡ στάση τοῦ ἀθλητῆ εἶναι σύνθετη καί ἀπαιτεῖ μεγάλη σωματική προσπάθεια, ἡ συνολική σύνθεση διατηρεῖ τήν ἰσορροπία καί τήν αἰσθητική της τελειότητα.

Ἡ ἐπιλογή ἑνός δισκοβόλου ὡς θέματος δέν ἦταν τυχαία. Στήν ἀρχαία ἑλληνική κοινωνία, ὁ ἀθλητισμός ἀποτελοῦσε βασικό στοιχεῖο τῆς ἐκπαίδευσης καί τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Ἡ σωματική ἄσκηση συνδεόταν μέ τήν πειθαρχία, τήν προσπάθεια, τήν αὐτοκυριαρχία καί τήν ἐπιδίωξη τῆς ἀριστείας. Ἡ δισκοβολία ἦταν ἕνα ἀπό τά ἀγωνίσματα τοῦ πεντάθλου, μαζί μέ τό ἅλμα εἰς μῆκος, τόν ἀκοντισμό, τόν δρόμο καί τήν πάλη. Ὁ ἀθλητής δέν χρειαζόταν μόνο μυϊκή δύναμη, ἀλλά καί τεχνική, συντονισμό καί ἔλεγχο τοῦ σώματός του. Μέ τόν Δισκοβόλο, ὁ Μύρων παρουσιάζει ἕνα πρότυπο σωματικῆς ἁρμονίας, στό ὁποῖο ἡ δύναμη συνδυάζεται μέ τήν ἀκρίβεια καί ἡ προσπάθεια μέ τήν ἰσορροπία. Τό ἀνθρώπινο σῶμα γίνεται τό ἐπίκεντρο τῆς καλλιτεχνικῆς δημιουργίας, ἐκφράζοντας τήν ἀντίληψη τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων γιά τήν ὀμορφιά καί τίς δυνατότητες τοῦ ἀνθρώπου.

Ὁ γλύπτης ἐπιλέγει νά παρουσιάσει τή στιγμή πού προηγεῖται τῆς ρίψης. Μέ αὐτόν τόν τρόπο, δημιουργεῖ μιά αἴσθηση προσμονῆς, σάν νά καλεῖ τόν θεατή νά φανταστεῖ τή συνέχεια τῆς κίνησης. Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι τό κεφάλι τοῦ ἀθλητῆ σέ ὁρισμένα ἀντίγραφα ἔχει ἀποκατασταθεῖ λανθασμένα. Ἡ ἀρχική μορφή του ἦταν στραμμένη πρός τόν δίσκο, ἀκολουθῶντας τήν κατεύθυνση τῆς κίνησης τοῦ σώματος. Ἡ λεπτομέρεια αὐτή δείχνει πόσο σημαντική εἶναι ἡ μελέτη τῶν ἀρχαίων ἀντιγράφων γιά τήν κατανόηση τῆς ἀρχικῆς σύλληψης τοῦ ἔργου.

Μουσεῖα στήν Εὐρώπη φιλοξενοῦν ἀντίγραφα τοῦ Δισκοβόλου, μέ τό Βρεταννικό Μουσεῖο νά χαρακτηρίζει τόν δικό του Δισκοβόλο ρωμαϊκό ἀντίγραφο τοῦ 2ου αἰῶνα μ.Χ., ἐνῷ τό Ἐθνικό Ρωμαϊκό Μουσεῖο (Museo Nazionale Romano) παρουσιάζει δύο γνωστές ρωμαϊκές ἀναπαραγωγές τοῦ ἔργου, μεταξύ τῶν ὁποίων τόν περίφημο Δισκοβόλο Lancellotti, ἀπό τίς σημαντικώτερες σωζόμενες ἐκδοχές, ὁ ὁποῖος βρίσκεται στό Ἐθνικό Ρωμαϊκό Μουσεῖο, στό Palazzo Massimo.

Ἡ μορφή τοῦ Δισκοβόλου τοῦ Μύρωνα ἀπέκτησε ἰδιαίτερη ἀναγνωρισιμότητα καί μέσα ἀπό τά χαρτονομίσματα. Τό 1987, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος κυκλοφόρησε χαρτονόμισμα ἀξίας 1.000 δραχμῶν, στό ὁποῖο παρουσιάζονταν ὁ Δισκοβόλος καί ὁ ναός τῆς Ἥρας στήν Ὀλυμπία. Πολλά χρόνια ἀργότερα, τό 2008, μέ ἀφορμή τούς Ὀλυμπιακούς Ἀγῶνες τοῦ Πεκίνου, ἡ Κεντρική Τράπεζα τῆς Κίνας ἐξέδωσε χαρτονόμισμα πού ἔφερε ἐπίσης τήν εἰκόνα τοῦ διάσημου ἀρχαίου ἑλληνικοῦ γλυπτοῦ. Ἡ ἐπιλογή αὐτή ἀναδεικνύει τή διεθνῆ ἀπήχηση τοῦ ἔργου καί τή διαχρονική σύνδεσή του μέ τόν ἀθλητισμό καί τόν πολιτισμό.

Advertisement 1














Advertisement 3

Advertisement 4

Κεντρικό θέμα