«Ἡ σχέση μας μειώνει τήν ἀναπόφευκτη ὑπαρξιακή μοναξιά τῆς ζωγραφικῆς καί τῆς ζωῆς μας»

«Ἡ σχέση μας μειώνει τήν ἀναπόφευκτη ὑπαρξιακή μοναξιά τῆς ζωγραφικῆς καί τῆς ζωῆς μας»

Συνοδοιπόροι στήν ζωή καί τήν τέχνη, ἕνας ἀπό τούς σημαντικώτερους ἐκπροσώπους τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς παραστατικῆς ζωγραφικῆς καί μιά ἀπό τίς χαρακτηριστικώτερες Ἑλληνίδες καλλιτέχνιδες τῆς γενιᾶς τοῦ ’80 ἔγιναν γιά πρώτη φορά ἀποδέκτες πρότασης γιά κοινή συνέντευξη

Τούς ἐντοπίσαμε στό Παρίσι, μέ τό ὁποῖο ἔχουν δεσμούς ἀπό τήν ἐποχή τῶν σπουδῶν τους στήν École nationale supérieure des Beaux-Arts. Καί μπορεῖ, ἀπό τήν πρώτη ματιά, τό ἔργο τους νά μήν παρουσιάζει συγγένειες, τούς ἑνώνει ὡστόσο τό ὀργανικό στοιχεῖο, δηλαδή ἡ ἴδια ἡ ζωή, εἴτε εἶναι ἄνθρωπος (Σακαγιάν) εἴτε φύση (Τσακάλη).

  • Συνέντευξις στήν Κατερίνα Λυμπεροπούλου

Τούς ἑνώνουν, ἀκόμα, δάσκαλοι ὅπως ὁ μεγάλος Leonardo Cremonini, ἡ ἀνησυχία, ἡ περιέργεια κι ἐν τέλει ἡ ἐπιθυμία νά μοιράζουν τήν ζωή τους μεταξύ Ἀθήνας καί Παρισιοῦ: «Ἡ ζωή μᾶς διαμόρφωσε μαζί, κι αὐτό εἶναι δῶρο».

Σέ σχετικά πρόσφατη συνέντευξή του, ὁ Ἐδουάρδος Σακαγιάν ἔχει ἀναφέρει ὅτι «μέ τήν Ἄννα-Μαρία μοιραζόμαστε μιά ἀγωνία γιά τό τί σημαίνει νά κάνεις ζωγραφική σήμερα καί πῶς μπορεῖ μιά ἔκθεση νά ξεπερνᾶ τόν στενό ὁρίζοντα μιᾶς ἁπλῆς παρουσίασης ἔργων». Ἔχετε βρεῖ ἀπαντήσεις στά ἐρωτήματα αὐτά;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ὅταν ἐκθέτεις, ἐκτίθεσαι. Εἶναι μιά θέση κι ἕνα ἐρώτημα στόν θεατή, μιά ἐπικοινωνία πέρα ἀπό τίς λέξεις. Εἶσαι γυμνός, εὐάλωτος καί δυνατός μαζί, γιατί προτείνεις σέ κοινή θέα τίς ἐπιθυμίες, τίς χαρές, τίς ἀγωνίες. Εἶναι ἕνα βλέμμα στόν κόσμο, εἶναι ἡ σχέση μας μέ τόν κόσμο, τόν ἐξωτερικό καί τόν ἐσωτερικό. Ἡ ζωγραφική εἶναι μιά γλῶσσα περίπλοκη, πού ἀπευθύνεται. Κάθε ἔργο εἶναι ἕνα ἐρώτημα καί τό βλέμμα τοῦ θεατῆ μιά ἀπάντηση.

Ε.Σ.: Τόν κοινωνικό ρόλο τῆς ζωγραφικῆς καί τοῦ ζωγράφου τόν ἔχω ζωγραφίσει πολλές φορές, χρησιμοποιῶντας τήν αὐτοπροσωπογραφία μου σέ ἔργα μου, καί πρόσφατα στό ΙΤΗΠ (Ἵδρυμα Τηνιακοῦ Πολιτισμοῦ) εἶχα ἐκθέσει τρία σχετικά ἔργα, ἄρα μέ κάποιον τρόπο διαχειρίζομαι τό ἐρώτημα κυρίως ζωγραφίζοντας. Τά ἔργα μας δέν εἶναι ἀναγκαστικά ἀπαντήσεις στά ἐρωτηματικά ἀλλά διευκρινίσεις σέ ἀπορίες καί μυστήρια.

Ἄννα-Μαρία Τσακάλη, Ἀμυγδαλιά ἀνθισμένη, 2025-26, 170 ἐπί 133 ἑκ. (φωτογραφία: Χρίστος Σιμάτος).

Ὡς δημιουργοί μέ διαφορετική ἀφετηρία, τί ἄλλο εἶναι αὐτό πού σᾶς ἑνώνει – ὡς πρός τήν τέχνη σας;

Α.-Μ. ΤΣ.: Σέ μεγάλο βαθμό, ἡ παραστατικότητα, ἀλλά ὄχι μέ τήν ἔννοια τῆς παράστασης ἀλλά τῆς ἀναπαράστασης, τῆς μεταφορᾶς. Εἴτε αὐτό ἀφορᾶ τήν εἰκόνα τοῦ κόσμου εἴτε τό φαντασιακό. Ἔχουμε καί οἱ δυό κομμάτια ἰσχυρά παρατήρησης καί κομμάτια ἀφηρημένα, χαοτικά.

Ε.Σ.: Ἡ ζωγραφική, πού εἶναι ζωή, μᾶς ἑνώνει.

Ποῦ «συναντιέται» τό ὀξύ κοινωνικό σχόλιο τοῦ Σακαγιάν καί ἡ προσπάθεια σύλληψης τῆς γενεσιουργοῦ δύναμης τῆς φύσης τῆς Τσακάλη;

Α.-Μ. ΤΣ.: Στό χάος τοῦ κόσμου γιά τόν Ἐδουάρδο σάν βάση γιά τήν κριτική του σκέψη καί γιά μένα στό χάος τῆς ὕλης τῆς ἴδιας τῆς ζωγραφικῆς, πού λειτουργεῖ σάν γενεσιουργός φύση καί παίρνει φόρμα, μέσῳ τῆς ζωγραφικῆς. Ἐπίσης, ἡ ἐνασχόληση μέ τό ὀργανικό στοιχεῖο, δηλαδή τήν ζωή, εἴτε εἶναι ἄνθρωπος εἴτε φύση.

Ε.Σ.: Τό ὅτι καί οἱ δύο μας ἐνδιαφερόμαστε γιά τό ὀργανικό κομμάτι τῆς ζωῆς, καί ἐπίσης γιά τήν σχέση τῆς ὀργανικότητας τῆς ζωῆς μέ τά τεχνητά καί φυσικά ὅρια καί τίς συνθῆκες στά ὁποῖα βρίσκεται.

Ὁ ἐπιμελητής τῆς πρόσφατης κοινῆς σας ἔκθεσης στό Ἵδρυμα Τηνιακοῦ Πολιτισμοῦ, Γιῶργος Μυλωνᾶς, ἔχει ἀναφέρει ὅτι εἶστε δυό δημιουργοί πού κρατᾶτε «τήν σημαία τῆς ζωγραφικῆς ψηλά μέσα κι ἔξω ἀπό τήν Ἑλλάδα σέ καιρούς ἀντι-ζωγραφικούς». Ποιό τό τίμημα;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ἀγαπᾶμε καί πιστεύουμε στήν δύναμη καί τήν ἔνταση τῆς ζωγραφικῆς ὡς πράξη ἐπαναστατική, ἀντίστασης στό ἐφήμερο, μιά πράξη πού περιέχει τό πνεῦμα τῶν καιρῶν μέ ἀναθεωρήσεις, πειραματισμούς, τομές καί ἀπόλυτα σύγχρονους τρόπους ἔκφρασης τῶν προβληματισμῶν καί τῶν κρίσεων τοῦ σήμερα. Μιά γλῶσσα ἀτέλειωτη, ὄχι πεπερασμένη. Ἡ δυνατότητα τοῦ νά δείχνουμε καί στό ἐξωτερικό εἶναι σημαντική καί προέκυψε ἀπό ἐπιθυμία, συγκυρίες καί ἀνάληψη εὐθυνῶν. Εἶναι ἕνας ἀγῶνας γιά τίς ἀξίες μας, ἕνα ἄνοιγμα πρός τόν ἄλλο. Μιά περιπέτεια, ἡ ὁποία μᾶς δίνει πολλή χαρά.

Ε.Σ.: Κατ’ ἀρχήν, ζωγραφίζοντας, μειώνουμε τό ἄγχος μας, καί αὐτό εἶναι ἡ προτεραιότητα. Ὁπωσδήποτε, ἡ εὐρύτερη παρουσίαση τοῦ ἔργου μας καί ἐκτός συνόρων ὑπῆρξε μιά τύχη καί εὐθύνη ταυτόχρονα, γιά τήν ὁποία ἐργαζόμαστε καί τήν ὁποία ἀπολαμβάνουμε.

Ἀνήκετε ἀμφότεροι στήν λεγόμενη Γενιά τοῦ ’80. Μέ τί πιστεύετε ὅτι «μπόλιασε» αὐτή ἡ Γενιά τήν ἑλληνική –καί τήν διεθνῆ– ζωγραφική;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ἡ Γενιά τοῦ ’80 χαρακτηρίστηκε ἀπό τήν ἐπιστροφή στήν παραστατικότητα καί τίς ἀξίες τοῦ βλέμματος, μετά τόν ἀφηρημένο ἐξπρεσσιονισμό. Στήν πίστη ὅτι ἡ ζωγραφική δέν εἶναι πεπερασμένη γλῶσσα. Ἐπίσης, ὅτι πήραμε τήν εὐθύνη μιᾶς ἔκθεσης ἀπό νωρίς.

Ε.Σ.: Δέν καταλαβαίνω πολύ, μέ ὁμαδικούς ὅρους, τήν προσωπική μου περιπέτεια μέ τήν ζωγραφική. Αὐτοπροσδιορίζομαι ὡς ἄτομο περισσότερο ἀπό τό νά θεωρῶ ὅτι ἀνήκω σέ μιά ὁμάδα. Ἡ ζωγραφική εἶναι ὑπαρξιακή ἀνάγκη καί ἀξία.

Ἄννα-Μαρία Τσακάλη, Ἀνθοπωλεῖο, 2017, 103 ἐπί 157
(φωτογραφία: Claire Dorn).

Ἔχει ἀναφερθεῖ ὅτι οἱ ζωγράφοι τῆς Γενιᾶς τοῦ ’80 εὐτύχησαν νά βροῦν ἕναν ἐνθουσιώδη ὁρίζοντα ὑποδοχῆς ἀνάμεσα σέ νέους συλλέκτες. Συμφωνεῖτε; Πόσο ἐφικτό εἶναι νά ζεῖ κανείς ἀσκῶντας μόνο τό ἐπάγγελμα τοῦ ζωγράφου;

Α.-Μ. ΤΣ.: Εἶναι ἀλήθεια ὅτι τύχαμε πολύ θερμῆς ὑποδοχῆς, καί ὄχι μόνο ἀπό τούς συλλέκτες. Οἱ γκαλλερί, ὁ Τύπος, μᾶς ἔδιναν χῶρο, μᾶς φιλοξενοῦσαν. Οἱ νέοι συλλέκτες ἔφτιαχναν τό δικό τους πρόσωπο, προσδιορίζονταν μέσῳ τῶν ἐπιλογῶν τους. Ὑπῆρχε ἕνα κλίμα πίστης καί αἰσιοδοξίας, κι αὐτό εἶχε ἀντίκτυπο στήν δουλειά μας ‒ οἱ περισσότεροι ζούσαμε μόνο ἀπό τήν ζωγραφική. Βέβαια, τώρα ἔχουν πολλαπλασιαστεῖ οἱ σχολές Καλῶν Τεχνῶν καί οἱ ζωγράφοι πού ἀποφοιτοῦν. Σημασία ἔχει, καί τότε καί τώρα, νά ἔχεις καλούς συνεργάτες καί συλλέκτες πού παρακολουθοῦν τήν δουλειά σου μέ ἀγάπη.

Ε.Σ.: Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἀπό τότε πού ξεκίνησα ζωγραφίζοντας τούς γονεῖς μου στόν ἰδιωτικό μου κόσμο μέχρι τώρα πού ζωγραφίζω τό δημόσιο ἀπό τήν φαντασία μου, δέν βγάζω ὁριστικά συμπεράσματα καί παραμένω πάντα μέ τήν ἀπορία γιά τό τί μπορεῖ νά εἶναι ἡ ζωγραφική καί οἱ ἄλλοι.

Σέ ποιούς δασκάλους σας ὀφείλετε καί γιατί;

Α.-Μ. ΤΣ.: Στόν Leonardo Cremonini στήν Ἀνώτατη Ἐθνική Σχολή Καλῶν Τεχνῶν τοῦ Παρισιοῦ (École Nationale Supérieure des Beaux-Arts). Μοῦ ἔμαθε νά πιστεύω στόν ἑαυτό μου καί τήν εὐαισθησία μου, νά ζῶ μέ τήν ζωγραφική, νά εἶμαι ἀνθεκτική καί νά διατηρῶ τό πάθος, τήν ἐπιθυμία μου γι’ αὐτήν. Μυήθηκα στήν ποίηση τῆς ζωγραφικῆς, σάν ἀποκάλυψη τοῦ ἑαυτοῦ καί τοῦ κόσμου. Τήν ἐμπιστεύτηκα σάν ἄλλη γλῶσσα, σάν ἀναζήτηση τῆς ὀμορφιᾶς, ζωή παράλληλη καί ἐλεύθερη. Ὅσο γιά τό Παρίσι, εἶναι ἕνα τεράστιο μουσεῖο, ἕνα ἄνοιγμα σέ διαφορετικές σκέψεις καί φιλοσοφίες. Εἶναι ἕνας χῶρος πού ξεπερνᾶς τήν εὐκολία τῆς οἰκειότητας, γιά νά ξαναδεῖς τόν ἑαυτό σου δίπλα σέ ἄλλα μεγέθη. Δημιουργοῦνται νέα ἐρωτήματα, παρακολουθεῖς πιό ἄμεσα τί γίνεται στόν κόσμο. Τά ἐρεθίσματα πολλαπλασιάζονται καί καλεῖσαι νά πάρεις θέση. Τό βρίσκω πολύ γόνιμο.

Ε.Σ.: Σπούδασα στό Προκαταρκτικό (σ.σ.: ΑΣΚΤ) μέ τόν Μυταρᾶ, ὁ ὁποῖος μέ στήριξε μέ ἐμπιστοσύνη, ὅπως καί ὁ Μόραλης στήν συνέχεια γιά 4 χρόνια, ὁ ὁποῖος μέ βοήθησε στήν σκέψη ὅτι ἡ ζωγραφική εἶναι σχέσεις χρωμάτων καί σχημάτων καί μοῦ ἔδωσε τήν ὑποτροφία γιά τό Παρίσι. Μέ τόν Cremonini ἡ ζωγραφική ξεπέρασε τό καθαρά πλαστικό της ἐνδιαφέρον καί ὁλοκληρώθηκε ὡς ὑπαρξιακή ἀξία καί γλῶσσα, καθώς τήν ἀποδέχτηκα ὡς περιπέτεια καί ὄχι μόνον ὡς γλῶσσα, καί πειραματίστηκα μέχρι καί σήμερα.

Γιατί ἔχετε ἐπιλέξει νά μοιράζετε τόν χρόνο σας μεταξύ Ἑλλάδας καί Γαλλίας; Ὑπό ποιές προϋποθέσεις θά μποροῦσε νά ἀλλάξει αὐτή ἡ συνθήκη;

Α.-Μ. ΤΣ.: Εἴχαμε τήν τύχη νά μποροῦμε νά ἀκολουθήσουμε καί νά στηρίξουμε τήν ἐπιθυμία, νά μοιράζουμε τόν χρόνο μας ἀνάμεσα στίς δυό χῶρες. Δέν εἶναι κάτι εὔκολο. Εἶναι ὅμως εὐεργετικό τό δίπολο, γιατί ἀνανεώνεται ἡ ἐπιθυμία, ἀνανεώνεται ἡ σκέψη. Στήν Ἀθήνα αἰσθάνομαι πώς ὅλοι ἔχουμε μιά συγκεκριμένη θέση. Στό Παρίσι αἰσθάνομαι ἐλεύθερη καί ὀνειρεύομαι.

Ε.Σ.: Ἔγινε ὀργανικά ἡ σχέση μου μέ τό Παρίσι, καθώς μπόρεσα νά πάω μέ ὑποτροφία τῆς ΑΣΚΤ, καί, στή συνέχεια, μέ χρήματα πού κερδίσαμε ἀπό ἐκθέσεις καί διαγωνισμούς, μέ τήν Ἄννα-Μαρία μπορέσαμε νά ἀγοράσουμε ἕνα σπίτι καί ἔτσι συνεχίσαμε τό πήγαινε-ἔλα μέχρι τώρα, ἐκθεσιακά καί ὡς ζωή.

Ὅταν εἶστε στό Παρίσι, τί σᾶς λείπει ἀπό τήν Ἀθήνα, κι ὅταν εἶστε στήν Ἀθήνα, τί σᾶς λείπει ἀπό τό Παρίσι;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ὅταν ἀλλάζεις τόπο, εἶναι σάν νά τά ξαναβλέπεις ὅλα ἀπό τήν ἀρχή, κι αὐτό εἶναι κάτι πολύ δυναμικό καί ἐνεργειακό. Σέ μιά ζωή χώρεσα δυό. Κι ἀγάπησα δυό σπίτια. Μοῦ ἀρέσει ἡ γοητευτική ἀναρχία τῆς Ἀθήνας. Ὅτι σέ ἕναν δρόμο μπορεῖς νά δεῖς πολλές διαφορετικές δεκαετίες, νά συνυπάρχουν, κι ἕνα ἀνθρώπινο στοιχεῖο πού τά κάνει ὅλα πιό εὔκολα. Τήν Ἀθήνα τήν ἐξερευνᾶς, στό Παρίσι μπαίνεις σέ ἕνα θαυμάσιο σκηνικό σέ μιά ἄχρονη χάρη. Τό ὅτι βρίσκομαι δίπλα σέ ἔργα καί μπορῶ νά τά δῶ καί ξαναβρίσκω τήν περιέργεια καί τήν ἀνυπομονησία πού εἶχα 25 χρόνων εἶναι σπουδαῖο. Εἶμαι παροῦσα ἐκεῖ πού βρίσκομαι.

Ε.Σ.: Δέν ξέρω ἐάν μοῦ λείπει κάτι ὡς νοσταλγία, διότι προτιμῶ νά βλέπω ὅ,τι ἔχω καί ὄχι ὅ,τι δέν ἔχω.

Ἐδουάρδος Σακαγιάν, Αὐτοπροσωπογραφία τοῦ ζωγράφου
μέ ἔργα του / 200 ἐπί 150 ἑκ. / Βινυλικά / 10-11-2025.

Ἄν εἴχατε νά κάνετε μιά ἐπιλογή μεταξύ τῶν δυό, ποιά θά ἦταν αὐτή; Γιά ποιόν λόγο;

Α.-Μ. ΤΣ.: Θά ἔκανα κάποια ἐπιλογή μόνο γιά ἀνθρώπινους λόγους, καί θά ἦταν δύσκολη, ὅποια κι ἄν ἦταν ἡ τελική ἐπιλογή. Ἔχω μάθει καί ἀγαπῶ τό δίπολο, ὅπως τήν μητέρα καί τόν πατέρα.

Ε.Σ.: Νομίζω ὅτι ἡ δυαδικότητα εἶναι ὀργανική, ὅπως ἔχουμε δύο χέρια καί δύο πόδια.

Ποιές οἱ δυσκολίες προσαρμογῆς σας στήν πραγματικότητα τῆς Γαλλίας; Τί σημαίνει νά εἶσαι Ἕλληνας ζωγράφος στό Παρίσι; Ποιά ἡ γενικώτερη ἐκτίμηση ὡς πρός τήν ἑλληνική εἰκαστική δημιουργία;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ἦρθα στό Παρίσι τό 1983. Ἀπό τότε, ἔχουν περάσει 43 χρόνια, στά ὁποῖα μοιράζω τόν χρόνο μου, ὁπότε δέν μιλάω γιά προσαρμογή ‒ εἶναι ἡ ἄλλη μου πόλη. Τό Παρίσι εἶναι κέντρο, οἱ ξένοι καλλιτέχνες εἶναι μέρος τῆς μυθολογίας του. Ὑπῆρξαν ἀνέκαθεν περήφανοι καί φιλόξενοι γιά τό πολυπολιτισμικό κλίμα τῆς τέχνης. Ἔκανα τήν γαλλική Σχολή, ὁπότε αἰσθάνθηκα οἰκειότητα ἀπό νωρίς. Στήν συνέχεια, εἶχα πάντα γκαλλερί, φίλους καί συλλέκτες πού παρακολουθοῦν τήν ζωγραφική μου. Εἶμαι εὐγνώμων γιά τήν σχέση μου μέ τό Παρίσι. Γι’ αὐτό τό ἄνοιγμα. Τό Παρίσι μοῦ ἔδειξε ἐμπιστοσύνη καί μοῦ ἔδωσε πράγματα πού οὔτε κἄν φανταζόμουν. Ἐδῶ φιλοξενήθηκε τό 2013 ἡ πρώτη μου ἀναδρομική ἔκθεση στό Musée Lambinet, στίς Βερσαλλίες, δίδαξα γιά 10 χρόνια καί συνεχίζω νά ἐκθέτω. Ἡ ἑλληνική εἰκαστική πραγματικότητα εἶναι πολύ πλούσια καί πολύ ἐνδιαφέρουσα. Θά ἦταν σπουδαῖο νά μποροῦσε νά φαίνεται διεθνῶς περισσότερο τό σημερινό μας πρόσωπο σέ διάλογο μέ ἄλλους διεθνεῖς καλλιτέχνες. Ὁ διάλογος εἶναι κάτι ἀμφίδρομο. Μᾶς ἐπαναπροσδιορίζει στόν χάρτη.

Ε.Σ.: Τό νά εἶσαι ζωγράφος γενικά εἶναι ἕνα θέμα, οὕτως ἤ ἄλλως. Ἡ σχέση τοῦ ζωγράφου μέ τόν χῶρο ἐπίσης ἔχει δυσκολία καί ἐξαρτᾶται ἀπό συμπτώσεις καί ἐπιλογές. Δέν εἶμαι τεχνοκριτικός γιά νά ἐκτιμήσω τά ὑπόλοιπα.

«Στό ἐπίκεντρο δέν εἶναι πλέον ὁ ἄνθρωπος ἀλλά ἡ μηχανή, κι αὐτό ἀντί γιά ὀρφάνια δημιουργεῖ μιά ἐπικίνδυνη ἐλευθερία» ἔχει ἀναφέρει ὁ Ἐδουάρδος Σακαγιάν σέ λίγο παλαιότερη συνέντευξή του. Δέν «βλέπετε» καί καλά στήν ραγδαία ἐξέλιξη τῆς τεχνολογίας;

Α.-Μ. ΤΣ.: Ἐξέλιξη εἶναι ἡ κίνηση, εἶναι νόμος. Ὁ κόσμος ἀλλάζει καί εἶναι λογικό νά κληθοῦμε σέ νέους τρόπους. Σίγουρα ὑπάρχουν καλά. Νομίζω ὅμως πώς ἡ λέξη «ραγδαία» εἶναι πρόβλημα, γιατί δέν ἀφήνει τόν χρόνο τῆς προσαρμογῆς καί τῆς διαχείρισης. Βρισκόμαστε κάτω ἀπό ἀπανωτά σόκ, στά ὁποῖα δέν ὑπάρχει ὁ χρόνος γιά ἐπιλογή καί ἀνθρώπινη σκέψη. Ναί, ὁ κόσμος διανύει περίοδο γοητείας μέ τήν τεχνολογία, σάν ἐπικίνδυνο παιχνίδι, θά ἔλεγα ἐγώ. Ἔχω ὅμως πίστη στήν ἀνθρώπινη δημιουργία. Ἡ δική μας μνήμη ἔχει τήν ὑλικότητα ἑνός πίνακα καί ἡ ἀνθρώπινη εὐαισθησία καί φαντασία εἶναι ἀπεριόριστη.

Ε.Σ.: Ἡ τεχνική, ἡ τέχνη καί ἡ τεχνολογία εἶναι διαφορετικές ὄψεις τῆς σκέψης καί διαφορετικά ἐργαλεῖα. Ἡ χρήση τους ἐξαρτᾶται ἀπό τόν χρήστη, ἐάν εἶναι ἄνθρωπος ἤ μηχανή.

Χρησιμοποιεῖτε / συμβουλεύεστε καθόλου τήν Τεχνητή Νοημοσύνη; Κι ἄν ναί, σέ ποιές περιπτώσεις;

Α.-Μ. ΤΣ.: Δέν χρησιμοποιῶ ΤΝ.

Ε.Σ.: Βεβαίως, χρησιμοποιῶ καί φωτογραφική μηχανή, ἐπεξεργάζομαι φωτογραφίες καί διορθώνω ὀρθογραφικά λάθη μέ τήν ΤΝ.

Ζευγάρι στήν ζωή καί τήν τέχνη. Ὑπάρχει ἀνταγωνισμός ἀνάμεσά σας; Ἄν ναί, εἶναι θετικό στοιχεῖο στήν ἐξέλιξή σας;

Α.-Μ. ΤΣ.: Εἴμαστε δυό παλλόμενα συστήματα σέ ἰσορροπία. Συνυπάρχουμε χωρίς ἀνταγωνισμό, γιατί εἴμαστε ἀρκετά διαφορετικοί, ὅμως ὑπάρχει μιά μεταφερόμενη ἐνέργεια κι ἕνας διάλογος, ὁ ὁποῖος εἶναι πολύ σημαντικός, γιατί ἔχουμε κοινή παιδεία. Ἡ ζωή μᾶς διαμόρφωσε μαζί, κι αὐτό εἶναι δῶρο.

Ε.Σ.: Ἡ σχέση μας μειώνει τήν ἀναπόφευκτη ὑπαρξιακή μοναξιά τῆς ζωγραφικῆς καί τῆς ζωῆς μας.

Advertisement 1














Advertisement 3

Advertisement 4

Κεντρικό θέμα