Ἄς ξαναφέρουμε τούς Ἕλληνες νέους στήν θάλασσα

Ὅταν ἄρχισα νά καταπιάνομαι μέ τό «ναυτιλιακό ρεπορτάζ«», τά πράγματα ἦσαν πολύ διαφορετικά.

Ἡ κύρια ἀποστολή μας, ὡς ρεπόρτερ, ἦταν… τά ναυάγια! Δέν ὑπῆρχε χρονιά, χειμῶνας, πού νά μήν χαθοῦν ναυτικοί στήν παγωμένη θάλασσα.

Χτυποῦσε τό τηλέφωνο μέσα στή νύχτα καί σέ πληροφοροῦσαν ἀπό τόν ἄγρυπνο Θάλαμο Ἐπιχειρήσεων τοῦ Ὑπουργείου Ναυτιλίας γιά τό τραγικό συμβάν. Κι ἔπρεπε νά τρέξεις στό ρεπορτάζ καί –χωρίς ἄλλη συζήτηση– «νά φέρεις φωτογραφίες»!

Δέν σέ δεχόταν ὁ ἀρχισυντάκτης χωρίς φωτογραφίες τῶν χαμένων ναυτικῶν! «Μήν ἔρθεις χωρίς φωτογραφίες» ἦταν ἡ γνωστή ἐπωδός. Καί τρέχαμε στήν ΠΝΟ, στά ἀρχεῖα, κάποιοι ἄλλοι πήγαιναν δυό-δυό στά σπίτια τῶν ναυτικῶν, ὁ ἕνας ἀπασχολοῦσε τήν γυναῖκα καί ὁ ἄλλος ξεκρεμοῦσε φωτογραφίες ἀπό τούς τοίχους! Μεγάλη «ἐπιτυχία» νά ἔχεις τήν φωτογραφία τοῦ γάμου τοῦ χαμένου καπετάνιου!

Κι ὅμως, γέμιζαν κάθε χρόνο οἱ σχολές (δημόσιες καί ἰδιωτικές) ἀξιωματικῶν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ.  Χιλιάδες Ἑλληνόπουλα πήγαιναν «στά καράβια». Καί μέ τά λεφτά τῆς θάλασσας, χτίστηκαν πόλεις ὁλόκληρες!

Καί πήγαιναν κάθε μῆνα στά γραφεῖα τῶν ἑταιρειῶν οἱ γυναῖκες τῶν ναυτικῶν καί ἔπαιρναν τόν μισθό του ἀντρός τους καί κανόνιζαν τά οἰκονομικά τοῦ σπιτιοῦ καί πλήρωναν τόν ἐργολάβο καί πλήρωναν τά σχολεῖα τῶν παιδιῶν καί ζοῦσαν καλύτερα ἀπό ὅλους οἱ οἰκογένειες τῶν καπεταναίων καί τῶν μηχανικῶν, τῶν μαρκόνηδων καί τῶν ἠλεκτρολόγων…

Αὐτή ἦταν ἡ μεγάλη, ἡ τεράστια προσφορά τῆς ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας στήν χώρα. Ναί, μπορεῖ νά ἔκαναν καί ἄλλα καλά οἱ –τότε– ἐφοπλιστές, μπορεῖ νά ἔχτισε ὁ Βεργωτῆς τά «Βεργωτάτα» στήν σεισμόπληκτη Κεφαλονιά, μπορεῖ νά εἴχαμε –καί ἔχουμε– μεγάλες δωρεές σέ σχολεῖα καί νοσοκομεῖα, νά προβαίνει διαρκῶς σέ δωρέες ἡ ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν, ἀλλά ἡ μεγάλη προσφορά τῶν καραβοκυραίων ἦταν οἱ 100.000 θέσεις ἐργασίας, οἱ ὁποῖες, φυσικά, μεταφράζονταν σέ πολύτιμο συνάλλαγμα, πού τόσο εἶχε ἀνάγκη ἡ χωλαίνουσα χώρα…

Ἦταν, ὅμως, ἄλλη ἡ «κουλτούρα» τῶν καραβοκυραίων. Κι αὐτό φάνηκε ὅταν, τό 1975, ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς ζήτησε ἀπό τόν ἀείμνηστο Ἀντώνη Χανδρῆ, τότε πρόεδρο τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν, τήν ἐνίσχυση τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δέν χρειάστηκαν οὔτε ὑπογραφές οὔτε «συμφωνητικά». Τό συνάλλαγμα αὐξήθηκε τόσο ὅσο χρειαζόταν ἡ χώρα…

Τότε, τίς ἑταιρεῖες τίς διοικοῦσαν Ἕλληνες ἐφοπλιστές . Σήμερα, στίς μεγάλες ναυτιλιακές ἐπιχειρήσεις μετέχουν καί τεχνοκράτες τῶν κολλεγίων ἤ ξενόφωνοι τραπεζῖτες καί μάνατζερ. Τότε εἴχαμε ἐφοπλιστές πού ἐνίσχυαν οἰκονομικά τά φτωχά παιδιά τῶν τόπων καταγωγῆς τους γιά νά πᾶνε στίς ναυτικές σχολές καί νά ἐπανδρώσουν τά βαπόρια.

Γέμιζε πηλίκια οἱ Πειραιᾶς ὅταν σχολοῦσαν οἱ ναυτικές σχολές καί οἱ μαθητές τους καμάρωναν πού φοροῦσαν τήν στολή μέ τίς προπέλες στίς ἐπωμίδες…

Σήμερα, δυστυχῶς, οἱ Ἕλληνες ναυτικοί χάνονται. Κι ὅσο κι ἄν ἀκούγεται ἀπίστευτο, μέ χρήματα κάποιων ἑταιρειῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων, ἱδρύονται καί λειτουργοῦν σχολές παραγωγῆς ἀξιωματικῶν ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ σέ τρίτες χῶρες καί στά πλοῖα ἀκούγονται πλέον σπανίως ἑλληνικά. Καί δέν εἶναι ἡ «παγκοσμιοποίηση» ἡ αἰτία, διότι ἡ ἑλληνική ναυτιλία εἶναι «παγκοσμιοποιημένη» ἐδῶ καί αἰῶνες. Εἶναι πού ἄλλαξε ἡ «κουλτούρα» στήν ἑλληνική ναυτιλία. Καί μπορεῖ οἱ παλαιότεροι ἐφοπλιστές νά ἐπισημαίνουν συνεχῶς τόν κίνδυνο ἀφελληνισμοῦ τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἀλλά ἡ ἀπάντηση πού ἔρχεται ἀπό τά σημερινά ναυτιλιακά γραφεῖα, εἶναι στά ἀγγλικά: «Never mind»…

Γι’ αὐτό καί, ὅπως φωνάζουν κάποιοι ἀπό τούς ἐναπομείναντες παλαιούς ναυτίλους, οἱ Ἕλληνες καραβοκύρηδες εἶναι καιρός πιά νά στρέψουν πάλι τό ἐνδιαφέρον τους στήν δημιουργία θέσεων ἐργασίας γιά ἑλληνικά χέρια καί μυαλά. Τό θέμα εἶναι ἐθνικῆς σημασίας καί εἶναι βέβαιο ὅτι θά κερδίσουμε ὅλοι!