Ἡ σημασία τῆς 28ης Ὀκτωβρίου 1940

Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ δέν ἑορτάζεται τυχαίως οὔτε μόνον ἀπό συγχρόνους …«ὑπερπατριῶτες». Ὑπῆρξε ὁρόσημο γιά τήν ἔκβαση τοῦ δεύτερου παγκοσμίου πολέμου καί καμπή γιά τήν ἀνάδυση τῆς μεταπολεμικῆς Ἑλλάδος ἀπό τήν ἧττα τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας τοῦ 1922.

Γράφει ὁ Βρεταννός ἱστορικός Ἴαν Κέρσω (*). Ἡ Ἰταλία, μέ τήν ἧττα της στήν Ἀλβανία ἀπό τά ἑλληνικά στρατεύματα «μετά βίας ὑπῆρχε ὡς στρατιωτική δύναμις, συνεπείᾳ τῆς ἀπόφασης τοῦ Μουσσολίνι νά εἰσβάλλει στήν Ἑλλάδα», τόν Ὀκτώβριο τοῦ 1940.

• τοῦ Κώστα Κόλμερ

Ταυτοχρόνως μέ τήν καταστροφή τοῦ ἰταλικοῦ στόλου πού ναυλοχοῦσε στόν Τάραντα, ἀπ’ τήν Βρεταννική Ἀεροπορία Ναυτικοῦ, «ἡ προέλαση τῶν δυνάμεων τοῦ Ἄξονος (**) μέσα ἀπό τήν Αἴγυπτο πρός τό Σουέζ ἐνάντια στίς ἀδύναμες ἀκόμα βρεταννικές δυνάμεις, ὑπονομεύθηκε πλήρως ἀπό τήν περιττή ἑλληνική περιπέτεια-μιά γκάφα πρώτου μεγέθους μέ ὀλέθριο κόστος» γράφει ὁ Βρεταννός ἱστορικός. «Ἀντί τοῦ ἀναμενομένου στρατιωτικοῦ περιπάτου τῶν Ἰταλῶν… οἱ Ἕλληνες (***) ὑπερασπίσθησαν τήν χώρα τους μέ γενναιότητα καί πεῖσμα προβάλλοντας ἐξ ἀρχῆς σθεναρή ἀντίσταση.» (Ibid)

Μέ «πρόμαχο στήν Ἤπειρο» τόν μέραρχο Χαράλαμπο Κατσιμῆτρον (ἴδε ἀφιέρωμα «Καθημερινῆς» 14.10.24) καί τό Ἀπόσπασμα τῆς Πίνδου τοῦ συντ/χη Κων/νου Δαβάκη, ἐδόθη ὁ χρόνος γιά τήν ὁλοκλήρωση τῆς ἐπιστράτευσης, ὑπό τοῦ κυβερνήτου Ἰωάννη Μεταξᾶ πού μέ τίς ὀχυρώσεις του (Ροῦπελ κι Ἀν. Μακεδονίας) ἀπέτρεψε ἐπιθετική ἐνέργεια τῶν Βουλγάρων.

Πράγματι, ἡ πρώτη νίκη τῆς ἑλληνικῆς ἀντίστασης στόν πόλεμο ἀποθάρρυνε τόν Ἱσπανό δικτάτορα Φράνκο νά προσχωρήσει στόν Ἄξονα –ὁπότε θά ἔκλεινε ἡ Μεσόγειος θάλασσα ἀπ’ τό Γιβραλτάρ. Καθυστέρησε 6 ἑβδομάδες τήν γερμανική εἰσβολή στήν Σοβιετική Ἕνωση, ὁπότε πρόλαβε ὁ Στάλιν νά φέρει «στράτα» ἀπό τήν Ἄπω Ἀνατολή καί τότε πλάκωσε ὁ «στρατηγός» χειμῶνας ἐνῷ ὁ ὁμόλογός του Χάιντς Γκουντέριαν «ἀδυνατοῦσε νά θάψει τούς νεκρούς στό παγωμένο ἔδαφος», τό 1942 ἔξω ἀπό τήν Μόσχα.

Γιά τά ἑλληνικά πράγματα, τό ἔπος τῆς 28ης Ὀκτωβρίου εἶχε κεφαλαιώδη σημασία: Ἀποκατέστησε τό κῦρος τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἀπό τό «τραῦμα» τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας, ἐπέτυχε τήν ἐθνική ὁμοψυχία (πλήν τοῦ ΚΚΕ), ἀποσαφήνισε ὁριστικῶς τό «Ἀνήκομε στήν Δύση» (ὁμιλία Ι. Μεταξᾶ πρός τούς ἀρχισυντάκτες τῶν ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων Νοέμβριος 1940), γεφύρωσε τίς διαφορές τῶν Βενιζελικῶν καί Κωνσταντινικῶν ἀξιωματικῶν στό μέτωπο, τῆς Βορείου Ἠπείρου καί ἀνέδειξε ἐν συνεχείᾳ στρατιωτικούς ἡγέτες τῆς Ἑλλάδος τόν Ἀλέξανδρο Παπάγο, Θρασύβουλο Τσακαλῶτο, Κυριάκο Παπαγεωργόπουλο καί Ἀλέξανδρο Σακελλαρίου, πού διασφάλισαν τήν ἐδαφική ἀκεραιότητα τῆς χώρας καί τήν πολιτική ἐλευθερία μας μεταπολεμικῶς.

Ὑπάρχουν ἐν τούτοις καί μερικοί ἀμφισβητίες τοῦ ἱστορικοῦ ρόλου τῆς 28 Ὀκτ. ’40. Τινές Ἀγγλοσάξωνες ἱστορικοί (Μπῆτον κι οἱ ἐγχώριοι συνοδοιπόροι) ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ ρόλος τῆς ἑλληνικῆς συμμετοχῆς στόν πόλεμο ἦταν ὑποδεέστερος, ἄν ὄχι μηδαμινός.

Βεβαίως ὑπάρχουν καί μείζονα πολεμικά γεγονότα ὅπως ἡ Μάχη τῆς Ἀγγλίας, ἡ νίκη τῆς Ρωσσίας στό Στάλινγκραντ, ἡ ἀπόβαση τῶν Συμμάχων στήν Νορμανδία κι ἡ χρήση τῆς ἀτομικῆς βόμβας ἀπό τούς Ἀμερικανούς πού βάρυναν στήν ἔκβαση τοῦ πολέμου, ἀλλά ποίαν ἄλλην ἀπόδειξη χρειάζεται, γιά τόν ἀποφασιστικό ρόλο τῆς Ἑλλάδος, ἀπό ἐκείνην τοῦ Ἀδόλφου Χίτλερ πού στήν πολιτική του διαθήκη (Λένι Ρίφενσταλ) μέμφεται τήν ἐκστρατεία στά Βαλκάνια καί τήν ἀπώλεια τῶν 4.500 ἀλεξιπτωτιστῶν στήν Κρήτη, γιά τήν ἀποτυχία στόν Β΄ Παγκ. Πόλεμο;

(*) «10 Μοιραῖες ἐπιλογές» πού ἄλλαξαν τόν κόσμο 1940-41. Ἐκδόσεις «Πατάκη» 2008, σελίδες 836.

(**) Ἡ Ναζιστική Γερμανία, Φασιστική Ἰταλία καί Ἰαπωνική αὐτοκρατορία.

(***) Στήν πολεμική προσπάθεια τῆς Ἑλλάδος συμπαρεστάθη ὄχι μόνον ὁ ἁπλός λαός, ὡς ὁ Κρής ἀγγελιοφόρος Ψυχουντάκις ἀλλά κι ἡ πνευματική πρωτοπορία τῶν Ἀθηνῶν ὡς οἱ Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Γιῶργος Σεφέρης, Γιάννης Τσαρούχης, Γιάννης Ρίτσος, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Ἀνδρέας Ἐμπειρῖκος, Ἀνδρέας Βουρλούμης κι ἄλλοι πολλοί, πού πολέμησαν στό μέτωπο τῆς Βορείου Ἠπείρου.