«Ὕστερα ἀπό τό Νόμπελ τοῦ Ἐλύτη δέν παράγουμε τίποτε πνευματικό», λέει ὁ Ἕλληνας ἠθοποιός, ὁ ὁποῖος μιλᾶ στήν «ΕτΚ» γιά τούς μεγάλους του δασκάλους στό Ἐθνικό Θέατρο, τήν στροφή του στήν ἐπιθεώρηση, τήν συμμετοχή του σέ ἱστορικές θεατρικές παραγωγές, ἀλλά καί τήν πληγή τῆς καταστροφῆς τοῦ σπιτιοῦ του στήν μεγάλη πυρκαϊά στό Πόρτο Γερμενό
Ὁ πατέρας του ἦταν αὐτοδίδακτος ἐργάτης τῆς ψυκτικῆς μηχανικῆς καί ἡ μητέρα του ἁπλῶς τραγουδοῦσε ὡραῖα.
- Συνέντευξις στήν Κατερίνα Λυμπεροπούλου
Ὁ σπόρος κάρπισε ὅταν, μαθητής Λυκείου τοῦ Πειραιᾶ, τοῦ ἀνατέθηκε νά ἀνεβάσει τό «Τίμημα τῆς λευτεριᾶς» (Κατσαντώνης) τοῦ Θεοτοκᾶ. «Τρώγαμε ἀμερικάνικο τυρί σέ κονσέρβα πού μᾶς ἔστελνε τό Σχέδιο Μάρσαλ ἀπό τήν Ἀμερική καί μαθαίναμε Πατριδογνωσία καί Ἀγωγή τοῦ πολίτου», μᾶς λέει ὁ Τάσος Χαλκιᾶς. «Ὅταν σήμερα τό σχολεῖο δέν σέ διδάσκει, μεταξύ ἄλλων, πῶς νά ἀποδεχτεῖς καί νά διαχειριστεῖς τήν τέχνη, πηγαίνεις στό θέατρο ὡς ἕνας ἁπλός θεατής καί σοῦ ἀρέσουν τά σκηνικά καί οἱ ἠθοποιοί. Δέν εἶναι, ὅμως, αὐτή ἡ ἀποστολή τῆς τέχνης».
Κύριε Χαλκιᾶ, πόσο σᾶς ἔχει ἐπηρεάσει τό γεγονός ὅτι ὁ παπποῦς σας ἦταν τουρκικῆς καταγωγῆς πού δέν παντρεύτηκε τήν Ἑλληνίδα γιαγιά σας στήν Κωνσταντινούπολη καί μάλιστα κάνατε καί ὁλόκληρο «σαφάρι» γιά νά τόν ἐντοπίσετε;
Ὄχι, δέν ἔκανα κανένα «σαφάρι». γιά νά βάλουμε τά πράγματα στή θέση τους. Συμμετεῖχα σέ περιοδεία τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου στήν Κωνσταντινούπολη καί στήν Ἄγκυρα τό 1974 καί μέ τήν εὐκαιρία σκέφτηκα νά ἐρευνήσω γιά νά βρῶ τόν παπποῦ μου, νά τόν γνωρίσω, νά μέ ἀποδεχτεῖ καί νά μιλήσουμε. Δέν τόν βρῆκα, βρῆκα κάποια ἀδέρφια του, οἱ ὁποῖοι μέ ἀπέπεμψαν ἀπό αὐτή τήν ἔρευνα. Εὐτυχῶς, ἦταν μαζί μου ὁ ἀείμνηστος Μάνος Κατράκης, ὁ ὁποῖος μέ προφύλαξε ἀπό τίς ἐνέργειες ἑνός νεανία, ὁ ὁποῖος πιθανώτατα θά μποροῦσε νά λειτουργήσει παρά τήν λογική. Συμμορφώθηκα καί γυρίσαμε πίσω μέ τό καλό, χωρίς νά ἔχω κανένα νέο ἀπό τόν παπποῦ μου. Μετά ἀπό πολλά χρόνια, ἦρθε ἐπισκέπτρια στό θέατρο πού ἔπαιζα μέ τήν κυρία Μιμή Ντενίση στή Θεσσαλονίκη καί μοῦ συστήθηκε ὡς θεία μου καί κόρη τοῦ παπποῦ μου. Διασταύρωσα ὅτι πραγματικά ἔλεγε τήν ἀλήθεια καί τήν δέχτηκα καί ἐγώ ὡς τέτοια, ἤθελε, μάλιστα, νά γνωρίσει καί τή μάνα μου. Ἐπανῆλθε κάποια στιγμή γιά νά ἀνανεώσουμε τίς ἐπαφές μας, ἐπικοινώνησε κάποια στιγμή μέ τή μητέρα μου κι ἀπό ἐκεῖ καί πέρα δέν συνέβη κάτι ἄλλο. Δέν μέ ἐπηρεάζει οὔτε ἡ ἱστορία τοῦ γενεαλογικοῦ μου δέντρου οὔτε τό DNA μου. Εἶμαι ἄνθρωπος πρακτικός, τῆς ἐμπειρίας, ὁτιδήποτε μοῦ προκύπτει τό ἀντιμετωπίζω.
Ἀποφοιτήσατε ἀπό τή Δραματική Σχολή τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου τοῦ 1974, ἐνῷ εἴχατε σπουδαίους δασκάλους…
Τούς σπουδαιότερους πού ὑπῆρχαν, κατά τήν προσωπική μου γνώμη βέβαια, καί πολλῶν ἄλλων σπουδαστῶν πού ὑπῆρξαν πρίν ἀπό μένα, ἀλλά καί μετά ἀπό μένα, ὅσο οἱ ἴδιοι δάσκαλοι παρέμειναν στή σχολή. Γιατί μετά ἀπό κάποια χρόνια τά πράγματα ἄλλαξαν, δυστυχῶς, πρός τό χειρότερο.
Ἀναφέρονται ὡς δάσκαλοί σας οἱ Ἄγγελος Τερζάκης, Γιάννης Σιδέρης, Μαρία Χόρς, Μαρία Ἀρώνη, Κατερίνα Ἀνδρεάδη, Ἑλένη Χατζηαργύρη καί ἄλλοι
Ἡ Χόρς, ὁ Τζόγιας, ὁ Διαμαντόπουλος, ὁ Στεφανέλλης. Δέν ξαναβρίσκονται αὐτοί οἱ ἄνθρωποι. Δυστυχῶς, ἡ Ἑλλάδα ζεῖ ἕναν πνευματικό Μεσαίωνα ἐδῶ καί πολλά χρόνια. Θά τολμοῦσα νά πῶ ὅτι μετά τό τελευταῖο Νόμπελ τοῦ Ἐλύτη δέν παράγουμε τίποτε πνευματικό. Μακάρι νά μποροῦσε νά παράξει πνευματική τροφή τό θέατρο. Ἔχουν ξεφύγει οἱ ἄνθρωποι κι ὅλα ἐκκινοῦν ἀπό τό σχολεῖο. Ὅταν τό σχολεῖο δέν σέ διδάσκει πῶς νά ἀποδεχτεῖς καί νά διαχειριστεῖς τήν τέχνη, πηγαίνεις στό θέατρο ὡς ἕνας ἁπλός θεατής καί σοῦ ἀρέσουν τά σκηνικά καί οἱ ἠθοποιοί. Δέν εἶναι, ὅμως, αὐτή ἡ ἀποστολή τῆς τέχνης. Καί δέν μιλῶ μόνο γιά πολιτιστική ἐκπαίδευση. Δέν ὑπάρχουν σχολεῖα πού νά παράγουν Ἕλληνες πολῖτες. Ὑπάρχουν σχολεῖα τυχάρπαστα, τά ὁποῖα κλέβουν ἕνα ἐκπαιδευτικό σύστημα ἀπό τό ἐξωτερικό. Κάποτε τρώγαμε ἀμερικάνικο τυρί σέ κονσέρβα πού μᾶς ἔστελνε τό Σχέδιο Μάρσαλ ἀπό τήν Ἀμερική καί μαθαίναμε Πατριδογνωσία, Ἀγωγή τοῦ πολίτου καί συμπεριφορά στόν δρόμο ὅταν κυκλοφοροῦσαν πάρα πολύ λίγα αὐτοκίνητα. Καί δέν ἀναφέρομαι σέ καμία Κυβέρνηση συγκεκριμένα, ἀλλά σέ ὅλες τίς Κυβερνήσεις ἀπό τό 1952 πού γεννήθηκα. Ἤμουν σέ μιά οἰκογένεια μέ πολιτικά ἐνδιαφέροντα κι ἀπό τά πέντε μου χρόνια ἤμουν γνώστης τῆς πολιτικῆς κατάστασης.
Δέν ὑπῆρχε κάποιος πού εἶχε σχέση μέ τό θέατρο στήν οἰκογένειά σας;
Ὁ πατέρας μου ἦταν αὐτοδίδακτος ἐργάτης τῆς ψυκτικῆς μηχανικῆς πού κατάφερε καί ἔγινε αὐτοδίδακτος ἐργοδηγός. Ἡ μανούλα μου μόνο εἶχε πάρα πολύ ὡραία φωνή καί θά μποροῦσε νά σταθεῖ ὡς πριμαντόνα. Ἁπλῶς κάποιοι δάσκαλοί μου θεώρησαν ὅτι ἔχω τά προσόντα νά παίξω ρόλο σέ ἐπετειακές παραστάσεις γιά ἐθνικές ἑορτές στό Λύκειο τοῦ Πειραιᾶ πού φοιτοῦσα, οἱ ὁποῖες τότε γίνονταν μέ μεγάλη λαμπρότητα. Καί μοῦ ἐμπιστεύτηκαν τό ἀνέβασμα τοῦ «Τιμήματος τῆς λευτεριᾶς» τοῦ Γιώργου Θεοτοκᾶ. Ἦταν ἡ πρώτη ἐπαφή μου μέ θεατρικό κείμενο. Τολμῶ νά πῶ ὅτι κατ’ ἀρχάς μέ συγκίνησε ἡ ἀνάγνωση τοῦ κειμένου. Τήν ἑπόμενη χρονιά ἐπιλέχθηκα νά πῶ τό ποίημα «Ὁ Ματρόζος» στήν ἐθνική γιορτή γιά τόν πυρπολητή τοῦ Ἀγῶνα τοῦ ’21: «Ἕνας Σπετσιώτης γέροντας σκυφτός ἀπό τά χρόνια, μέ κάτασπρα μακριά μαλλιά, μέ πύρινη ματιά, σάν πλάτανος θεόρατος σκυμμένος ἀπ’ τά χιόνια, περνοῦσε πάντα στό νησί τά μαῦρα γηρατειά…».
Τό θυμᾶστε ἀπ’ ἔξω! Τό 1978 ξεκινήσατε τή συνεργασία σας μέ τό Ἐθνικό Θέατρο, στό ὁποῖο διανύσατε μία θεατρική πορεία πολλῶν χρόνων συμμετέχοντας σέ περισσότερες ἀπό ἑξῆντα παραγωγές κλασσικοῦ καί σύγχρονου ρεπερτορίου σέ ὅλες τίς σκηνές του, καθώς καί στήν Ἐπίδαυρο
Καί ἄλλο ἑνάμιση χρόνο πρίν ἀπό αὐτό στό Ἅρμα Θέσπιδος, μέ περιοδεία χειμῶνα-καλοκαίρι μέ ὀχηματαγωγό τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καί μέ ἀποβάσεις ἀκόμα καί στό Καστελλόριζο. Δέν ἦταν τόσο τό καλλιτεχνικό ἀποτέλεσμα τό ὁποῖο ἔχω νά θυμηθῶ ὅσο τή θέρμη, τή συγκίνηση καί τήν ψυχική ἀνάταση τῶν ἀνθρώπων πού μᾶς ἔβλεπαν σάν κάποια θαύματα πού ἐμφανίστηκαν μπροστά τους.
Θά ἤθελα μία ἀνάμνηση καί ἀπό τή συμμετοχή σας στή θρυλική τηλεοπτική «Μαντάμ Σουσοῦ» μέ τήν Ἄννα Παναγιωτοπούλου
Ἡ Ἄννα μοῦ λείπει. Ἔπαιξε ρόλο στήν καλλιτεχνική μου ζωή. Ἦταν ἐκείνη πού μέ ἔπεισε νά ἀποχωρήσω ἀπό τό Ἐθνικό Θέατρο διότι δέν εἶχα κάτι πλέον νά ἀποκομίσω ἀπό αὐτό –παρά μόνο τούς μεγάλους ρόλους, λόχου χάριν τῆς Ἐπιδαύρου, πράγματα τά ὁποῖα δέν σοῦ λείπουν ἄν εἶσαι χορτᾶτος– καί νά στραφῶ στό ἐλεύθερο θέατρο, στήν ἐλεύθερη παραγωγή ὅπως μοῦ ἀρέσει περισσότερο νά τό λέω. Ὀφείλω πολλά τόσο σέ ἐκείνην ὅσο καί στόν Θανάση Παπαγεωργίου, πού μοῦ φέρθηκαν μέ τόν καλύτερο δυνατό τρόπο. Ἡ «Μαντάμ Σουσοῦ» εἶναι ὅ,τι καλύτερο νιώθω νά ἔχω κάνει στήν τηλεόραση.
Τή δεκαετία τοῦ 1990 ἀνοίγει γιά ἐσᾶς τό κεφάλαιο ἐπιθεώρηση…
Τό 1989 ξεκίνησε ἡ ἰδιωτική τηλεόραση. Στίς ἀρχές τοῦ 1990 ἄρχισαν νά παίζονται σειρές ὅπως «Οἱ Ἀπαράδεκτοι». Ἡ πρώτη τηλεοπτική μου παρουσία ἦταν νά κάνω τόν Πρωθυπουργό στή σειρά τοῦ ΑΝΤ1 (1991-1992) «Εἶμαι ὁ Πρωθυπουργός» μαζί μέ τόν φίλο κι ἀείμνηστο Κώστα Καρρᾶ. Καί καθώς ἐρχόταν ὅλο καί μεγαλύτερη ἀναγνώριση, ἡ Ἄννα Παναγιωτοπούλου μοῦ πρότεινε νά στραφῶ στήν ἐπιθεώρηση. «Τί δουλειά ἔχω ἐγώ, σοβαρός ἠθοποιός, μέ τήν ἐπιθεώρηση;», θυμᾶμαι τῆς εἶπα. «Δέν εἴμαστε σοβαροί ἐπειδή κάνουμε ἐπιθεώρηση;», μοῦ ἀπάντησε. Καί μέ ἔπεισε πραγματικά, γιατί ἦταν πάρα πολύ σοβαροί καί ἡ Ἄννα καί ὁ Σταμάτης ὁ Φασουλῆς καί τόσοι ἄλλοι. Ἀποφάσισα νά ἀφήσω τις ἀπαρχαιωμένες σκέψεις περί Ἐθνικοῦ Θεάτρου καί νά εἶμαι «καί μέ τά δύο πόδια» σέ αὐτή τήν ἱστορία. Τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1990 ἀποχώρησα ἀπό τό Ἐθνικό Θέατρο καί βγῆκα στήν ἐπιθεώρηση ἐξ αἰτίας τῆς Ἄννας καί τοῦ Σταμάτη. Αὐτοί εἶναι οἱ μέντορές μου.
Ἄν εἴχατε νά ἐπιλέξετε μεταξύ ἐπιθεώρησης καί δραματικοῦ, σοβαροῦ θεάτρου, τί θά διαλέγατε;
Γιά ἐμένα, ἡ πεμπτουσία τοῦ θεάτρου εἶναι ἡ ἀρχαία τραγωδία. Μαζί μέ τήν ἀττική κωμωδία λέγονται ἀρχαῖο δρᾶμα.
Τί σᾶς ἔχει προσδώσει ἡ συμμετοχή σας σέ μεγάλες θεατρικές παραγωγές πού βασίζονται σέ σπουδαῖα λογοτεχνικά κείμενα, ὅπως «Οἱ Ἄθλιοι» τοῦ Οὐγκώ, ἀλλά καί σέ ἱστορικά γεγονότα, ὅπως τό «Σμύρνη μου ἀγαπημένη»;
Εὐγνωμοσύνη. Γιατί κάτι πρέπει νά συγκινήσει τό κοινό γιά νά τούς φέρει σέ αὐτές τίς παραστάσεις. Κι αὐτό δέν εἶναι ἡ διαφήμιση. Εἶναι τό ἰδιαίτερο συγκινησιακό μέτρο πού ἔχει ὁ καθένας καί πού διεγείρεται, μέ ἀποτέλεσμα νά βγεῖ ἀπό τό σπίτι του, νά βάλει ἕνα καλύτερο ρουχαλάκι καί νά πάει θέατρο. Αὐτό εἶναι πού μέ συγκινεῖ ἰδιαίτερα καί εἶμαι εὐγνώμων πού τό ζῶ.
Ἀναλαμβάνετε τόν ρόλο τοῦ Μάρκου Βαμβακάρη στή μουσικοθεατρική παράσταση γιά τή ζωή τοῦ Γρηγόρη Μπιθικώτση «Ἐγώ ὁ Σέρ», πού ἀνεβαίνει ἀπό τίς 17 Ὀκτωβρίου στό Christmas Theater σέ κείμενο καί σκηνοθεσία Δημήτρη Μαλισσόβα. Τί κοινά ἔχετε μέ τόν «Πατριάρχη τοῦ ρεμπέτικου»;
Χωρίς νά τό ξέρει ὁ ἴδιος, πολλά. Τό λέω μέ τήν ἔννοια ὅτι ἔχω τήν τύχη νά ἔχω γνωρίσει την ἐγγονή του, ἡ ὁποία εἶναι συνάδελφός μας. Ἔχουμε παίξει μαζί στό θέατρο καί, ὡς ἐκ τούτου, ἔχω πάρει καί τίς πληροφορίες μου γιά τόν παπποῦ της, τόν ὁποῖον λατρεύω ὡς μουσικό ἀρχιερέα μιᾶς μορφῆς ἑλληνικῆς διασκέδασης, ἡ ὁποία εἶναι ἰδιαίτερα χαρακτηριστική καί ἔχει «ζήσει» πολλές γενιές. Τό ρεμπέτικο τραγούδι ἀργότερα μετουσιώθηκε στό λαϊκό καί ὑπηρετήθηκε ἀπό ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἄξιζαν καί ἀξίζουν, γιατί τό λαϊκό τραγούδι θά ζήσει. Εἶναι λογικό νά ζεῖ. Ὅσο ὑπάρχει λαός, θά ὑπάρχει καί λαϊκό τραγούδι. Ὅπως ἔλεγε καί ὁ ἀείμνηστος Ζαμπέτας, «Τά βασανάκια τοῦ λαοῦ ποιός θά τά τραγουδήσει;».
Ποῦ ἀλλοῦ θά σᾶς δοῦμε αὐτή τή σαιζόν;
Μελετῶ γιά νά βγῶ μιά περιοδεία στήν ἑλληνική ἐπικράτεια. Θά βρεθῶ ἀπό τήν Ὀρεστιάδα μέχρι καί τήν Κρήτη μέ δύο ἐξαιρετικούς μονολόγους, τό «Αὐτός καί τό παντελόνι του» τοῦ Ἰάκωβου Καμπανέλλη καί τό «Οἱ βλαβερές συνέπειες τοῦ καπνοῦ» τοῦ Ἄντον Τσέχωφ σέ μιά θεατρική «ζεύξη» μέ τίτλο «Ὅταν ὁ Καμπανέλλης συνάντησε τόν Τσέχωφ». Ὁ συνδετικός κρίκος αὐτῆς τῆς συνάντησης, βέβαια, θά εἶμαι ἐγώ, πού θά ἑρμηνεύσω αὐτούς τούς δύο μονολόγους, μέ ἕνα μικρό διάλειμμα ἐνδιαμέσως. Ἄν τυχόν βρεθεῖ κάποια στέγη ἡ ὁποία νά ὠφελεῖ καί νά βολεύει, θά παίξω καί στήν Ἀθήνα. Καί δέν χρειάζομαι σκηνοθέτη. Θά αὐτοδιδαχθῶ. Ἐπίσης συμμετέχω στήν σπουδαία παιδική παράσταση «Παναγία τῶν Παρισίων», πού θά παρουσιαστεῖ γιά δεύτερη χρονιά στό «Θέατρον» τοῦ Κέντρου Πολιτισμοῦ «Ἑλληνικός Κόσμος», κάνοντας πρεμιέρα στίς 24 Ὀκτωβρίου, σέ θεατρική διασκευή καί σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Νικολαΐδη.
Ὅλοι ζήσαμε τό τραγικό ἀποτύπωμα τῆς μεγάλης πυρκαϊᾶς τοῦ καλοκαιριοῦ στό Πόρτο Γερμενό, ἀλλά ἐσεῖς χάσατε τό σπίτι σας. Ἐπουλώνεται ποτέ αὐτή ἡ πληγή; Σέ τί σᾶς ἔχει ἀλλάξει αὐτό τό συμβάν;
Δέν ἐπουλώνεται. Νά μέ ἀλλάξει δέν μπορεῖ. Νά μέ ἀλλάξουν οἱ κακουχίες τῆς ζωῆς; Εἶμαι ἐνημερωμένος ἀπό παιδί καί τίς περιμένω. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, εἴπαμε, εἶμαι ἄνθρωπος πού ἀντιμετωπίζω τό ὁτιδήποτε μοῦ συμβεῖ, ὅταν μοῦ συμβεῖ. Τό ἔχω ἀφήσει στήν ἄκρη, τό ἔχω ἀποδεχτεῖ. Γιατί, ἄν δέν ἀποδέχεσαι ὅ,τι σοῦ συμβαίνει ὡς γεγονός, δέν θά βρεῖς ποτέ τή λύση του, ἄν ὑπάρχει, ἤ δέν θά ἡσυχάσεις ποτέ ἀπό αὐτό. Κοιτάω πάντα μπροστά. Ὅταν τρώω μιά γερή σφαλιάρα πού μέ γονατίζει, σηκώνομαι καί ξαναξεκινάω ὅσο τά γόνατά μου ἀντέχουν ἀκόμα. Καί ἐγώ καί τά παιδιά μου καί ἡ οἰκογένειά μου καί οἱ φίλοι μου καί ὅσοι μέ ἀγαποῦν. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, δέν ἔχω πάθει κάτι τό ὁποῖο εἶναι ἀνεπανόρθωτο καί δέν εἶμαι μόνος μου. ΄Ἔχουμε κάνει τίς αἰτήσεις μας πρός τήν Πολιτεία καί ἀναμένουμε νά συμβεῖ ὅ,τι εἶναι νά συμβεῖ ἀπό τήν πλευρά τῆς Πολιτείας. Γνωρίζουμε ὅτι πρόκειται γιά διαδικασίες χρονοβόρες καί ἰδιαίτερα γραφειοκρατικές καί περιμένουμε.
Ἡ συνέπεια καί ἡ πειθαρχία εἶναι ἀπό τά μεγαλύτερα προσόντα ἑνός ἀνθρώπου τοῦ χώρου τῆς τέχνης;
Ἄν δέν τά ἔχεις, νά τό σκεφτεῖς σοβαρά νά βγεῖς στό θέατρο. Καί κάτι ἀκόμα: Θέλω μόνο δύο λέξεις νά πῶ, οἱ ὁποῖες εἶναι κυρίαρχες μέσα μου τόν τελευταῖο καιρό καί ἔχουν νά κάνουν μέ τά δεινά τῆς πατρίδας μας, τά ὁποῖα δέν εἶναι τωρινά καί φταῖχτες εἶναι οἱ πάντες πού ἔχουν περάσει ἀπό τά ἕδρανα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων ἀπό τότε πού ἐγώ ἀριθμῶ νά μετράω τή ζωή μου: Δικαιοσύνη κι ἀγάπη. Ἄν ὑπάρχει δικαιοσύνη –ἐπί ἴσοις ὅροις γιά τούς πάντες–, ἡ λέξη ἐλευθερία ἐκμηδενίζεται, γιατί ὁ ἄνθρωπος πραγματικά θά ἐλευθερωθεῖ καί θά δρᾶ γιά τό ὄφελος τῆς κοινωνίας, ἐνῷ θά ὠφελεῖ καί τόν ἑαυτό του. Κι ὅταν μάθουμε νά ἀγαπᾶμε πραγματικά ὁ ἕνας τόν ἄλλον, τότε θά νιώσουμε τί σημαίνουν οἱ λέξεις «ἐνσυναίσθηση» καί «ἀλληλεγγύη». Πρέπει νά καταλάβουν οἱ ἄνθρωποι ὅτι δέν πρόκειται γιά δυό ἁπλές λέξεις. Ἀλλά γιά τά μεγαλύτερα ἰδανικά.
Μ.Η.Τ. 232122