Σενάρια παράτασης τῆς θητείας ἤ ἐπιστροφῆς τοῦ Μακρόν τό 2032

Ἡ πόλωση στά ἄκρα καί τό «παιχνίδι» τοῦ Ἐλυζέ γιά τήν ἑπόμενη ἡμέρα

• Ἑπτά μῆνες μᾶς χωρίζουν ἀπό τόν πρῶτο γῦρο τῶν προεδρικῶν ἐκλογῶν στήν Γαλλία, καί ὁ προεκλογικός πυρετός ἀρχίζει νά γίνεται αἰσθητός ἀπό τίς ἀνταλλαγές πυρῶν μεταξύ ἐπιβεβαιωμένων ὑποψηφίων, ἐπίδοξων μνηστήρων τοῦ προεδρικοῦ θώκου, πού θά πρέπει ὡστόσο νά περάσουν ἀπό τήν διαδικασία τῶν προκριματικῶν ἐκλογῶν τοῦ κόμματός τους, γιά νά πάρουν τό χρῖσμα ἤ μέσα ἀπό τίς δημοσκοπήσεις πού βλέπουν τό φῶς τῆς δημοσιότητας, οἱ ὁποῖες μέρα μέ τήν ἡμέρα αὐξάνονται καί πληθύνονται.Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ

Σέ ὅλες τίς σφυγμομετρήσεις τῶν σημαντικώτερων ἰνστιτούτων δημοσκοπήσεων μεγάλοι κερδισμένοι, γιά τήν ὥρα, φαίνεται νά βγαίνουν ἡ Μαρίν Λέ Πέν τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ (RN) καί, ἀπό τήν ἀντίπερα ὄχθη τῆς ριζοσπαστικῆς Ἀριστερᾶς, ὁ Ζάν-Λύκ Μελανσόν τῆς Ἀνυπότακτης Γαλλίας (LFI). Μεγάλος χαμένος ὁ Ἐμμανυέλ Μακρόν καί ὅσοι τόν ὑποστήριξαν στίς δύο προεδρικές θητεῖες του, πού γονάτισαν τήν Γαλλία οἰκονομικά, μέ τήν χώρα νά φλερτάρει πλέον μέ τήν χρεωκοπία, ἐνῷ ἡ ἀνέχεια μεγάλης μερίδας τοῦ πληθυσμοῦ στά ἀσθενέστερα οἰκονομικά στρώματα σέ πολλές περιπτώσεις δέν μπορεῖ νά κρυφτεῖ.

Ἐνδεικτικά, τό δημόσιο χρέος κατά τήν διάρκεια τῆς διακυβέρνησης τοῦ Ἐμμανυέλ Μακρόν ἀπό τό τέλος τοῦ 2017 ἕως τό Α΄ τρίμηνο τοῦ 2026 αὐξήθηκε κατά 1,318 τρισ. εὐρώ, ἡ ποσοστιαία αὔξηση τοῦ ὀνομαστικοῦ χρέους κατά 59,4% καί ἡ αὔξηση ὡς πρός τό ΑΕΠ κατά 20,7 ποσοστιαῖες μονάδες, ἀπό 96,8% σέ 117,5%, σύμφωνα μέ τό Ἐθνικό Ἰνστιτοῦτο Στατιστικῶν καί Οἰκονομικῶν Μελετῶν. Βεβαίως, τήν περίοδο αὐτή μεσολάβησαν ἡ πανδημία, ὅπου, ὅπως καί μέ τήν ἐνεργειακή κρίση, διατέθηκαν μεγάλα ποσά δημοσιονομικῆς στήριξης, γιά τά ὁποῖα ὑπάρχουν τεκμηριωμένες ἐπικρίσεις γιά τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο τά διαχειρίστηκε ἡ γαλλική κυβέρνηση, ἐνῷ στίς δημόσιες δαπάνες μεγάλη προτεραιότητα δόθηκε στήν βοήθεια πρός τήν Οὐκρανία, ἡ ὁποία χρηματοδοτικά φαίνεται πώς ἀποτελεῖ προτεραιότητα γιά τό Ἐλυζέ, σέ ἀντίθεση μέ κρίσιμες ὑποδομές καί ὑπηρεσίες, ὅπως εἶναι, γιά παράδειγμα, ὁ τομέας τῆς ὑγείας καί τῆς ἐκπαίδευσης, πού ἀντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις. Στόν χῶρο τῆς ὑγείας, τά νοσοκομεῖα βρίσκονται ἀντιμέτωπα μέ ἐλλείψεις προσωπικοῦ, κατάργηση ἑκατοντάδων κλινῶν καί προβλήματα στόν ἐκσυγχρονισμό τῶν ὑποδομῶν, παρομοίως καί στήν ἐκπαίδευση, ὅπου ἡ χρονιά ξεκίνησε μέ ἐλλείψεις ἐκπαιδευτικῶν.β

Τί δείχνουν οἱ δημοσκοπήσεις

Μέσα σ’ αὐτό τό κλίμα, ἡ τελευταία δημοσκόπηση πού εἶδε τό φῶς τῆς δημοσιότητας, παρ’ ὅλο πού καταγράφει ἕνα ἰδιαίτερα πολωμένο σκηνικό, στέλνει ἕνα ἠχηρό μήνυμα ἀπό τήν Γαλλία, καθώς ἡ Μαρίν Λέ Πέν καί ὁ Ζάν-Λύκ Μελανσόν ἐμφανίζονται νά περνοῦν στόν δεύτερο γῦρο καί στά πέντε δημοσκοπικά σενάρια πού ἐξετάστηκαν. Σύμφωνα μέ τήν ἔρευνα τοῦ ἰνστιτούτου δημοσκοπήσεων Toluna Harris Interactive, πού πραγματοποιήθηκε ἀπό τίς 22 ἕως τίς 24 Σεπτεμβρίου γιά τά γαλλικά μέσα ἐνημέρωσης M6 καί RTL, ἡ ἐπί κεφαλῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ φέρεται νά συγκεντρώνει ποσοστό μεταξύ 35% καί 36% στόν πρῶτο γῦρο.

Ἡ ἐπίδοσή της εἶναι αὐξημένη κατά δύο μονάδες σέ σχέση μέ προηγούμενη μέτρηση τῆς ἴδιας ἑταιρείας, πού εἶχε δημοσιοποιηθεῖ στίς 14 Σεπτεμβρίου καί τήν τοποθετοῦσε στό 33%. Στήν δεύτερη θέση βρίσκεται ὁ Ζάν-Λύκ Μελανσόν, ἡ ἡγετική φυσιογνωμία τῆς Ἀνυπότακτης Γαλλίας, μέ ποσοστό πού κυμαίνεται μεταξύ 17% καί 18%. Τήν ἴδια ὥρα, ὁ κεντρῶος Ἐντουάρ Φιλίπ ἐμφανίζεται νά συγκεντρώνει 13%-16%, ἐπίδοση πού, σύμφωνα μέ τήν δημοσκόπηση, δέν ἐπαρκεῖ γιά νά ἐξασφαλίσει τήν πρόκριση στόν δεύτερο γῦρο.

Ἡ ἔρευνα δέν περιορίζεται στήν καταγραφή τοῦ πρώτου γύρου, ἀλλά ἐξετάζει καί ὑποθετικές ἀναμετρήσεις στόν δεύτερο. Στό σενάριο Λέ Πέν – Μελανσόν, ἡ πρώτη συγκεντρώνει 69%, ἔναντι 31% τοῦ ἀντιπάλου της. Σέ ἕνα δεύτερο σενάριο, μέ ἀντίπαλο τόν Ἐντουάρ Φιλίπ, ἡ Λέ Πέν καταγράφει 57%.

Ἡ ἐξασθενημένη εἰκόνα τοῦ κεντρώου χώρου προκαλεῖ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον τήν ὥρα πού καταγράφεται ἐνίσχυση τῶν δύο ριζοσπαστικῶν κομμάτων. Ὁ Ἐντουάρ Φιλίπ, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ἕνας ἀπό τούς σημαντικώτερους διεκδικητές τῆς κεντροδεξιᾶς καί κεντρώας ψήφου, κινεῖται δημοσκοπικά ἀρκετά χαμηλότερα ἀπό τήν Λέ Πέν καί παραμένει πίσω ἀπό τόν Μελανσόν. Ἴσως ἐπειδή διετέλεσε Πρωθυπουργός τοῦ Ἐμμανυέλ Μακρόν καί παρασκηνιακά βρίσκεται πολύ κοντά στόν Γάλλο Πρόεδρο, μέ ἀρκετούς πολιτικούς του ἀντιπάλους νά ὑποστηρίζουν πώς, παρά τήν πολιτική αὐτονόμησή του, εἶναι πολιτικό «δημιούργημα» τοῦ σημερινοῦ ἐνοίκου τοῦ Ἐλυζέ.

Σέ γενικές γραμμές, ἡ δημοσκόπηση σκιαγραφεῖ ἕνα ἐνδεχόμενο σκηνικό στό ὁποῖο ἡ γαλλική προεδρική ἐκλογή θά μποροῦσε νά ὁδηγηθεῖ σέ ἀναμέτρηση μεταξύ τῆς Λέ Πέν καί τοῦ Μελανσόν, δύο πολιτικῶν πού ἐκπροσωποῦν σαφῶς διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις. Ὡστόσο, ἡ ἀπόσταση μέχρι τήν κάλπη παραμένει σημαντική. Ἡ ἔρευνα καταγράφει τίς διαθέσεις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος σέ συγκεκριμένη χρονική στιγμή καί ὑπό συγκεκριμένα ὑποθετικά σενάρια. Νέες ὑποψηφιότητες, νέες συμμαχίες, αἰφνιδιαστικές προεκλογικές συμφωνίες καί πολιτικές ἐξελίξεις θά μποροῦσαν νά μεταβάλουν σημαντικά τούς σημερινούς συσχετισμούς.

Ἡ νέα δημοσκόπηση δημοσιοποιήθηκε παράλληλα μέ μιά σημαντική ἐξέλιξη γιά τόν Ἐθνικό Συναγερμό. Τό RN καί ὁ σύμμαχός του, Ἕνωση τῆς Δεξιᾶς γιά τήν Δημοκρατία (UDR), ἐξασφάλισαν συνολικά τοὐλάχιστον 15 ἕδρες στήν γαλλική Γερουσία, ὑπερβαίνοντας τό ὅριο τῶν 10 ἑδρῶν πού ἀπαιτεῖται γιά τήν συγκρότηση κοινοβουλευτικῆς ὁμάδας. Ὁ Ἐθνικός Συναγερμός κέρδισε ἐννέα ἕδρες, ἐνῷ τό UDR τοῦ Ἐρίκ Τζιοττί ἐξασφάλισε τρεῖς. Πρόκειται γιά τήν πρώτη φορά πού τό κόμμα τῆς Λέ Πέν ἀποκτᾶ τήν δυνατότητα συγκρότησης κοινοβουλευτικῆς ὁμάδας στήν Γερουσία, ἐξέλιξη πού ἐνισχύει τήν παρουσία τοῦ κόμματός της στά θεσμικά ὄργανα τῆς χώρας.

Τά ἀντισημιτικά σχόλια Μπαρντελλά

Δέν εἶναι ὅμως χαρμόσυνες ὅλες οἱ εἰδήσεις γιά τό κόμμα τῆς Λέ Πέν. Τήν Δευτέρα ἀποκαλύφθηκε πώς ὁ Τζορντάν Μπαρντελλά, ἐπί κεφαλῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ, φέρεται νά εἶχε κάνει ἀντισημιτικά σχόλια σέ ἰδιωτικές συνομιλίες. «Ὅλες οἱ τράπεζες ἀνήκουν σέ Ἑβραίους» φέρεται νά εἶχε γράψει ὁ Μπαρντελλά, κατά τήν διάρκεια γραπτῆς του ἐπικοινωνίας στήν ἀρχή τῆς πολιτικῆς του σταδιοδρομίας, τό διάστημα μεταξύ 2013 καί 2015. Σ’ αὐτά τά γραπτά ἀναπτύσσει, μεταξύ ἄλλων, θεωρίες περί μιᾶς ὑποτιθέμενης ἑβραϊκῆς καί «σιωνιστικῆς» κυριαρχίας στίς τράπεζες, ἀναφέρει τόν Γάλλο φιλόσοφο καί συγγραφέα Μπερνάρ Ἁνρί Λεβύ καί τόν οἰκονομολόγο Ζάκ Ἀτταλί ὡς ὑπέρμαχους μιᾶς ὑποτιθέμενης «Νέας Παγκόσμιας Τάξης» καί ὑποστηρίζει ὅτι ἀρκετοί Γάλλοι ὑπουργοί θά ἔβαζαν τό Ἰσραήλ καί τά οἰκονομικά συμφέροντα πάνω ἀπό ἐκεῖνα τῆς Γαλλίας.

Ὁ πρόεδρος τοῦ RN φέρεται ἐπίσης νά ἦταν γοητευμένος ἀπό τόν ἀντισημίτη Ἀλαίν Σοράλ, δοκιμιογράφο καί γνωστή προσωπικότητα τῆς ριζοσπαστικῆς Δεξιᾶς, γιά τόν ὁποῖο ἔγραφε ὅτι «οἱ ἀναλύσεις του εἶναι σωστές, γιατί ὅλα ἐπιβεβαιώνονται στήν πράξη». Παράλληλα, ἔδειχνε νά πιστεύει συνωμοσιολογικές θεωρίες σχετικά μέ τήν 11η Σεπτεμβρίου, τήν ἀμερικανική Ὁμοσπονδιακή Τράπεζα, τό ἐμπόριο χαλάλ καθώς καί μιά ὑποτιθέμενη ἐπιβίωση τοῦ Χίτλερ μετά τό 1945.

Φέρεται ἐπίσης νά εἶχε σκεφτεῖ ὅτι ἡ Μαρίν Λέ Πέν θά μποροῦσε νά πέσει θῦμα ἀεροπορικοῦ δυστυχήματος ἤ μιᾶς προβοκατόρικης τρομοκρατικῆς ἐπίθεσης, ἐάν ἔπαιρνε στά χέρια της τήν ἐξουσία, ὑπερασπιζόταν τό καθεστώς τοῦ Μπασάρ ἀλ Ἄσσαντ καί εἶχε συμμετάσχει σέ ἐσωτερικές συζητήσεις πού ἔδειχναν πρόθεση νά ἐξομαλυνθεῖ ἡ δημόσια εἰκόνα τοῦ ριζοσπαστικοῦ κόμματος τῆς Δεξιᾶς, ἐνῷ παράλληλα ἐπιχειροῦσε νά ἐμποδίσει τήν διαρροή ὁρισμένων ἀκραίων ἀπόψεων μελῶν τοῦ κόμματος πρός τά ἔξω.

Τό 2014, ὅταν διηύθυνε τήν ὁμοσπονδία τοῦ Ἐθνικοῦ Μετώπου (FN) στό ὑποβαθμισμένο προάστιο τοῦ Σαίν Ντενί, ἕνας ἀκτιβιστής πού εἶχε πρόσφατα ἀσπαστεῖ τό Ἰσλάμ ἐκδιώχθηκε ἀπό τό κόμμα, καθώς ἡ μεταστροφή του παρουσιαζόταν ἐσωτερικά ὡς πρόβλημα. Ὁ Μπαρντελλά ἀμφισβητεῖ τό σύνολο αὐτῶν τῶν ἀποκαλύψεων, καταγγέλλει «χονδροειδῆ ψεύδη» καί ἐπιχείρηση «πολιτικῆς δολοφονίας» καί διαβεβαιώνει πώς οὐδέποτε ἔκανε τέτοιες ρατσιστικές ἤ ἀντισημιτικές δηλώσεις.

Μακρόν: θά ξαναθέσει ὑποψηφιότητα;

Πάντως, δέν περνάει ἀπαρατήρητο πώς, ὅσο πλησιάζει ἡ προεδρική ἐκλογή, αὐξάνονται τά χτυπήματα κάτω ἀπό τήν μέση, κυρίως σέ ἀνθρώπους καί κόμματα πού φέρονται νά ἔχουν τό προβάδισμα στίς δημοσκοπήσεις. Τήν ἴδια ὥρα, ἡ ἀπόρριψη τοῦ Ἐμμανυέλ Μακρόν ἀπό τούς Γάλλους εἶναι μαζική. Μόλις τό 18% τῶν συμπατριωτῶν του ἔχει θετική γνώμη γιά τόν Γάλλο Πρόεδρο, πού πληθαίνει τίς ἐπιθετικές δηλώσεις ὄχι κατά τῶν ἀντιπάλων του, ἀλλά κατά τῆς Ρωσσίας. Ὁ Μακρόν τάσσεται πλέον ἀνοιχτά ὑπέρ μιᾶς «συμμαχίας τῶν προθύμων», γιά νά παρέμβει στήν Οὐκρανία. Αὐτή ἡ πολεμοχαρής ρητορική συνοδεύεται ἀπό μιά ριζοσπαστική πρόταση: τήν ἐπέκταση τῆς γαλλικῆς πυρηνικῆς ἀποτροπῆς στό σύνολο τῆς Εὐρώπης, μέχρι τά σύνορα τῆς Ρωσσίας.

Ἡ συγκεκριμένη στρατηγική τῆς ἔντασης ἐγείρει ἕνα κρίσιμο ἐρώτημα σχετικά μέ τήν παραμονή τοῦ Γάλλου Προέδρου στήν ἐξουσία. Γιά ὁρισμένους πολιτικούς ἀναλυτές, ἡ καλλιέργεια μιᾶς ἀπειλῆς ἐπικείμενου πολέμου θά χρησίμευε ὡς πρόσχημα γιά παράταση τῆς προεδρικῆς του θητείας. Στόχος θά ἦταν ἡ ἀναστολή τοῦ ἐκλογικοῦ χρονοδιαγράμματος, ὥστε νά καταστεῖ δυνατή ἡ παραμονή του στήν ἐξουσία πέραν τῆς συνταγματικά προβλεπόμενης περιόδου. Ὡστόσο, αὐτό τό σενάριο προσκρούει σέ μιά νέα θεσμική πραγματικότητα. Οἱ κρατικοί μηχανισμοί τῆς Γαλλίας, ἄλλοτε πειθήνιοι, φαίνεται νά ἐπιδεικνύουν αὐξανόμενη ἀντίσταση στίς ὁδηγίες τοῦ Ἐλυζέ. Ἡ ἐπικύρωση τῆς ὑποψηφιότητας τῆς Μαρίν Λέ Πέν γιά τό 2027 ἐμφανίζεται, σύμφωνα μέ ὁρισμένους ἀναλυτές, ὡς ἔνδειξη ἑνός «γενικευμένου ἀδειάσματος» ἀπό πλευρᾶς τοῦ γαλλικοῦ «βαθέος κράτους».

Πηγαίνοντας κόντρα στό ρεῦμα, ὁ σημερινός ἔνοικος τοῦ Ἐλυζέ φροντίζει νά καλλιεργεῖ τήν προοπτική νά ἐπιστρέψει στό Μέγαρο τῶν Ἠλυσίων μετά τήν λήξη τῆς θητείας του. Σέ συνέντευξή του στό ἀμερικανικό περιοδικό «Variety», πού δημοσιοποιήθηκε στίς 25 Σεπτεμβρίου, ὁ Γάλλος Πρόεδρος ρωτήθηκε γιά τό ἐνδεχόμενο μιᾶς νέας ὑποψηφιότητάς του μετά τήν ἀποχώρησή του ἀπό τήν προεδρία. Ἀρχικά, ξεκαθάρισε ὅτι θά ὁλοκληρώσει τήν δεύτερη θητεία του τόν Μάιο τοῦ 2027 καί ὅτι τότε «ὁ γαλλικός λαός θά ἐκλέξει κάποιον ἄλλο». Στήν συνέχεια ὅμως ἄφησε ἀνοιχτό ἕνα ἐνδεχόμενο πού μέχρι σήμερα ἀπέφευγε νά συζητεῖ: «Δέν ἀποκλείω τίποτα. Εἶναι ἀρκετά ἀσυνήθιστο νά ἐπιστρέφει κανείς, ἀλλά θά δοῦμε».

Ἡ διατύπωση ἔχει ἰδιαίτερη πολιτική σημασία, ὄχι ἐπειδή προαναγγέλλει ὑποψηφιότητα γιά τό 2032, κάτι πού ὁ Μακρόν δέν ἔκανε, ἀλλά ἐπειδή μεταβάλλει τήν μέχρι τώρα εἰκόνα γιά τό πολιτικό του μέλλον. Τόν Ἀπρίλιο τοῦ 2026, εἶχε δηλώσει ὅτι δέν εἶχε σχέδιο καρριέρας καί ὅτι δέν σκόπευε νά συνεχίσει τήν πολιτική μετά τήν ἀποχώρησή του ἀπό τήν προεδρία. Ὅμως, αὐτή ἡ σχεδόν αἰφνίδια ἀλλαγή προκαλεῖ ἀναστάτωση ἐν ὄψει τῆς δημοκρατικῆς μετάβασης πού ἔρχεται. Ὅλα δείχνουν ὅτι ὁ σημερινός ἔνοικος τοῦ Μεγάρου τῶν Ἠλυσίων δέν συμβιβάζεται μέ τήν ἐγκατάλειψη τοῦ συστήματος πού ἔχει συμβάλει στό νά θωρακίσει ἀπό τό 2017.

Γιά πολλούς ἀναλυτές, αὐτή ἡ ἀνακοίνωση δέν ἀποτελεῖ ἁπλῶς μιά λεκτική ἀστοχία ἐπικοινωνιακοῦ χαρακτήρα. Ἐντάσσεται σέ μιά στρατηγική ἐπιβίωσης τῆς κυρίαρχης κάστας ἀπέναντι στήν ἄνοδο τῶν ἐθνικά κυρίαρχων τάσεων. Ἀρνούμενος νά κλείσει τό πολιτικό του κεφάλαιο, πού στιγμάτισε ἀρνητικά τήν Γαλλία, ὁ Ἐμμανυέλ Μακρόν ἐπιχειρεῖ μέ φραστικές ἀσάφειες νά παραλύσει τούς ἐν δυνάμει διαδόχους του καί νά διατηρήσει τήν ἐπιρροή του στούς γαλλικούς θεσμούς. Τό διακύβευμα ξεπερνᾶ κατά πολύ τήν φιλοδοξία ἑνός καί μόνο ἀνθρώπου. Πρόκειται ἐνδεχομένως γιά ἕναν ἑλιγμό προκειμένου νά διασφαλιστεῖ ἡ συνέχεια μιᾶς συγκεκριμένης πολιτικῆς ἀτζέντας.