Ἀπό τόν Μάρτιο τοῦ 1987 στόν Αὔγουστο τοῦ 2026

τοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου

ΜΕ θλίψη διαπιστώνουμε ὅτι στά ἑλληνο-τουρκικά ζητήματα ἡ μνήμη μας εἶναι κοντή. Ἡ ἔκδοσις τῶν διαταγμάτων ὁριοθετήσεως θαλασσίων πάρκων ἀπό τήν γείτονα δέν εἶναι ἡ πρώτη τῆς προσπάθεια νά καταπατήσει κυριαρχία καί δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν ὅμως ἀντιδρούσαμε σθεναρά καί δυναμικά, ὑποχωροῦσε. Ἀπεναντίας, κάθε συμβιβαστική προσπάθεια, κάθε προσπάθεια συνδιαλλαγῆς καί κατευνασμοῦ ὁδηγοῦσε σέ ὄξυνση τῆς θρασύτητος τῆς Ἄγκυρας καί σέ νέες ἀπαιτήσεις καί προκλήσεις. Τόν Μάρτιο τοῦ 1987 ἡ Τουρκία εἶχε ἐξαγγείλει ἔρευνες γιά ὑδρογονάνθρακες βορειοδυτικῶς τῆς Χίου, κοντά στήν Θάσο.

Ἐπί τῆς ἑλληνικῆς ὑφαλοκρηπίδος. Καί τότε χρησιμοποιοῦσε ἕνα ἐνεργειακό ζήτημα γιά νά καταπατήσει τά δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος. Καί τώρα ἐνεργειακό εἶναι τό ζήτημα πού προφασίζεται. Ἡ ἐγκατάστασις ἀνεμογεννητριῶν στήν θάλασσα καί ἡ προστασία τοῦ περιβάλλοντος. Μόνο πού, καί πάλι, ἡ θάλασσα στήν ὁποία θέλει νά ξεδιπλώσει τίς δραστηριότητές της ἡ Τουρκία δέν τῆς ἀνήκει. Εἶναι θάλασσα ἑλληνική.

Νά θυμίσουμε ὅτι, δύο ἡμέρες πρίν τήν ἔκδοση τῶν διαταγμάτων γιά τά θαλάσσια πάρκα, ὁ τουρκικός Τύπος εἶχε ἐξαπολύσει ἐπίθεση κατά τοῦ ἀρχηγοῦ ΓΕΕΘΑ στρατηγοῦ Δημητρίου Χούπη, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐπισκεφθεῖ τήν νῆσο Ρώ τοῦ συμπλέγματος Κατσελλορίζου, γιά νά παραστεῖ στά ἐγκαίνια ξενώνων οἱ ὁποῖοι ἀνηγέρθηκαν ἐκεῖ. Δέν ἦταν τυχαία ἡ ἀντί-

δρασις. Ἦταν τό πρῶτο βῆμα τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία μέ ἐπιμονή διεκδικεῖ ὄχι μόνον τήν θάλασσα, ἀλλά καί τά νησιά μας. Θεωροῦμε βέβαιον ὅτι θά ἀκολουθήσουν καί ἄλλες ἐνέργειες ἀμφισβητήσεως τῆς ἑλληνικῆς κυριαρχίας στήν περιοχή, τίς ὁποῖες ἡ Ἄγκυρα ἤδη ἔχει σχεδιάσει.

Γιά τόν λόγο αὐτό, θά ἔπρεπε ἤδη νά ἔχει συγκληθεῖ στήν Ἀθήνα τό ΚΥΣΕΑ προκειμένου νά λάβει ἀποφάσεις γιά τόν χειρισμό τῆς κρίσεως πού προκαλεῖ ἡ Τουρκία, ἐνῶ δέν θά ἦταν ἄσκοπο νά διαταχθεῖ ἀμέσως ἡ ἐκτέλεσις ἀεροναυτικῆς ἀσκήσεως στήν περιοχή. Ἔτσι θά μπορούσαμε νά πάρουμε τήν πρωτοβουλία τῶν κινήσεων, τήν ὁποία, γιά τήν ὥρα, ἔχει ἡ Ἄγκυρα. Οἱ ἀνακοινώσεις καί οἱ δηλώσεις εἶναι μέν ἀπαραίτητες, ὅμως δέν ἀρκοῦν.

Ἀπαιτεῖται ἔμπρακτος ἐπιβεβαίωσις τῆς ἀποφασιστικότητος τῆς Ἑλλάδος νά ὑπερασπισθεῖ τήν κυριαρχία της καί τά κυριαρχικά της δικαιώματα. Καί νά μήν ἰσχυρισθεῖ κανείς ὅτι τέτοιες κινήσεις θά ὁδηγήσουν σέ κλιμάκωση. Ἡ κλιμάκωσις εἶναι ἤδη σέ ἐξέλιξη ὅπως τήν ἔχει σχεδιάσει ἡ Τουρκία. Ἄν δέν ἀναλάβουμε ἐνέργειες γιά νά τή σταματήσουμε, πολύ φοβούμεθα ὅτι αὐτά πού θά ἀκολουθήσουν θά εἶναι πολύ χειρότερα.

Νά θυμίσουμε λοιπόν ἐν ὀλίγοις τί εἶχε γίνει τό 1987. Ἡ τουρκική κρατική ἑταιρεία πετρελαίου ΤΡΑΟ ἀνακοίνωσε τήν πρόθεση νά διενεργήσει ἔρευνες γιά ὑδρογονάνθρακες κοντά στήν Θάσο, σέ περιοχή ἑλληνικῆς ὑφαλοκρηπῖδος.

Ἦταν μιά ἀπό τίς πρῶτες προσπάθειες τῆς Τουρκίας νά ἀμφισβητήσει τό καθεστώς τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος στό Αἰγαῖο. Ἡ ἀποτελεσματική ἀντιμετώπισις τῆς προκλήσεως ὁδήγησε σέ πλήρη ἀναδίπλωση καί ὑποχώρηση τῆς Ἀγκύρας. Οἱ ἑλληνικές κινήσεις σέ κάθε ἐπίπεδο ὑπῆρξαν ὑποδειγματικές, σέ σημεῖο πού θά ἔπρεπε νά διδάσκονται ὡς διαδικασίες χειρισμοῦ κρίσεων (ἄν καί ἐκείνη τήν ἐποχή ἡ ἔννοια «κρίσις», ὡς ἐνδιάμεσος κατάστασις μεταξύ εἰρήνης καί πολέμου, μόλις ἄρχιζε νά σχηματοποιεῖται).

Πέρα ἀπό τό αὐταπόδεικτο πολιτικό συμπέρασμα, ὅτι γιά τήν ἀντιμετώπιση τῆς Τουρκίας ἀπαιτοῦνται δυναμικές ἐνέργειες, θά μποροῦσε ἡ Κυβέρνησις νά ἀντλήσει καί ἄλλα χρήσιμα στοιχεῖα γιά τήν διαχείριση τῆς καταστάσεως. Καί τό πρῶτο εἶναι νά τεθοῦν εὐθύς ἐξ ἀρχῆς τά ὅρια τῶν ἁρμοδιοτήτων πολιτικῆς καί στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ὥστε νά ἐνεργοῦν ἐκ παραλλήλου καί συμπληρωματικά χωρίς ἄσκοπες παρεμβάσεις.

Αὐτό σημαίνει ὅτι πρέπει νά δοθοῦν σαφεῖς ἐντολές στίς Ἔνοπλες Δυνάμεις ὡς πρός τούς κανόνες ἐμπλοκῆς. Στίς ἐνέργειες μάλιστα αὐτές πρέπει νά δίδεται δημοσιότης, διότι τοῦτο συνιστᾶ τήν ἐπίδειξη ἀποφασιστικότητος πού τελικά θά ἀποτρέψει τήν Τουρκία ἀπό τοῦ νά προχωρήσει σέ περαιτέρω κλιμάκωση. Νά τονίσουμε ὅτι ἡ ἡ ἐπίδειξις ἀποφασιστικότητος, ὄχι μόνον δέν δημιουργεῖ κίνδυνο γενικώτερης συρράξεως, ἀλλά μᾶλλον τήν ἀποτρέπει. Ἡ Τουρκία λειτουργεῖ μέ λογική «ἀνατολίτικου παζαριοῦ», πού σημαίνει ὅτι προχωρεῖ ὅσο τῆς δίδεται χῶρος καί ὑποχωρεῖ μόλις συναντήσει ἀποφασιστική ἀντίδραση.