Καμπανάκι γιά τά «κόκκινα» δάνεια

Ποιοί ἐπιχειρηματικοί κλάδοι εὑρίσκονται σέ κίνδυνο – Πῶς τά προβληματικά δάνεια ἀπειλοῦν τήν ρευστότητα καί τήν ἀνάπτυξη

Ποῦ ἐντοπίζονται οἱ μεγαλύτερες ἀδυναμίες

Τά «κόκκινα» ἐπιχειρηματικά δάνεια ἐπιστρέφουν στό προσκήνιο τῆς οἰκονομίας, καθώς τό ἀπόθεμά τους ηὐξήθη τό πρῶτο ἑξάμηνο τοῦ 2026, παρά τήν σταθερότητα τοῦ συνολικοῦ δείκτου. Ἡ ἄνοδος αὐτή δέν συνιστᾶ ἀφ’ ἑαυτῆς γενικευμένη κρίση, ἀποτελεῖ ὅμως προειδοποιητικό σῆμα: οἱ πιέσεις ὄχι μόνον δέν ἔχουν ἐξαφανισθεῖ, ἀλλά σέ ὁρισμένες ἐπιχειρήσεις ἐντείνονται.

• Tοῦ Γιάννη Στεργίου

Ὅταν μιά ἑταιρεία ἀδυνατεῖ νά ἐξυπηρετήσει τό δάνειό της, περιορίζεται ἡ δυνατότης αὐτῆς νά πληρώσει προμηθευτές, νά καλύψει λειτουργικά ἔξοδα ἤ νά ἐπενδύσει. Παραλλήλως, ἡ αὔξησις τῶν ἐπισφαλειῶν ἐπιβαρύνει τίς τράπεζες καί δύναται νά τίς καταστήσει πιό ἐπιφυλακτικές στήν χορήγηση νέας χρηματοδοτήσεως. Ὁ κίνδυνος εἶναι ἐντονώτερος στίς πολύ μικρές ἐπιχειρήσεις καί σέ κλάδους μέ ὑψηλό κόστος καί ἀσταθῆ ἔσοδα. Ἔτσι, ὑπάρχει ἕνας ἔντονος προβληματισμός περί τῶν νέων καθυστερήσεων πού σημειώνονται, οἱ ὁποῖες ἀναζωπυρώνουν τίς ἀνησυχίες περί τῆς ποιότητος τῶν δανείων καί τῆς ἀντοχῆς τοῦ ἐπιχειρεῖν.

Τά στοιχεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος γιά τόν Ἰούνιο τοῦ 2026 δεικνύουν ὅτι τά ἐπιχειρηματικά δάνεια ἐντός ἰσολογισμοῦ ἀνῆλθαν σέ 145,8 δισ. εὐρώ, ἀπό 137,1 δισ. εὐρώ τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025. Ὁ δείκτης μή ἐξυπηρετουμένων δανείων (ΜΕΔ) παρέμεινε στό 2,2%, ἀλλά ἡ σταθερότης τοῦ συνολικοῦ ποσοστοῦ δέν σημαίνει ὅτι οἱ κίνδυνοι ἔχουν ἐξαφανισθεῖ. Σέ ἐπίπεδο ἐπιχειρήσεων, τά ΜΕΔ ἀντιστοιχοῦν στό 11,2% τῶν δανείων πρός πολύ μικρές ἐπιχειρήσεις, στό 4,6% τῶν δανείων πρός μικρές καί μεσαῖες καί μόλις στό 0,9% πρός μεγάλες ἐπιχειρήσεις. Οἱ ἐπιδόσεις τῶν μεγαλυτέρων ἑταιρειῶν συγκρατοῦν ἑπομένως τόν μέσο ὅρο, ἐνῷ οἱ μικρότερες ἐμφανίζουν πολύ μεγαλύτερη εὐπάθεια.

Ἡ κλαδική κατάταξις ἀναδεικνύει δύο πρωταγωνιστές: τήν κλωστοϋφαντουργία καί τήν ἑστίαση, μέ ποσοστό ΜΕΔ 12,9% ἡ κάθε μία. Ἀκολουθοῦν ἡ βιομηχανία χάρτου, ξύλου καί ἐπίπλων μέ 7,9%, οἱ τηλεπικοινωνίες, ἡ πληροφορική καί ἡ ἐνημέρωσις μέ 7,1%, οἱ ἀγροτικές δραστηριότητες μέ 6,8%, καί ἡ μεταλλουργία καί τό ἐμπόριο μέ 6,1%. Τά ποσοστά δεικνύουν τό μερίδιο τῶν δανείων πού δέν ἐξυπηρετοῦνται ἐντός ἑκάστου κλάδου· δέν ταυτίζονται μέ τό συνολικό ποσό τῶν προβληματικῶν δανείων πού ἔχει ἕκαστος κλάδος.

Ἡ ἑστίασις ἐξακολουθεῖ νά ἀντιμετωπίζει τίς συνέπειες μιᾶς ἀλληλουχίας ἰσχυρῶν πιέσεων. Ἡ πανδημία καί τά λόκνταουν περιόρισαν τήν λειτουργία καί τά ἔσοδα πολλῶν ἐπιχειρήσεων, ἐνῷ ἐν συνεχείᾳ ἡ ἐνεργειακή κρίσις καί ὁ πληθωρισμός ηὔξησαν τά λειτουργικά ἔξοδα, ἀπό τούς λογαριασμούς ἕως τίς πρῶτες ὗλες. Γιά μιά μικρή ἐπιχείρηση μέ στενά περιθώρια, ἡ ταυτόχρονος ὑποχώρησις τοῦ τζίρου καί ἡ αὔξησις τοῦ κόστους δύνανται νά ἀφήσουν ἐλάχιστο χῶρο γιά τήν ἐξυπηρέτηση δανειακῶν ὑποχρεώσεων. Τό ὑψηλό ποσοστό καθ’ ἑαυτό δέν ἀποκαλύπτει τήν αἰτία ἑκάστης καθυστερήσεως, ἀλλά ἀναδεικνύει τήν συσσωρευμένη εὐπάθεια τοῦ κλάδου.

Στήν κλωστοϋφαντουργία, οἱ πιέσεις σχετίζονται μέ τήν ἐνεργειακή ἔνταση τῆς παραγωγῆς, τό κόστος τῶν ὑλικῶν καί τόν διεθνῆ ἀνταγωνισμό. Στήν βιομηχανία χάρτου, ξύλου καί ἐπίπλων, οἱ τιμές τῆς ἐνεργείας καί τῶν εἰσροῶν δύνανται νά περιορίσουν τά περιθώρια κέρδους. Ἡ ἀγροτική δραστηριότης εἶναι ἐκτεθειμένη τόσο στίς μεταβολές τοῦ κόστους παραγωγῆς ὅσο καί σέ ἀβεβαιότητες πού ἐπηρεάζουν τήν ἀπόδοση καί τά ἔσοδα. Στό ἐμπόριο, ἡ πίεσις στήν ἀγοραστική δύναμη δύναται νά μεταφρασθεῖ σέ χαμηλότερες πωλήσεις καί δυσκολώτερη ἀποπληρωμή ὑποχρεώσεων. Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος σημειώνει ὅτι σέ ἐπί μέρους μεταποιητικούς κλάδους καταγράφονται ὑψηλά ποσοστά ΜΕΔ, ἀλλά τά σχετικά ὑπόλοιπα χρηματοδοτήσεων εἶναι μικρότερα. Ἔτσι, ἡ ἐπίδρασις αὐτῶν στόν συνολικό δείκτη τῆς μεταποιήσεως παραμένει περιορισμένη. Αὐτή ἡ διάκρισις ἔχει σημασία: ἕνας κλάδος ἐνδέχεται νά ἐμφανίζει ὑψηλό ποσοστό προβληματικῶν δανείων χωρίς νά ἀποτελεῖ τήν μεγαλύτερη πηγή κινδύνου σέ ἀπόλυτα ποσά.

Πῶς τά ΜΕΔ δύνανται νά βλάψουν τήν οἰκονομία

Τά ΜΕΔ δημιουργοῦν κινδύνους πέραν τῆς ἰδίας τῆς ἐπιχειρήσεως. Γιά τήν τράπεζα, ἕνα δάνειο πού δέν ἀποπληρώνεται σημαίνει ἀνάγκη σχηματισμοῦ προβλέψεων, διαχείριση καθυστερήσεων καί ἐνδεχομένη πίεση στήν κερδοφορία. Ἄν οἱ ἐπισφάλειες αὐξηθοῦν σημαντικῶς ἤ παραμείνουν ὑψηλές, ἐνδέχεται νά περιορισθεῖ ἡ δυνατότης χορηγήσεως νέων πιστώσεων ἤ νά γίνουν αὐστηρότερα τά κριτήρια χρηματοδοτήσεως. Τότε τό πρόβλημα ἐπιστρέφει στήν πραγματική οἰκονομία: ἐπιχειρήσεις πού χρειάζονται κεφάλαιο κινήσεως, ἐπενδύσεις ἤ χρηματοδότηση γιά νά ἀνανεώσουν τόν ἐξοπλισμό τους πιθανόν νά δυσκολευθοῦν νά τό ἐξασφαλίσουν. Πρόκειται περί ἑνός πιθανοῦ φαύλου κύκλου, ὄχι περί ἐξελίξεως πού προκύπτει αὐτομάτως ἀπό τά σημερινά ποσοστά.

Ποιοί κίνδυνοι ἐλλοχεύουν

►Περιορίζουν τήν χρηματοδότηση: Οἱ τράπεζες γίνονται πιό ἐπιφυλακτικές καί δανείζουν δυσκολώτερα, ἰδίως σέ μικρές ἐπιχειρήσεις.

►Καθυστεροῦν ἐπενδύσεις καί ἀνάπτυξη: Μιά ἐπιχείρησις μέ ὑπέρογκο ἤ ἀβέβαιο χρέος δύναται νά ἀναβάλει προσλήψεις, ἐξοπλισμό καί ἐπέκταση.

►Δεσμεύουν κεφάλαια καί χρόνο: Ἡ διαχείρισις καθυστερήσεων, δικαστικῶν ὑποθέσεων καί ἀναδιαρθρώσεων ἔχει κόστος γιά ἐπιχειρήσεις, πιστωτές καί οἰκονομία.

►Μεταφέρουν τήν πίεση στήν ἀπασχόληση καί τήν ἀγορά: Ἄν μιά ἐπιχείρησις δέν εἶναι εἰς θέσιν νά ἀνακάμψει, δύναται νά μειώσει προσωπικό, νά καθυστερεῖ πληρωμές σέ προμηθευτές ἤ νά κλείσει.

►Δημιουργοῦν δημοσιονομικό κίνδυνο: Ἄν οἱ κρατικές ἐγγυήσεις σέ προγράμματα τιτλοποιήσεως ἐνεργοποιηθοῦν σέ μεγάλη κλίμακα, ἐνδέχεται νά ὑπάρξει κόστος γιά τό Δημόσιο.

Προσεκτική παρακολούθησις

Ἡ αὔξησις τῶν ΜΕΔ ἐντός τοῦ πρώτου ἑξαμήνου τοῦ 2026 ἐνισχύει τήν ἀνάγκη περί προσεκτικῆς παρακολουθήσεως. Συμφώνως μέ στοιχεῖα πού συνοδεύουν τήν Ἔκθεση, τά ἐπιχειρηματικά ΜΕΔ ηὐξήθησαν κατά 5,4% ἐν σχέσει μέ τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025, φθάνοντας τά 3,2 δισ. εὐρώ. Ἡ αὔξησις ἦταν ἐντονώτερη στά δάνεια πρός ἐλευθέρους ἐπαγγελματίες, πολύ μικρές καί ἀτομικές ἐπιχειρήσεις, ἐνῷ ἐνεφανίσθη ἠπιώτερη στίς μικρομεσαῖες καί στίς μεγάλες ἐπιχειρήσεις.

Γιά τό ἑπόμενο διάστημα, σημαντικό μέρος τῆς ἀβεβαιότητος συνδέεται μέ τίς γεωπολιτικές ἐντάσεις καί τίς πιθανές ἐπιπτώσεις τους στίς τιμές τῆς ἐνεργείας καί στίς διεθνεῖς χρηματοπιστωτικές συνθῆκες. Ἡ ἄμεσος ἔκθεσις τῶν σημαντικῶν ἑλληνικῶν τραπεζῶν σέ ἀντισυμβαλλομένους ἀπό τήν Μέση Ἀνατολή εἶναι περιορισμένη, κάτω τοῦ 1% τῶν συνολικῶν ἀνοιγμάτων τους. Ἡ ἔμμεσος ἐπίδρασις μιᾶς παρατεταμένης κρίσεως ὅμως ἐνδέχεται νά εἶναι μεγαλύτερη: ἀκριβότερη ἐνέργεια, ὑψηλότερα κόστη μεταφορᾶς καί παραγωγῆς καί μεγαλύτερη πίεση στά οἰκονομικά ἐπιχειρήσεων καί νοικοκυριῶν. Ὡς πιό ἐκτεθειμένους κλάδους ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀναφέρει τίς μεταφορές καί τήν ἀποθήκευση, τήν μεταποίηση, τήν ἀκτοπλοΐα, τήν γεωργία καί τίς κατασκευές.

Ἡ συνολική εἰκόνα δεικνύει ὅτι ὁ χαμηλός μέσος ὅρος δύναται νά συνυπάρχει μέ σοβαρές πιέσεις σέ συγκεκριμένες ἐπιχειρήσεις καί κλάδους, ἰδίως ὅταν μικρό μέγεθος, ὑψηλό κόστος καί ἀσταθῆ ἔσοδα συμπίπτουν. Ὅπως ἀναφέρουν τραπεζικοί κύκλοι, ἡ πορεία τῶν ΜΕΔ θά ἐξαρτηθεῖ ἀπό τό ἄν οἱ ἐξωτερικές πιέσεις ἀποκλιμακωθοῦν καί ἀπό τό ἄν οἱ πιό εὐάλωτοι ἐπιχειρήσεις θά εἶναι εἰς θέσιν νά διατηρήσουν τήν ρευστότητά τους. Γιά τίς τράπεζες, ἡ πρόκλησις εἶναι νά ἐντοπίζουν ἐγκαίρως τίς δυσκολίες καί νά ἀξιολογοῦν ἕκαστο ἄνοιγμα βάσει τοῦ πραγματικοῦ κινδύνου. Γιά τίς ἐπιχειρήσεις, τό κρίσιμο τέστ θά εἶναι ἄν ἔχουν τήν δυνατότητα νά συνεχίσουν νά πληρώνουν τά δάνειά τους χωρίς νά ἀναβάλλουν ἀναγκαῖες ἐπενδύσεις ἤ νά περικόπτουν τήν δραστηριότητά τους στό σημερινό ἀσταθές περιβάλλον.

Κατώτερη τῶν προσδοκιῶν Η ΕΕ

Ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωσις ἀποδεικνύεται γιά μία ἀκόμη φορά ἀνέτοιμος νά ἀντιμετωπίσει συντονισμένως μιά κρίση πού ἐπιβαρύνει νοικοκυριά, βιομηχανία καί ἀνταγωνιστικότητα. Ἡ σύνοδος τῶν ὑπουργῶν Ἐνεργείας στό Λουξεμβοῦργο ἀνέδειξε τίς διαφωνίες μεταξύ τῶν κρατῶν μελῶν, χωρίς νά καταλήξει σέ κοινό σχέδιο γιά τόν περιορισμό τοῦ ἐνεργειακοῦ κόστους. Οἱ διαφορετικές ἐθνικές προτεραιότητες δυσχεραίνουν τήν διαμόρφωση ἑνιαίας ἀπαντήσεως. Οἱ κυβερνήσεις διαφωνοῦν περί τοῦ ἐπιμερισμοῦ τοῦ βάρους, τῶν μέτρων στηρίξεως καί τῶν ἐργαλείων πού εἶναι δυνατόν νά ἀξιοποιηθοῦν βάσει τῶν εὐρωπαϊκῶν κανόνων. Ἔτσι, ἐνῷ ἡ ἐνεργειακή ἀσφάλεια καί ἡ προστασία τῶν καταναλωτῶν προβάλλονται ὡς προτεραιότητες, ἡ κοινή δρᾶσις παραμένει περιορισμένη.

Τό κόστος τῆς καθυστερήσεως γίνεται ἤδη αἰσθητό. Συμφώνως μέ τήν Eurostat, ὁ ἐτήσιος πληθωρισμός στήν Εὐρωζώνη καί στήν ΕΕ ηὐξήθη στό 3,8% τόν Σεπτέμβριο, ἀπό 3,2% τόν Αὔγουστο, ἐνῷ ὁ ἐνεργειακός πληθωρισμός στήν Εὐρωζώνη ἔφθασε τό 18,9%. Ἡ ἀκριβότερη ἐνέργεια ἐπιβαρύνει τήν παραγωγή, τίς μεταφορές καί τίς ὑπηρεσίες, μειώνοντας τό διαθέσιμο εἰσόδημα καί αὐξάνοντας τό κόστος γιά τίς ἐπιχειρήσεις. Στήν Ἑλλάδα, ὅπου ἡ ἀκρίβεια καί ἡ ἐνεργειακή φτώχεια παραμένουν ὀξυμμένα προβλήματα, οἱ συνέπειες εἶναι ἰδιαιτέρως βαρεῖες. Ἄνευ ἐγκαίρων καί στοχευμένων κοινῶν μέτρων, ἡ Εὐρώπη κινδυνεύει νά ἀφήσει νοικοκυριά καί ἐπιχειρήσεις νά ἀντιμετωπίσουν ἀφ’ ἑαυτῶν μιά κρίση πού ἀπαιτεῖ συλλογική ἀπάντηση.