Ἡ Τουρκία στήν μέγγενη τοῦ πληθωρισμοῦ

Πίσω ἀπό τίς μεγαλόστομες διπλωματικές διακηρύξεις καί τίς φιλοδοξίες περιφερειακῆς ἡγεμονίας, ἡ τουρκική κοινωνία ἀσφυκτιᾶ

Τήν ὥρα πού ἡ Ἄγκυρα ἐπιχειρεῖ μέ κάθε μέσο νά ἀναβαθμίσει τόν διεθνῆ της ρόλο, διεκδικῶντας θέση ἰσχυροῦ μεσολαβητοῦ στίς περιφερειακές κρίσεις καί προβάλλοντας μία εἰκόνα γεωπολιτικῆς ὑπερδυνάμεως, στό ἐσωτερικό τῆς χώρας ἡ πραγματικότης εἶναι ἀδυσώπητη.

Πίσω ἀπό τίς μεγαλόστομες διπλωματικές διακηρύξεις καί τίς φιλοδοξίες περιφερειακῆς ἡγεμονίας, ἡ τουρκική κοινωνία ἀσφυκτιᾶ. Ἡ οἰκονομία τῆς χώρας εὑρίσκεται ἐγκλωβισμένη μεταξύ τῆς ἐπιβραδύνσεως τῆς ἀναπτύξεως καί τῶν ἀκραίων πληθωριστικῶν πιέσεων, μετατρέποντας τήν καθημερινότητα τῶν πολιτῶν σέ μία ἐξαντλητική μάχη ἐπιβιώσεως, πού ἀπογυμνώνει τό ἀφήγημα τῆς ἰσχυρῆς Τουρκίας. 

Οἱ συνεχιζόμενες γεωπολιτικές ἀναταράξεις στήν Μέση Ἀνατολή, τίς ὁποῖες ἡ τουρκική ἡγεσία προσπαθεῖ νά ἐργαλειοποιήσει διπλωματικῶς, ἐπιστρέφουν ὡς μπούμερανγκ στήν ἐγχώριο ἀγορά, μέσῳ τοῦ δυσβαστάκτου ἐνεργειακοῦ κόστους. Ἡ ὑποχώρησις τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως τοῦ ΑΕΠ στό 2,5% κατά τό πρῶτο τρίμηνο τοῦ ἔτους ἀποτυπώνει ἀνάγλυφα αὐτήν τήν κόπωση. Ἡ ἐξέλιξις αὐτή ἔχει ἤδη ἀναγκάσει τούς διεθνεῖς ὀργανισμούς νά ἀναθεωρήσουν τίς ἐκτιμήσεις τους, μέ τό Διεθνές Νομισματικό Ταμεῖο νά προβλέπει πλέον ἐτησία ἀνάπτυξη τῆς τάξεως τοῦ 3,4% καί τόν ΟΟΣΑ νά τήν περιορίζει στό 3,1%. Τήν ἰδία στιγμή, ἡ τουρκική λίρα συνεχίζει τήν σταθερή, ἄν καί ἐλεγχομένη, διολίσθησή της, ἔχοντας ἤδη ὑπερβεῖ τό ἱστορικό χαμηλό τῶν 46 λιρῶν ἀνά δολλάριο.

Ἡ πολιτική «πραγματικῆς ἀνατιμήσεως» πού ἐπιστρατεύει ἡ Κεντρική Τράπεζα –μία προσπάθεια νά συγκρατηθεῖ ἡ ὑποτίμησις σέ ρυθμό βραδύτερο τοῦ μηνιαίου πληθωρισμοῦ– ἀποδεικνύεται μία ἐξαιρετικῶς δαπανηρή διαδικασία, πού ἀπαιτεῖ συνεχεῖς παρεμβάσεις στήν ἀγορά συναλλάγματος. Οἱ ἀναλύσεις τῆς NAGA δεικνύουν ὅτι ἡ πτωτική αὐτή πορεία θά συνεχισθεῖ μέ ρυθμό 1% ἕως 2% μηνιαίως, μέ τό νόμισμα νά ἐκτιμᾶται ὅτι θά κινηθεῖ μεταξύ τῶν 48 καί τῶν 51,4 λιρῶν ἀνά δολλάριο μέχρι τά τέλη τοῦ ἔτους. Στό πλαίσιο αὐτοῦ τοῦ ρευστοῦ περιβάλλοντος, ἡ Κεντρική Τράπεζα τῆς Τουρκίας ὑπεχρεώθη νά ἀναθεωρήσει τόν πληθωριστικό στόχο γιά τά τέλη τοῦ ἔτους στό 24%, ἀπό τό ἀρχικό 16%, ἐπιβεβαιώνοντας ὅτι οἱ πιέσεις στήν ἀγορά παραμένουν ἰσχυρές καί ἀνεξέλεγκτες. 

Πίσω ἀπό τίς μακροοικονομικές ἀναλύσεις καί τίς νομισματικές ἰσορροπίες, ἡ καθημερινότης τῶν πολιτῶν δοκιμάζεται σκληρῶς. Τό κόστος διαβιώσεως ἔχει λάβει ἐκρηκτικές διαστάσεις, ἐκμηδενίζοντας μέ πρωτοφανῆ ταχύτητα τήν ἀγοραστική δύναμη τῶν νοικοκυριῶν. Συμφώνως πρός τά στοιχεῖα τῆς συνομοσπονδίας Türk-İş, τό μηνιαῖο ὅριο πείνας γιά μία τετραμελῆ οἰκογένεια ἔχει ἤδη προσεγγίσει τίς 34.500 λίρες. Ἡ κατάστασις γίνεται ἀκόμη πιό σαφής ἀπό τά εὑρήματα τῆς KAMU-AR (ἐρευνητική μονάδα τῆς Συνομοσπονδίας Δημοσίων Ὑπαλλήλων), ἡ ὁποία προσδιορίζει τό ἐλάχιστο κόστος διατροφῆς στίς 37.655 λίρες, ἐνῷ, ἄν συνυπολογισθοῦν οἱ βασικές ἀνάγκες στεγάσεως, ὑγείας, παιδείας καί μετακινήσεως, τό συνολικό μηνιαῖο κόστος διαβιώσεως ἐκτινάσσεται στίς 113.845 λίρες. 

Ἡ ἀπόστασις μεταξύ τῶν εἰσοδημάτων καί τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας ἀποκαλύπτει τό μέγεθος τοῦ προβλήματος. Ὁ κατώτατος μισθός, παρά τήν αὔξηση κατά 27% στίς ἀρχές τοῦ 2026, πού τόν διεμόρφωσε στίς 28.075,50 λίρες, ὑπολείπεται κατά σχεδόν 9.580 λίρες τοῦ κόστους τῆς βασικῆς διατροφῆς. Πρακτικῶς, ἐπαρκεῖ γιά νά καλύψει τίς ἀνάγκες σιτίσεως μίας τετραμελοῦς οἰκογενείας γιά μόλις 22 ἡμέρες. Ἡ κατωτάτη σύνταξις, ἡ ὁποία ηὐξήθη τόν Ἰανουάριο στίς 20.000 λίρες, παρουσιάζει ἔλλειμμα 17.655 λιρῶν ἐν σχέσει πρός τό κόστος διατροφῆς, καλύπτοντας λιγώτερες ἀπό 16 ἡμέρες τοῦ μηνός. Οἱ χαμηλόμισθοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, μέ μέσο εἰσαγωγικό μισθό στίς 61.890 λίρες (συμπεριλαμβανομένων τῶν οἰκογενειακῶν ἐπιδομάτων), ἀδυνατοῦν ἐπίσης νά ἀντεπεξέλθουν, καθώς τό εἰσόδημά τους καλύπτει μόλις τό 54% τῶν συνολικῶν βασικῶν ἐξόδων διαβιώσεως. 

Οἱ αὐξήσεις πού ἐδόθησαν στίς ἀρχές τοῦ ἔτους ἀπεδείχθησαν, ἐν τέλει, ἀνεπαρκεῖς νά ἀναχαιτίσουν τό κῦμα τῆς ἀκριβείας. Ἡ ἄνοδος τῶν τιμῶν τῶν τροφίμων κατά 4,6% μόνον ἐντός τοῦ Μαΐου, φέροντας τόν ἐτήσιο πληθωρισμό τῶν τροφίμων στό ἰλιγγιῶδες 63,6%, ἐπιβεβαιώνει τήν συνεχῆ διολίσθηση τῶν πραγματικῶν εἰσοδημάτων. Ἡ ἐξάρτησις τῆς παραγωγῆς ἀπό εἰσαγόμενες εἰσροές, τό ηὐξημένο κόστος τῶν καυσίμων, τά δομικά προβλήματα τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς καί οἱ παρενέργειες τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ προγράμματος συντηροῦν ἕναν φαῦλο κύκλο. Γιά τήν μέση τουρκική οἰκογένεια, ἡ καθημερινότης δέν εἶναι πλέον μία ἄσκησις προϋπολογισμοῦ, ἀλλά ἕνας διαρκής ἀγῶνας ἐπιβιώσεως.