Ἡ Παιδεία σέ κρίσιμο σταυροδρόμι: Λιγώτερη γνώση, λιγώτερες εὐκαιρίες

Ἡ Εὐρώπη ἀντιμετωπίζει δύο σοβαρές προκλήσεις: ὑποχώρηση τῶν μαθησιακῶν ἐπιδόσεων καί οἰκονομικά ἐμπόδια στήν πρόσβαση στίς σπουδές. Πρόκειται γιά διαφορετικά ‒φαινομενικά‒ προβλήματα, τά ὁποῖα ὅμως συναντιοῦνται στήν ἴδια ὑποχρέωση, δηλαδή νά προσφέρουμε σέ κάθε παιδί οὐσιαστικές εὐκαιρίες

Περίπου 400 ἐπιτυχόντες δέν ἐγγράφηκαν φέτος στό Πανεπιστήμιο Πατρῶν, σύμφωνα μέ τόν πρύτανή του. Ἀνάμεσά τους, ἐννέα στήν Ἰατρική, ἕντεκα στήν Φαρμακευτική καί εἴκοσι δύο στό Τμῆμα Ἠλεκτρολόγων Μηχανικῶν.

• Νικόλαος Aναδιώτης

Ὁ πρύτανης ἀνέδειξε, μεταξύ ἄλλων, τίς οἰκονομικές δυσκολίες, τά ἀκριβά ἐνοίκια καί τό κόστος μετακίνησης. Δέν γνωρίζουμε ἀκριβῶς τόν λόγο κάθε μή ἐγγραφῆς. Ἡ προειδοποίηση ὅμως γιά τά οἰκονομικά ἐμπόδια στίς σπουδές εἶναι σαφής καί ξεκάθαρη.

Πίσω ἀπό κάθε τέτοιο ἐμπόδιο βρίσκεται μιά οἰκογένεια πού κάνει τόν προϋπολογισμό της καί προσπαθεῖ νά κόψει ἀπό παντοῦ, γιά νά καταφέρει νά σπουδάσει τό παιδί ἤ τά παιδιά της. Ἀλλά δυστυχῶς ὄχι μόνο δέν περισσεύουν χρήματα γιά τίς σπουδές τῶν παιδιῶν, ἀλλά περισσεύει μῆνας ἀπό τήν μισθοδοσία τῶν γονέων.

Ἕνα παιδί μπορεῖ νά πέρασε τίς ἐξετάσεις, ἀλλά αὐτό δέν ἀρκεῖ γιά νά καθίσει στά πανεπιστημιακά ἕδρανα. Τό ἐνοίκιο, τό ρεῦμα, τό φαγητό καί τά εἰσιτήρια ἀποτελοῦν ἐμπόδιο γιά τίς σπουδές του. Ἡ πρόσβαση στήν ἤδη ὑποβαθμισμένη δημόσια ἐκπαίδευση κρίνεται ἔτσι ξεκάθαρα καί ἀπό τό οἰκογενειακό εἰσόδημα.

Δέν εἶναι ὅμως μόνο αὐτό τό πρόβλημα στήν ἐκπαίδευση. Τά ἀποτελέσματα τῆς PISA 2025, πού δημοσιεύτηκαν στίς 8 Σεπτεμβρίου, προσθέτουν ἕναν ἀκόμη λόγο ἀνησυχίας. Σύμφωνα μέ τήν παρουσίαση τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, στήν Ἑλλάδα οἱ ἐπιδόσεις ὑποχώρησαν κατά δεκαέξι μονάδες στήν κατανόηση κειμένου, ἕξι στά μαθηματικά καί ἑπτά στίς φυσικές ἐπιστῆμες. Στήν Ε.Ε. οἱ ἀντίστοιχες μειώσεις ἦταν δεκαοκτώ, δώδεκα καί πέντε μονάδες καί οἱ ἐπιδόσεις συνεχῶς χειροτερεύουν.

Διαπιστώνουμε ὅτι οἱ μαθητές στεροῦνται βασικῶν γνώσεων. Οἱ αἰτίες τοῦ προβλήματος εἶναι, λίγο πολύ, γνωστές. Ἀπ’ ὅ,τι φαίνεται ὅμως οἱ κυβερνήσεις στά κράτη τῆς Ε.Ε. δέν φαίνεται νά διαθέτουν τήν βούληση νά ἀντιστρέψουν τήν κατάσταση.

Ἡ Εὐρώπη ἀντιμετωπίζει λοιπόν δύο σοβαρές προκλήσεις: ὑποχώρηση τῶν μαθησιακῶν ἐπιδόσεων καί οἰκονομικά ἐμπόδια στήν πρόσβαση στίς σπουδές. Πρόκειται γιά διαφορετικά ‒φαινομενικά‒ προβλήματα, τά ὁποῖα ὅμως συναντιοῦνται στήν ἴδια ὑποχρέωση, δηλαδή νά προσφέρουμε σέ κάθε παιδί οὐσιαστικές εὐκαιρίες.

Ἡ ἀκρίβεια στήν στέγη, τήν ἐνέργεια, τά τρόφιμα καί τίς μετακινήσεις πιέζει τούς οἰκογενειακούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα μέ στοιχεῖα τῆς Eurostat, τό 2025 τό 26,4% τοῦ πληθυσμοῦ στήν Ἑλλάδα ζοῦσε σέ νοικοκυριά πού δαπανοῦσαν πάνω ἀπό τό 40% τοῦ διαθέσιμου εἰσοδήματός τους γιά στέγαση, ἔναντι 7,7% στήν ΕΕ. Ἀκόμη καί ἡ πρόεδρος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει ἀναγνωρίσει ὅτι φοιτητές ἐγκαταλείπουν τίς σπουδές, ἐπειδή δέν μποροῦν νά πληρώσουν τό ἐνοίκιο.

Εἶναι γεγονός ὅτι ὑπάρχει ἰσχυρή σύνδεση τῆς κοινωνικοοικονομικῆς θέσης μέ τίς μαθησιακές εὐκαιρίες. Δημόσια Παιδεία σημαίνει νά μπορεῖς νά κατακτήσεις τήν γνώση καί νά ὁλοκληρώσεις τίς σπουδές σου. Τό πορτοφόλι τῆς οἰκογένειας δέν πρέπει νά ἀποτελεῖ ἐμπόδιο σέ αὐτά. Τά καμπανάκια ἠχοῦν ἀπειλητικά γιά τό μέλλον τῆς ἐκπαίδευσης. Ἄν δέν πάρουμε ἄμεσα μέτρα, ἡ κατάσταση θά εἶναι μή ἀναστρέψιμη.

Εὐρωβουλευτής Ἀνεξάρτητο Μέλος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινοβουλίου Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα «ΝΙΚΗ»

*Οἱ θέσεις ἐκφράζουν ἀποκλειστικά τόν εὐρωβουλευτή. Τό Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο δέν φέρει καμμία εὐθύνη γι’ αὐτές.