ΤΑ ΦΩΤΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ

Ἀπό τό ἀρχεῖο τῆς «Ἑστίας», 19 Νοεμβρίου 1923

Ὡρισμένως, ἤλθαμεν πολύ ἀργά εἰς ἕνα κόσμον πολύ παλαιόν. Διότι, ἐάν εἴχαμεν ἔλθει ἐνωρίτερα, δέν θά εἶχα ὑποφέρει ὅτι ὑπέφερα διά νά κατασκευάσω τό παρόν χρονογράφημα. Δηλαδή, δέν θά μοῦ συνέβαινεν, ὥστε, ἀφοῦ ἔγραψα τόν τίτλον –ἕνα ἄλλον τίτλον, ὑποχωρήσαντα εἰς τήν ἀλλαγήν τοῦ θέματος– νά βυθισθῶ ἔξαφνα εἰς ἀπόλυτον σκότος καί νά μή ἠμπορῶ πλέον νά προχωρήσω. Ἀναλόγως τοῦ αἰῶνος, εἰς τόν ὁποῖον θά ἐζοῦσα, θά εἶχα εἰς τό τραπέζι μου ἕνα λυχνάρι, μίαν λάμπαν τοῦ λαδιοῦ, μίαν λάμπαν τοῦ πετρελαίου, ἕνα πυρσόν ρητίνης, ἕνα ὁποιονδήποτε, τέλος πάντων, ἐργαλεῖον φωτισμοῦ, ἐκ τῶν μή ὑποκειμένων εἰς κεραυνοβόλους ἀποπληξίας. Ἐγεννήθην ὅμως εἰς τόν αἰῶνα τοῦ μηχανικοῦ πολιτισμοῦ καί τῶν ἠλεκτρικῶν φώτων καί ἔπαθα ὅ,τι ἔπαθα.

Τό ἠλεκτρικόν μου, μέ ἄλλους λόγους, μ’ ἐγκατέλειψε, χωρίς καμμίαν προειδοποίησιν. Ὁ λύχνος, τοὐλάχιστον, τρεμοσβύνει, ὅταν τοῦ σωθῇ τό λάδι. Μᾶς προσφέρει τήν περίφημον τελευταίαν ἀναλαμπήν του, ὅπως ἡ ζωή τοῦ ἀνθρώπου, πρίν μᾶς ἐγκαταλείψει. Τό ἠλεκτρικόν ὅμως δέν ἔχει οὔτε αὐτήν τήν εὐγένειαν, τήν ὁποίαν ἔχει καί ὁ μέγας Ἥλιος, πού μᾶς δίδει τόν καιρόν νά τελειώσωμεν τά ἔργα μας εἰς τό λυκόφως, πρίν μᾶς παραδώσῃ εἰς τήν βασιλείαν τῆς νυκτός. Τό ἠλεκτρικόν ἀγνοεῖ ἀπολύτως τούς εὐγενεῖς τρόπους. Καί μέ ἐγκατέλειψε χυδαιότατα. Τί πρέπει νά κάμω;

-Μαρία, Ἑλένη, ἕνα σπερματσέτο, παιδιά μου. Τό ἠλεκτρικόν μ’ ἐγκατέλειψεν εἰς κρισιμωτάτην στιγμήν καί οἱ ἀναγνῶσται μου αὔριον θά στερηθοῦν κατ’ ἀνάγκην, καί αὐτοί τό λαρόν φῶς τοῦ χρονογραφήματος.

Αἱ μικραί μου ὑπηρέτριαι πού μοῦ κάμνουν καί τήν ἐξαιρετικήν τιμήν νά εἶνε καί ἀναγνώστριαί μου, συνεκινήθησαν κατ’ ἀξίαν.

-Δέν ὑπάρχουν κύριε, σπερματσέτα στό σπίτι! μοῦ ἐδήλωσαν ἀπαρηγόρητα. Ἕνα μόνον βρέθηκε καί αὐτό τό πῆρε ἡ μαγείρισσα στήν κουζίνα. Ἔχει ἀνάγκη νά μαγειρέψῃ.

-Ἀλλά ἔχω ἀνάγκην νά μαγειρέψω κ’ ἐγώ. Τί θά γίνῃ λοιπόν; Θά θυσιασθῇ ἡ πνευματική τροφή εἰς τήν σωματικήν; Νά εἰδοποιηθῇ ἡ μαγείρισσα νά παραχωρήσῃ τά φῶτα της!

Τά καλά κοράσια ἔσπευσαν νά ὑποβάλουν τήν σχετικήν ἱκεσίαν πρός τήν μαγείρισσαν, ἀλλ’ αὐτή, προφανῶς ἐξ ἐπαγγελματικῆς ἀντιζηλίας, ἐστάθη ἀμετάπειστη. Καί ἐπανῆλθαν ψηλαψοῦντα εἰς τό παχύτατον σκότος, μέ κίνδυνον νά ἐπεκτείνουν τά ψηλαφήματά των μέχρι τοῦ κυρίου των, διά νά τόν ἀνακαλύψουν μέσα εἰς τό ἔρεβος.

-Ποῦ εἶσθε, κύριε; Δέν σᾶς βλέπουμε!

-Ἐδῶ εἶμαι, παιδιά μου. Προχωρεῖτε ἀφόβως. Εὑρίσκεσθε μακρυά ἀκόμη. Λοιπόν, τί μέλλει γεννέσθαι; Θά τό δώσῃ τό σπερματσέτο ἤ δέν θά τό δώσῃ;

-Δέν τό δίνει, κύριε. Θά τῆς καῇ, λέει, τό φαγί καί θά βρῇ τόν μπελᾶ της ἀπό τήν κυρία.

-Διάβολε, ἔχομεν, λοιπόν, καί τόν «παράγοντα» τῆς κυρίας; Ἄλλη πάλιν δυστυχία αὐτή!

-Ἐμᾶς τό λέτε, κύριε;

-Καί ὅμως ἀπό σᾶς, τέκνα μου, ἐξαρτᾶται τό χρονογράφημα. Ἄν ἀποφασίζατε νά πεταχθῆτε ὥς τόν μπακάλη νά φέρετε σπερματσέτα…

Τά ἀγαθά κοράσια ἔβγαλαν μίαν φωνήν τρόμου.

-Τί λέτε, κύριε; Τί σκότος ἔξω εἶνε ψηλαφητόν καί βρέχει ἀδιάκοπα. Πῶς νά πᾶμε;

-Τέλος πάντων, πρός χάριν τοῦ χρονογραφήματος, ἀποφασίστε νά ψηλαφίσετε καί λίγες λάσπες. Δέν χάθηκε ὁ κόσμος!

-Ἄν ἤτανε γιά τῇς λάσπες μονάχα, κύριε, δέν θά μᾶς ἔμελλε. Ἀλλά, μονάχα κορίτσια στό δρόμο, μέσα στό ψηλαφητόν αὐτό σκότος, μπορεῖ νά μᾶς ψηλαφίσουν κ’ ἐμᾶς.

-Ἀφοῦ εἶνε ἔτσι, νά πῆτε λοιπόν στή μαγείρισσα νά παραδώσῃ ἀμέσως τό σπερματσέτο! Ἀναλαμβάνω ὁλόκληρον τήν εὐθύνην τοῦ καψίματος τοῦ φαγιοῦ ἀπέναντι τοῦ ἄλλου «παράγοντος».

Μετ’ ὀλίγον τό μοναδικόν σπερματσέτο ἔφθασε, μέ τήν δήλωσιν τῆς μαγείρισσας, ὅτι νίπτει τάς χεῖρας της, πρᾶγμα, πού ἔπρεπε νά ἔχῃ κάμει πρίν ἀρχίσῃ νά μαγειρέψῃ. Ἀλλά καί αὐτό εὑρίσκετο εἰς τό τέλος του. Δέν μοῦ ἔδιδε παρά ἑνός τετάρτου τό πολύ προθεσμίαν διά νά τελειώσω τήν ἐργασίαν μου. Ἔγραψα ὁλοταχῶς, λοιπόν, ὅσα ἀνεγνώσατε παραπάνω. Ἀλλά ἰδού, ὅτι ἀρχίζει νά τρεμοσβύνῃ. Εὐγενέστερον τοῦ ἠλεκτρικοῦ μέ προειδοποιεῖ, τοὐλάχιστον. Καί μέ τήν τελευταίαν του ἀναλαμπήν, χαράσσω τήν ὑπογραφήν μου.

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ