Γιατί ἐπέστρεψαν τά Falklands

Μπορεῖ νά μήν εἶχαν ξεχάσει τά Falklands στήν Ἀργεντινή, ὅμως, στήν συλλογική συνείδηση τοῦ κόσμου, ἡ ἧττα στόν πόλεμο τοῦ 1982 καί ἡ σαφής βούληση τῶν κατοίκων τους νά παραμείνουν «Βρεταννοί» (99,80% «ὑπέρ» στό τελευταῖο δημοψήφισμα τοῦ 2013) εἶχαν περίπου καταστήσει τό θέμα «ἱστορικό»

Ἔτσι, ὅταν, τούς τελευταίους μῆνες, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀργεντινῆς Javier Milei ἐπανάφερε τά Falklands στό διεθνές προσκήνιο, κάποιοι κοντοστάθηκαν – πῶς ἄραγε ἐπέστρεψαν τά Falklands ἀπό τό πουθενά;

Καί δέν μιλᾶμε ἁπλῶς γιά τήν ἐπαναφορά τοῦ θέματος τῆς κυριαρχίας τῶν νησιῶν σέ ἐπίπεδο διπλωματίας, ἀλλά καί γιά ἐνέργειες χειροπιαστῆς πολιτικῆς – μέ τήν Ἀργεντινή, λ.χ., νά στρέφεται μόλις προχθές κατά τῆς ἰσραηλινῆς ἑταιρείας Navitas Petroleum λόγῳ τῶν ἐρευνῶν της (μαζί μέ βρεταννικές ἑταιρεῖες) σέ οἰκόπεδα ὑδρογονανθράκων βορείως τῶν νησιῶν (μέ ἐκτιμώμενα κοιτάσματα 1,8 δισ. βαρέλια καί μέ πρόβλεψη ἔναρξης ἐκμετάλλευσης τό 2028), κάτι διπλᾶ ἐντυπωσιακό, ἄν σκεφθεῖ κανείς ὅτι ὁ κ. Milei ἀποτελεῖ θερμό ὑποστηρικτή τοῦ Ἰσραήλ στόν κόσμο.

• Tοῦ Α.Π. Δημόπουλου *

Ἐν τούτοις καί παρά τά ἀνωτέρω, ὁ διεθνής Τύπος περιορίζεται σέ μιά στενά ἐκλογική ἀνάγνωση τῆς στάσης τοῦ Ἀργεντινοῦ Προέδρου, θεωρῶντας ὅτι, ἔχοντας μπροστά του ἀβέβαιες ἐκλογές γιά μιά δεύτερη θητεία, τόν Ὀκτώβριο τοῦ 2027, ἁπλῶς ἐπιχειρεῖ νά κερδίσει πόντους.

Πράγματι, ὁ κ. Milei ἐκλέχθηκε τό 2023, μέ ἕνα ριζοσπαστικό πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀλλαγῆς γιά τήν Ἀργεντινή καί οἱ ἐπιτυχίες του ὑπῆρξαν ἐντυπωσιακές (μηδένισε τά δημοσιονομικά ἐλλείματα, πῆγε τόν πληθωρισμό ἀπό τό 210% στό 30%, ἀναθέρμανε γεωργία καί ἐνέργεια), πλήν ὅμως ἡ φτώχεια ἐπίσης ἐπεκτάθηκε, στό γνωστό μοτίβο, ὅτι ἡ μακροοικονομική σταθερότητα δέν ἀποκαθιστᾶ ἀπό μόνη της τήν εὐημερία. Ἔτσι καί ἐπειδή ἡ Ἀργεντινή εἶναι μιά χώρα πού ὁ πληθυσμός της βιώνει ἐδῶ καί δεκαετίες μιά διαρκῆ κρίση καί τά περιθώρια ὑπομονῆς εἶναι περιορισμένα, ὁ κ. Milei κινδυνεύει ἀπό τό ἴδιο «σύνδρομο μονῆς θητείας» πού ὁδήγησε σέ ἀποτυχία ἐπανεκλογῆς τό 2019 τόν τότε μετριοπαθῆ δεξιό πρόεδρο Mauricio Macri, ἄν καί εἶχε καί ἐκεῖνος κάπως σταθεροποιήσει τήν οἰκονομία. Καί αὐτό συνέβη γιατί ἡ σταθεροποίηση δέν εἶχε ἀλλάξει ἀκριβῶς τήν καθημερινότητα πρός τό καλύτερο καί ὁ κόσμος συμπεριφερόταν σάν τόν ἀπελπισμένο ἀσθενῆ, πού πηγαίνει ἀπό γιατρό σέ γιατρό, μήπως καί βρεῖ διέξοδο στό πρόβλημά του.

Ἔτσι, μετά τόν Macri, τό 2019 ἦρθαν οἱ συνήθεις ὀλετῆρες τῆς χώρας Περονιστές, ἐν συνεχείᾳ τό 2023 ἦρθε ὁ κ. Milei καί τό 2027 μπορεῖ κάλλιστα νά ἔρθει κάποιος ἄλλος στόν ἴδιο φαῦλο κύκλο, πού δέν ἀντέχε νά περιμένει πέραν τῆς τετραετίας. Στό πλαίσιο λοιπόν αὐτό, τά Falklands (λένε) εἶναι ἐκλογικό τέχνασμα – μήπως καί παραμείνει ὁ Milei πέραν τῆς τετραετίας.

Ὅμως, παρά τόν ὅποιο ἐκλογικό δαρβινισμό, ὑπάρχει ἐπίσης ἐν προκειμένῳ καί μιά συλλογιστική ὑψηλότερης πολιτικῆς. Δέν εἶναι μόνο ὅτι ἡ ἐπιστροφή τῶν Falklands συμφιλιώνει τόν κ. Milei μέ ἐκεῖνο τό τμῆμα τῆς ἐθνικιστικῆς Δεξιᾶς πού δυσπιστοῦσε ἔναντί του, ὡς «ἀναρχο-φιλελευθέρου» (τμῆμα πού εἶχε ἀναλάβει νά ἐκφράσει ἡ ἀντιπρόεδρος Victoria Villarruel), μέ ἀποτέλεσμα νά οἰκοδομεῖται μιά λιγότερο ἀνομοιογενής Δεξιά στήν Ἀργεντινή καί ἔτσι νά ἀλλάζει τό πολιτικό τοπίο. Τό σημαντικώτερο εἶναι ὅτι, παρά τίς ὅποιες ἐντυπώσεις, ἡ ἀνακίνηση τοῦ θέματος γίνεται πλέον ἀπρόσμενα αἰσθητή ὡς μιά ρεαλιστική πολιτική καί ὄχι σάν μιά ἁπλῆ ἐθνικιστική ρητορεία.

Γιατί, τελικά, ποιές ἦταν οἱ προσλαμβάνουσες παραστάσεις πού εἶχαν καταστήσει τήν ὑπόθεση τῶν Falklands «ἱστορία»; Ἦταν τό γεγονός ὅτι κανείς δέν μποροῦσε νά ὑπερβεῖ ἀναλυτικά τό σχῆμα ὅτι ὁ ἀντίπαλος τῆς Ἀργεντινῆς ἦταν μιά ὑπέρτερη στρατιωτική καί πολιτική δύναμη (ἡ Βρεταννία), τήν ὁποία μποροῦσε νά τιθασεύσει μόνον ἡ Ἀμερική, πρᾶγμα φυσικά πού δέν ἔκανε τό 1982 καί γιατί ἡ ἱστορία νά μήν ἐπαναλάβει ἑαυτήν, μέ τούς ἴδιους ὅρους, σήμερα; Καί αὐτό πού κάνει ὁ κ. Milei εἶναι ἀκριβῶς νά μεταβάλει ἀναλυτικά αὐτό τό σχῆμα. Ὄχι τυχαῖα, βέβαια, ἀλλά γιατί τοῦ ἔδωσε τήν εὐκαιρία ὁ Πρόεδρος τῶν ΗΠΑ Donald Trump, πού, μέσα στό καλοκαίρι, στό θέμα τῶν Falklands, ἔκανε λόγο γιά «ἐπανεξέταση πολιτικῆς», συνδέοντάς την μάλιστα μέ τήν στάση τῆς Βρεταννίας στό Ἰράν καί μέ τόν διαλυτικό συνειρμό νά εἶναι ὅτι ἀφοῦ ἡ Βρεταννία δέν βοήθησε στό Ἰράν, γιατί οἱ ΗΠΑ νά βοηθήσουν στά Falklands;

Μέ ἀποτέλεσμα, ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, ἡ ἀναλυτική ὑπέρβαση νά γίνεται εὐχερής, γιατί, βέβαια, ἡ Βρεταννία τοῦ 2026 δέν εἶναι ἡ Βρεταννία τοῦ 1982, ὅταν ἡ Τhatcher ἀγνόησε τούς ἴδιους τούς ὑπουργούς της καί ἔστειλε μιά ἁρμάδα στήν ἄλλη ἄκρη τῆς γῆς, ὥστε κερδίζοντας ἕναν πόλεμο νά ἀπαλλάξει ἐπί τέλους την Βρεταννία ἀπό τό σύμπλεγμα μεταπολεμικῆς κατωτερότητας, πού τήν ἤθελε ἁπλό παραστάτη τῶν ΗΠΑ.

Ποιός θά τό ἔκανε ὅμως σήμερα αὐτό καί μάλιστα μέ τίς ΗΠΑ «ἀπέναντι»; Ὁ κ. Burnham; Καί ἀκόμα καί ἐάν τό ἔκανε, ποιά ἀκριβῶς ἁρμάδα θά ἔστελνε; Γιατί, φυσικά, μετά ἀπό 40 χρόνια ἀποεπένδυσης στήν ἄμυνα, ὅταν ἡ Βρεταννία χρειάσθηκε νά στείλει ἕνα ἀπό τά ἕξι ἀντιτορπιλικά της στήν Μέση Ἀνατολή, εἶχε ἕνα μόνο ἐπιχειρησιακά ἕτοιμο. Καί ναί μέν αὐτό δέν σημαίνει ὅτι ὁ κ. Milei θά εἰσβάλει στά Falklands, σημαίνει ὅμως ὅτι αὐτοί πού τόν βλέπουν νά ἀλλάζει ρότα ἐντός καί ἐκτός Ἀργεντινῆς καταλαβαίνουν μᾶλλον ἐνστικτωδῶ ὅτι δέν ἄλλαξε ὁ ἴδιος, ἀλλά ὁ κόσμος. Καί αὐτό, μέ τήν σειρά του, δέν λογίζεται φθηνή ἐκλογική πολιτική, ἀλλά ἐκ νέου στάθμιση ἐθνικῆς ἰσχύος.

* Πολιτικός Ἐπιστήμων, Πανεπιστήμιο Cambridge