Ὅταν τά τραγούδια ἀλλάζουν ἐθνικότητα

Διαμαρτυρήθηκαν καί ἐνοχλήθηκαν πολλοί ἐπειδή ἡ ἀμερικάνικη μπάντα ἔπαιξε τό «Τσιφτετέλι τούρκικο» στόν Λευκό Οἶκο, στήν ἐκδήλωση γιά τήν 25η Μαρτίου.

Δέν ἔχουν δεῖ, φαίνεται, στό YouTube τήν Νάνα Μούσχουρη νά ἄδει τό ἐν λόγῳ ἆσμα μαζί μέ τόν Χάρυ Μπελαφόντε καί τόν Ντάνυ Καίη! Κανέναν δέν σοκάριζε τότε τό ἐν λόγῳ τραγούδι, τό ὁποῖο εἶχε «δανειστεῖ» (κλέψει, στήν οὐσία) ὁ «ἐθνικός τραγουδιστής» Στέλιος Καζαντζίδης, τό εἶχε δισκογραφήσει ὡς «συνθέτης καί στιχουργός» (γνωστό εἶναι ὅτι ὁ ἐν λόγῳ εἶχε οἰκειοποιηθεῖ καί στίχους τῆς Εὐτυχίας Παπαγιαννοπούλου, τούς ὁποίους ἀγόραζε «μπίρ-παρά») καί τό εἶχε κάνει «σουξέ», πού ἀκουγόταν ἀπό ὅλα τά «τζούκ-μπόξ» καί τά πίκ-ἄπ τῆς ἐποχῆς τοῦ ’60!

Κι ἐγώ τό ἄκουγα παλιότερα μέ εὐχαρίστηση, καθώς ἦταν παιχνιδιάρικο και ἀσφαλῶς «τούρκικο» στόν ρυθμό καί τό ὕφος. Τό χόρευαν τά κορίτσια, τό ἀκούγαμε στά πάρτυ ὡς «ἐπίλογο», ὅταν ἔκλεινε ἡ διασκέδαση μέ κέφι καί χορό ἐπάνω στά τραπέζια.

Κι ἐγώ τό θεωροῦσα «ἑλληνικό», μέχρι πού εἶδα τήν ταινία «Τόπ Καπί» τοῦ Ζύλ Ντασέν, μέ τήν Μελίνα Μερκούρη, τόν Ἀκίμ Ταμίρωφ, τόν Πῆτερ Οὐστίνωφ (Ὄσκαρ β’ ἀνδρικοῦ ρόλου), τόν Μαξιμίλιαν Σέλ. Σέ κάποια σκηνή, γυρισμένη στό πάρκο τοῦ Τόπ Καπί, ἀκούγεται τό συγκεκριμένο τραγούδι σέ καθαρά τούρκικη γλῶσσα! Ρωτῶντας δῶθε-κεῖθε, ἔμαθα ὅτι τό τραγούδι ἦταν, πράγματι, τούρκικο, τό ὁποῖο εἶχε οἰκειοποιηθεῖ ὁ Καζαντζίδης, καθώς ἐκείνη τήν ἐποχή τό θέμα «πνευματικά δικαιώματα» σχεδόν δέν ὑπῆρχε!

Τό «Σήκω χόρεψε, κουκλί μου», λοιπόν, εἶναι τούρκικο τραγούδι, τό ὁποῖο, ὅμως, ἔκανε «ἑλληνικό» ὁ Καζαντζίδης, ὡς «στιχουργός καί συνθέτης», εἰσπράττοντας, ὑποθέτουμε, ὅλα τά δικαιώματα.

Ἀπό τότε, ἀπό τήν δεκαετία τοῦ ‘60, τό τραγούδι ἀκούγεται σέ ὅλα τά «μπουζούκια» ὡς ἐπίλογος, τίς «μικρές ὧρες», ὅταν οἱ σημερινοί λαϊκοί βάρδοι τελειώνουν τό μέρος μέ τά δικά τους τραγούδια (πού δέν χορεύονται) καί ἀκολουθεῖ ἡ ὥρα «τῆς πίστας», κατά τήν ὁποία τό «σινανάι γιάβρουμ» εἶναι… «πρῶτο τραπέζι πίστα».

Πρός τί λοιπόν ἡ διαμαρτυρία καί ἡ ἐνόχληση; Πολλά εἶναι τά ξένα τραγούδια πού τά ἔχουν ἀντιγράψει Ἕλληνες καλλιτέχνες καί ἔχουν γίνει ἐπιτυχίες διαχρονικές, πού χορεύονται καί ἀκούγονται παντοῦ. Τό ὅτι λοιπόν οἱ μουσικοί τῆς μπάντας πού ἔπαιξε στόν Λευκό Οἶκο ἐπέλεξαν τό «Σήκω χόρεψε, κουκλί μου» οὐδέν «πολιτικό μήνυμα» κρύβει.

Ὅπως δέν κρύβουν δεκάδες ἑλληνικά τραγούδια, πού εἶναι μεγάλες ἐπιτυχίες στήν Τουρκία, μέ τουρκικούς στίχους, ἤ στό Ἰσραήλ, μέ στίχους στά ἑβραϊκά. Στήν «γειτονιά μας», οἱ διασκευές τραγουδιῶν εἶναι πολύ συχνές. Προφανῶς, ἡ ἀμερικάνικη μπάντα ἀναζήτησε κάποιες παρτιτοῦρες ἑλληνικῶν τραγουδιῶν καί βρῆκε ἀνάμεσά τους τό «Σήκω χόρεψε, κουκλί μου», πού χορεύεται σέ ὅλα τά γλέντια τῶν ὁμογενῶν μας στήν Ἀμερική. Ἡ μουσική εἶναι «πάνω καί πέρα» ἀπό προκαταλήψεις, ὅπως θά ἔλεγε ὁ Μίκης. Καί μήν ξεχνᾶμε ὅτι καί πολλά «ἑλληνικά μοντέρνα τραγούδια» εἶναι διασκευές ἀπό ξένες ἐπιτυχίες. Τό «Τρελοκόριτσο μέ μίνι-ζύπ», πού τό χορεύουν παντοῦ, εἶναι τό «Simon says», «To κορίτσι τοῦ φίλου μου» εἶναι τό «l’ inamorata di un amico mio» καί πολλά ἄλλα, πού τά ἔχουμε «ἑλληνοποιήσει» ἀπολύτως.