ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΗ ἡ ἀλλεργία πού ἔχει ἡ πολιτική μας ἡγεσία, ὄχι μόνο ἡ σημερινή ἀλλά διαχρονικά τά τελευταῖα 25 καί κάτι χρόνια, στήν δημοσιοποίηση χαρτῶν πού νά δεικνύουν τά ὅρια τῆς Ἑλληνικῆς Ἀποκλειστικῆς Οἰκονομικῆς Ζώνης (ΑΟΖ).
Μέ τήν συστηματική ἀποφυγή ἀνάρτησης χαρτῶν νά ἀφήνει χῶρο γιά παρερμηνεῖες σέ κάθε καλοθελητή. Ἄν καί ἡ Ἑλλάδα ἔχει ἀνακηρύξει ΑΟΖ ἤδη ἀπό τό 2011 μέσῳ τοῦ νόμου Μανιάτη (Ν 4001/2011, Ἄρθρο 156, Παρ.1) καί ἔχει προχωρήσει σέ ὁριοθετήσεις μέ Ἰταλία καί Αἴγυπτο (μερική ὁριοθέτηση), ἐν τούτοις «φοβᾶται» νά ἀνακοινώσει τό πλῆρες εὖρος τῆς δυνητικῆς ὁριογραμμῆς (ἀκόμα καί ἐάν δέν ἔχει ὁριοθετηθεῖ) βάσει τῶν προβλέψεων τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου τῆς Θάλασσας (UNCLOS). Πρᾶγμα πού πράττουν ὅλες οἱ χῶρες ἀσχέτως ἐάν ἔχουν προχωρήσει σέ ὁριοθέτηση ἤ ὄχι.
- Tοῦ Κωστῆ Νικ. Σταμπολῆ*
Καί αὐτό μπορεῖ νά γίνει μόνο μέ τήν ἀνάρτηση χάρτη καί τήν ταυτόχρονη ἀνακοίνωση τῶν συντεταγμένων τῆς ὁριογραμμῆς τῆς ΑΟΖ. Ὁριοθετημένης καί δυνητικῆς. Μιά ἐνέργεια πού κρίνεται ἀπόλυτα ἀναγκαία τήν στιγμή πού Λιβύη, Αἴγυπτος καί ἀσφαλῶς ἡ Τουρκία ἀμφισβητοῦν πολύ προκλητικά καί ἀνελλιπῶς τίς ἱστορικές καταβολές καί τά κυριαρχικά δικαιώματα τοῦ ἑλληνικοῦ ἀρχιπελάγους. Ἔχει ἐνδιαφέρον ὅτι στίς 16 Ἀπριλίου ἡ Ἑλλάδα, μέ μεγάλη καθυστέρηση, ἀνακοίνωσε μέ κοινή ἀνάρτηση τῶν ΥΠΕΞ-ΥΠΕΝ, χάρτη μέ τόν Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) ὅπως εἶχε θεσμική ὑποχρέωση ἀπέναντι στήν ΕΕ. Μέ τά ἐξωτερικά ὅρια τοῦ ΘΧΣ νά συμπίπτουν μέ αὐτά τῆς ἑλληνικῆς ΑΟΖ καί κατ’ ἐπέκταση τῆς ἀντίστοιχης εὐρωπαϊκῆς.
Ἡ ἀνωτέρω ἐνέργεια σαφῶς δέν ἄρεσε στήν Τουρκία πλήν ὅμως δέν εἶχε πολλά περιθώρια ἀντίδρασης ἀφοῦ ὁ ὑποκινητής τοῦ ΘΧΣ εἶναι ἡ Εὐρωπαϊκή Ἐπιτροπή στίς Βρυξέλλες. Μέ τήν ὁποία ἡ Ἄγκυρα ἐπ’ οὐδενί ἐπιθυμεῖ νά ἔρθει σέ εὐθεῖα ἀντιπαράθεση ἔχοντας θέσει ὡς ὕψιστο στόχο στήν συμμετοχή της σέ εὐρωπαϊκά ἀμυντικά προγράμματα καί γενικώτερα τήν στρατιωτική της συνεργασία μέ τήν ΕΕ. Κάτι πού ἤδη ἀποφέρει ἀποτελέσματα ὅπως φάνηκε ἀπό τήν πρόταση τοῦ Γάλλου Προέδρου κ. Ἐμμανουέλ Μακρόν, γιά συμμετοχή τῆς Τουρκίας στήν ὁμάδα ἐγγυητριῶν χωρῶν γιά τήν Οὐκρανία.
Σήμερα πού ὅλο τό γεωπολιτικό παιχνίδι στήν Μεσόγειο παίζεται μέσῳ τῆς ἀναγνώρισης τῆς ΑΟΖ τῶν διαφόρων κρατῶν, οἱ χάρτες ἔχουν ἐξέχουσα σημασία. Καί ἐδῶ φαίνεται τό ἔλλειμμα στρατηγικῆς τῆς ἑλληνικῆς πλευρᾶς καί ἡ ἐλαφρότητα μέ τήν ὁποία ἡ πολιτική ἡγεσία τοῦ ΥΠΕΞ ἀντιμετωπίζει τήν ὅλη κατάσταση πιστεύοντας ὅτι τό παράνομο Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο (Νοέμβριος 2019) καί τά ἀβάσιμα ἀλλά δυσμενῆ ἀποτελέσματα πού ἔχει ἀρχίσει νά παράγει, ἀντιμετωπίζονται μέ ἁπλές ἀνακοινώσεις καί ρηματικές δηλώσεις. Γιά νά μήν ἀναφερθοῦμε στά χαμόγελα καί χαριεντισμούς τοῦ Ἕλληνα ΥΠΕΞ μέ τούς ὑπουργούς Ἐξωτερικῶν τῆς Λιβύης καί τῆς Αἰγύπτου καί ἀσφαλῶς τήν κατευναστική πολιτική τῶν «ἤρεμων νερῶν» μέ τήν Τουρκία.
Ἡ Ἄγκυρα, πού κατανοεῖ πολύ καλύτερα ἀπό ἐμᾶς, τήν σημασία τῶν χαρτῶν στήν χάραξη πολιτικῆς γιά τήν ΑΟΖ συχνά-πυκνά ἀναρτᾶ χάρτες σέ ἐπίσημα καί μή φόρα μέ στόχο τήν προβολή τῶν ἀνυπόστατων θέσεών της (ὅπως λ.χ. τῆς Γαλάζιας Πατρίδας) σέ ἕνα εὐρύτερο κοινό, στό πλαίσιο συστηματικῆς προσπάθειας ἐπηρεασμοῦ τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης. Τελευταία ἐξέλιξη ἡ ἀνακοίνωση χάρτη μέ τά θαλάσσια πάρκα τῆς Τουρκίας στήν Ἀνατολική Μεσόγειο καί τό Αἰγαῖο, πού σαφῶς καταπατοῦν μεγάλο τμῆμα τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, καί ἡ κατάθεσή του στό πλέον ἀναρμόδιο γιά τέτοια θέματα διεθνές ὄργανο, τήν UNESCO. Παράλληλα καταθέτει τούς χάρτες της καί στά πλέον ἁρμόδια ὄργανα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅπως στό DOALOS (Division for Ocean Affairs and the Law of the Sea). Αὐτή πραγματικά εἶναι πολυδιάστατη πολιτική καί ὄχι οἱ φοβίες καί ἐνδοιασμοί τῆς Ἀθήνας πού τήν ἐμποδίζουν ἀκόμα καί νά ὁριοθετήσει ΑΟΖ μέ τήν Κυπριακή Δημοκρατία, πού ὅμως ἔπρεπε νά τό ἔχει πράξει πρό πολλοῦ καί κατά προτεραιότητα ἔναντι ὅλων τῶν ἄλλων ὁριοθετήσεων.
* Ὁ Κ. Σταμπολῆς εἶναι Πρόεδρος τοῦ ΙΕΝΕ
Μ.Η.Τ. 232122