Τράμπ καί Ρεπουμπλικάνοι σέ μάχη ἐπιβιώσεως στίς ἐνδιαμέσους ἐκλογές

Ἡ ἀκρίβεια, ὁ πόλεμος μέ τό Ἰράν καί ἡ δυσαρέσκεια ἀπειλοῦν νά ἀνατρέψουν τίς ἰσορροπίες, ἐνῷ οἱ Δημοκρατικοί βλέπουν εὐκαιρία ἐπιστροφῆς στήν ἐξουσία

Ἡ πιό κρίσιμος δοκιμασία τῆς δεύτερης προεδρικῆς θητείας τοῦ Ντόναλντ Τράμπ πλησιάζει.

Στίς 3 Νοεμβρίου, οἱ Ἀμερικανοί ψηφοφόροι καλοῦνται νά ἀναδείξουν τά νέα μέλη τοῦ Κογκρέσσου, σέ μιά ἀναμέτρηση πού θά καθορίσει ὄχι μόνον τίς πολιτικές ἰσορροπίες στήν Οὐάσιγκτων, ἀλλά καί τό περιθώριο κινήσεων τοῦ Προέδρου γιά τά ἑπόμενα δύο ἔτη. Οἱ Ρεπουμπλικάνοι ἐπιχειροῦν νά διατηρήσουν τόν ἔλεγχο τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων καί τῆς Γερουσίας, τήν ὥρα κατά τήν ὁποία οἱ Δημοκρατικοί διεκδικοῦν τήν ἀνατροπή τῶν συσχετισμῶν.

Ὁ Τράμπ ἔχει μετατρέψει τίς ἐνδιαμέσους ἐκλογές σέ προσωπική πολιτική ἀναμέτρηση, πυκνώνοντας τίς περιοδεῖες του καί στηρίζοντας ὑποψηφίους ἀκόμη καί σέ πολιτεῖες ὅπου εἶχε ἐπικρατήσει μέ ἄνεση τό 2024. Τό διακύβευμα εἶναι μεγάλο: ἐάν οἱ Δημοκρατικοί ἀποκτήσουν τόν ἔλεγχο ἔστω καί ἑνός ἐκ τῶν δύο σωμάτων τοῦ Κογκρέσσου, θά δυνηθοῦν νά δυσχεράνουν τήν προώθηση τῆς κυβερνητικῆς ἀτζέντας, νά ἐνισχύσουν τήν κοινοβουλευτική ἐποπτεία καί νά ἀνοίξουν νέα μέτωπα ἔναντι τοῦ Λευκοῦ Οἴκου.

Ἡ ἀκρίβεια γίνεται ὁ μεγαλύτερος ἀντίπαλος τοῦ Τράμπ

Τό σημαντικώτερο πρόβλημα γιά τούς Ρεπουμπλικάνους εἶναι ἡ οἰκονομία. Παρά τίς προεκλογικές δεσμεύσεις τοῦ Τράμπ περί βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, οἱ ηὐξημένες τιμές στά καύσιμα, στά τρόφιμα καί σέ βασικά ἀγαθά ἐπιβαρύνουν τά νοικοκυριά καί ἐνισχύουν τήν δυσαρέσκεια. Ἡ οἰκονομική πίεσις ἀποκτᾶ ἀκόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία, ἐπειδή συνδέεται μέ τίς ἐπιλογές τῆς κυβερνήσεως στήν ἐξωτερική πολιτική.

Ὁ πόλεμος μέ τό Ἰράν καί οἱ ἐκτεταμένοι δασμοί στίς εἰσαγωγές ἐπιβαρύνουν τό κόστος ζωῆς, δημιουργῶντας προσθέτους δυσκολίες γιά τούς Ρεπουμπλικάνους, κάτι τό ὁποῖο ὁ Τράμπ προσπαθεῖ νά ἀμβλύνει μέ τήν συμφωνία μέ τόν Πούτιν περί τοῦ ρωσσικοῦ πετρελαίου. Τό 78% τῶν Ἀμερικανῶν ποῦ συμμετεῖχαν σέ δημοσκόπηση τοῦ Reuters/Ipsos θεωρεῖ ὅτι οἱ πολιτικές τοῦ Τράμπ εὐθύνονται γιά τίς αὐξήσεις τῶν τιμῶν, πού ὑπερβαίνουν τήν αὔξηση τῶν εἰσοδημάτων τους.

Ἔτσι, μιά ἐξωτερική σύγκρουσις μετατρέπεται σέ ἐσωτερικό πολιτικό πρόβλημα. Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῆς ἐνεργείας ἐπηρεάζει ἀμέσως τίς καθημερινές μετακινήσεις, τήν λειτουργία τῶν ἐπιχειρήσεων καί τίς τιμές τῶν προϊόντων. Γιά τούς ψηφοφόρους, τό ἐρώτημα δέν εἶναι πλέον μόνον ἄν συμφωνοῦν μέ τήν στρατηγική τοῦ Προέδρου, ἀλλά ἄν αἰσθάνονται ὅτι ἡ οἰκονομική τους κατάσταση βελτιώνεται. Ἡ ἐξέλιξις αὐτή δυσκολεύει τό μήνυμα τῶν Ρεπουμπλικάνων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νά ὑπερασπισθοῦν τήν κυβερνητική πολιτική χωρίς νά δύνανται νά ἀγνοήσουν τήν καθημερινή οἰκονομική πίεση. Ἀντιθέτως, οἱ Δημοκρατικοί ἐπιχειροῦν νά παρουσιάσουν τίς ἐκλογές ὡς δημοψήφισμα περί τοῦ κόστους ζωῆς, τῆς ἀποτελεσματικότητος τῆς κυβερνήσεως καί τῶν συνεπειῶν τῶν ἐπιλογῶν της.

Ἡ οἰκονομική δυσαρέσκεια ἀντανακλᾶται καί στίς μετρήσεις τῆς δημοτικότητος τοῦ Προέδρου. Συμφώνως μέ ἔρευνα τοῦ Pew Research Center, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη ἀπό τίς 28 Σεπτεμβρίου ἕως τίς 4 Ὀκτωβρίου, μόλις τό 30% τῶν Ἀμερικανῶν ἀξιολογοῦσε θετικῶς τήν προεδρική του θητεία. Ἡ ἰδία ἔρευνα κατέγραψε ὅτι περισσότεροι ψηφοφόροι ἀντιμετωπίζουν τήν ἐπιλογή τους ὡς ψῆφο ἐναντίον τοῦ Τράμπ παρά ὡς ψῆφο ὑπέρ του.

Τό στοιχεῖο αὐτό ἔχει ἰδιαίτερη σημασία στίς ἐνδιαμέσους ἐκλογές, ὅπου ἡ συμμετοχή εἶναι συνήθως χαμηλότερη ἀπό ὅ,τι στίς προεδρικές. Τό ἀποτέλεσμα ἐξαρτᾶται ὄχι μόνον ἀπό τίς διαθέσεις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος, ἀλλά καί ἀπό τό ποιό κόμμα θά καταφέρει νά κινητοποιήσει ἀποτελεσματικώτερα τούς ὑποστηρικτές του. Οἱ Δημοκρατικοί ἐμφανίζονται περισσότερο κινητοποιημένοι, συμφώνως μέ τήν ἰδία ἔρευνα. Τό 78% ὅσων στηρίζουν τόν Δημοκρατικό ὑποψήφιο στήν δική τους περιφέρεια ἐδήλωσε ὅτι ἔχει μεγάλη σημασία ποιό κόμμα θά ἐλέγχει τό Κογκρέσσο, ποσοστό ὑψηλότερο ἀπό ἐκεῖνο τῶν Ρεπουμπλικανῶν ψηφοφόρων. Ἡ διαφορά αὐτή ἐνισχύει τήν ἀνησυχία στό στρατόπεδο τοῦ Τράμπ ὅτι ἡ δυσαρέσκεια ἐνδέχεται νά μετατραπεῖ σέ ηὐξημένη συμμετοχή τῶν ἀντιπάλων του.

Ἕνα ἐκ τῶν πιό ἐνδιαφερόντων μετώπων τῆς ἐκλογικῆς μάχης εὑρίσκεται στό Τέξας, ὅπου οἱ Ρεπουμπλικάνοι ἀντιμετωπίζουν τήν πιθανότητα ἀπωλειῶν σέ περιοχές πού μέχρι προσφάτως ἐθεωροῦντο ἀσφαλεῖς. Καθοριστικό ρόλο ἐνδέχεται νά διαδραματίσουν οἱ ἰσπανόφωνοι ψηφοφόροι, ἕνα ἐκλογικό σῶμα πού συνέβαλε σημαντικῶς στήν ἐπιτυχία τοῦ Τράμπ τό 2024. Ἡ μεταστροφή μέρους αὐτῶν τῶν ψηφοφόρων συνδέεται μέ δύο ζητήματα: τήν οἰκονομία καί τήν μεταναστευτική πολιτική.

Πολλοί ὑπεστήριξαν τόν Τράμπ, ἐπειδή ἐπιθυμοῦσαν αὐστηρότερο ἔλεγχο τῶν συνόρων καί περιορισμό τῆς παρατύπου μεταναστεύσεως. Ὡστόσο, ἡ ἐντατικοποίησις τῶν ἀπελάσεων καί οἱ ἐπιχειρήσεις τῶν ὁμοσπονδιακῶν Ἀρχῶν προκαλοῦν ἀνησυχία σέ οἰκογένειες καί ἐπιχειρήσεις, ἀκόμη καί μεταξύ ἀνθρώπων πού συμφωνοῦν μέ τήν ἀνάγκη φυλάξεως τῶν συνόρων. Συμφώνως μέ τό Pew Research Center, τό 70% τῶν ἰσπανοφώνων ἐγγεγραμμένων ψηφοφόρων θεωρεῖ ὅτι οἱ πολιτικές τῆς κυβερνήσεως Τράμπ ἔχουν βλάψει τήν ἰσπανόφωνο κοινότητα.

Ἡ ἐκλογική ἀναμέτρησις θά κριθεῖ σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τίς ἰσορροπίες στήν Βουλή τῶν Ἀντιπροσώπων καί στήν Γερουσία. Στήν Βουλή, οἱ Ρεπουμπλικάνοι διαθέτουν ὁριακή πλειοψηφία, γεγονός πού ἀφήνει ἐλάχιστα περιθώρια γιά ἀπώλειες. Οἱ Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος μόλις ὀλίγων ἑδρῶν, γιά νά ἀλλάξουν τόν ἔλεγχο τοῦ σώματος. Οἱ Δημοκρατικοί ἐμφανίζονται σέ πλεονεκτική θέση γιά νά κερδίσουν τήν Βουλή, ἐνῷ ἡ μάχη γιά τήν Γερουσία παραμένει περισσότερο ἀμφίρροπος.

Ἡ διαφορά εἶναι καθοριστική. Ἡ ἐπικράτησις σέ ἕνα μόνον σῶμα θά ἀρκοῦσε γιά νά ἀλλάξει τήν πολιτική δυναμική στήν Οὐάσιγκτων, χωρίς ὅμως νά ἐπιτρέψει στούς Δημοκρατικούς νά ἐφαρμόσουν ἀνεμποδίστως τό δικό τους πρόγραμμα. Στήν Γερουσία, τό ἐνδιαφέρον ἐπικεντρώνεται σέ πολιτεῖες ὅπως τό Τέξας, ἡ Ἀϊόβα, τό Ὀχάιο, ἡ Βόρειος Καρολίνα καί ἡ Τζώρτζια. Ἐκεῖ, οἱ ὑποψήφιοι καλοῦνται νά ἰσορροπήσουν μεταξύ τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς ἀντιπαραθέσεως καί τῶν τοπικῶν ἀνησυχιῶν τῶν ψηφοφόρων.

Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τό Τέξας, ὅπου ἡ ἀναμέτρησις τοῦ Ρεπουμπλικανοῦ Κέν Πάξτον μέ τόν Δημοκρατικό Τζαίημς Ταλαρίκο ἐξελίσσεται σέ σημαντική δοκιμασία γιά τά δύο κόμματα. Οἱ Δημοκρατικοί ἐπιδιώκουν νά ἐκμεταλλευθοῦν τήν οἰκονομική δυσαρέσκεια καί τήν μεταβολή τῶν διαθέσεων μεταξύ τῶν ἰσπανοφώνων ψηφοφόρων, ἐνῷ οἱ Ρεπουμπλικάνοι ποντάρουν στήν παραδοσιακή συντηρητική ταυτότητα τῆς πολιτείας. Τό ἀποτέλεσμα θά ἐξαρτηθεῖ καί ἀπό τήν ἱκανότητα τῶν ὑποψηφίων νά διακριθοῦν ἀπό τήν ἐθνική πολιτική ἀντιπαράθεση. Σέ πολλές περιφέρειες, ἡ προσωπική δημοτικότης, ἡ τοπική παρουσία καί ἡ ἀξιοπιστία τῶν προεκλογικῶν δεσμεύσεων ἐνδέχεται νά ἀποδειχθοῦν ἐξ ἴσου σημαντικές μέ τήν κομματική ταυτότητα.

Τί σημαίνει μιά ἧττα γιά τόν Τράμπ

Ἡ ἀπώλεια τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων θά ἀποτελοῦσε σοβαρό πολιτικό πλῆγμα γιά τόν Ἀμερικανό Πρόεδρο. Οἱ Δημοκρατικοί θά ἀποκτοῦσαν τήν δυνατότητα νά ὀργανώσουν ἐκτενέστερες κοινοβουλευτικές ἔρευνες, νά καλέσουν κυβερνητικά στελέχη σέ ἀκροάσεις καί νά ἀσκήσουν ἐντονώτερη πίεση γιά τίς ἀποφάσεις τοῦ Λευκοῦ Οἴκου. Παραλλήλως, θά ἐνίσχυαν τήν διαπραγματευτική τους θέση στίς συζητήσεις περί τοῦ προϋπολογισμοῦ καί τῶν κρατικῶν δαπανῶν. Ἀκόμη καί ἄνευ τῆς δυνατότητος νά ἐπιβάλουν τό σύνολο τῶν προτάσεών τους, θά ἠδύναντο νά περιορίσουν σημαντικῶς τήν εὐχέρεια τοῦ Τράμπ νά προωθεῖ τήν νομοθετική του ἀτζέντα.

Ἐἄν οἱ Δημοκρατικοί κατακτήσουν καί τήν Γερουσία, οἱ ἐπιπτώσεις θά εἶναι εὐρύτερες. Θά ἀποκτήσουν μεγαλύτερη ἐπιρροή στήν ἔγκριση διορισμῶν καί δικαστικῶν ὑποψηφιοτήτων, ἐνῷ θά δύνανται νά δυσχεράνουν τήν ὑλοποίηση ὁρισμένων ἐκ τῶν προτεραιοτήτων τῆς κυβερνήσεως. Ἀντιθέτως, ἐάν οἱ Ρεπουμπλικάνοι διατηρήσουν τόν ἔλεγχο καί τῶν δύο σωμάτων, ὁ Τράμπ θά εἶναι εἰς θέσιν νά παρουσιάσει τό ἀποτέλεσμα ὡς ἐπιβεβαίωση τῆς πολιτικῆς του κατευθύνσεως. Θά ἀποκτήσει ἐπίσης μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων γιά τό ὑπόλοιπο τῆς θητείας του, παρ’ ὅτι οἱ οἰκονομικές καί διεθνεῖς προκλήσεις δέν πρόκειται νά ἐξαφανισθοῦν.

Ἡ ἱστορία δεικνύει ὅτι οἱ ἐνδιάμεσοι ἐκλογές συχνά τιμωροῦν τό κόμμα τοῦ Προέδρου. Τό 2018, κατά τήν πρώτη θητεία τοῦ Τράμπ, οἱ Ρεπουμπλικάνοι ἀπώλεσαν τόν ἔλεγχο τῆς Βουλῆς, ἐνῷ τό 1994 καί τό 2010 οἱ Δημοκρατικοί ὑπέστησαν μεγάλες ἀπώλειες. Ὑπάρχουν ὡστόσο ἐξαιρέσεις, γεγονός πού ὑπενθυμίζει ὅτι οἱ ἱστορικές τάσεις δέν καθορίζουν αὐτομάτως τό ἀποτέλεσμα.

Κατά τίς τελευταῖες ἡμέρες πρό τῶν καλπῶν, ὁ Τράμπ ἐπιδιώκει νά συσπειρώσει τήν συντηρητική βάση, ὑπογραμμίζοντας τίς ἐπιτυχίες τῆς κυβερνήσεώς του στόν ἔλεγχο τῶν συνόρων καί προβάλλοντας τήν ἀνάγκη διατηρήσεως τῆς ρεπουμπλικανικῆς πλειοψηφίας. Οἱ Δημοκρατικοί, ἀπό τήν πλευρά τους, ἐπιχειροῦν νά ἀξιοποιήσουν τήν ἀκρίβεια, τήν δυσαρέσκεια γιά τήν μεταναστευτική καταστολή καί τίς ἀντιδράσεις ἔναντι τοῦ πολέμου μέ τό Ἰράν. Ἡ μάχη δέν θά κριθεῖ μόνον ἀπό τό ἐθνικό ποσοστό τῶν δύο κομμάτων, ἀλλά καί ἀπό τίς λεπτές ἰσορροπίες σέ συγκεκριμένες περιφέρειες καί πολιτεῖες. Ἐκεῖ, ἀκόμη καί μικρές μεταβολές στήν ἐκλογική συμπεριφορά ἐνδέχεται νά ἀνατρέψουν τήν πλειοψηφία.

ΛΟΥΛΑ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΠΙΖΩΝ

Ὁ Λούλα ντά Σίλβα ἀπέδειξε γιά ἀκόμη μία φορά ὅτι στήν πολιτική δέν ἀρκεῖ νά θεωρεῖς κάποιον τελειωμένο γιά νά ἔχει τελειώσει πραγματικῶς. Στά 80 του ἔτη, μέ μιά διαδρομή γεμάτη θριάμβους, σκάνδαλα, φυλακή καί ἐντυπωσιακές ἐπιστροφές, ἐπέτυχε νά ἀνατρέψει τά προγνωστικά καί νά ἐξασφαλίσει μιά τετάρτη προεδρική θητεία. Μόνο πού αὐτήν τήν φορά ἡ νίκη δέν συνοδεύεται ἀπό τήν λάμψη τοῦ παρελθόντος. Τό 51,8% ἔναντι τοῦ Φλάβιο Μπολσονάρου προσφέρει στόν Λούλα τήν ἐξουσία, ὄχι ὅμως καί τήν πολυτέλεια τῆς πολιτικῆς ἀνέσεως. Ἡ Βραζιλία παραμένει βαθέως διχασμένη, ἡ ἀντιπολίτευσις ἀμφισβητεῖ τό ἀποτέλεσμα καί οἱ ἀγορές καλοῦνται νά ἀναθεωρήσουν ταχέως τά στοιχήματά τους.

Τό ἐνδιαφέρον εἶναι ὅτι οἱ ἐπενδυτές εἶχαν προεξοφλήσει διαφορετικό νικητή, ποντάροντας σέ μία πιό φιλική πρός τήν δημοσιονομική πειθαρχία διακυβέρνηση. Τώρα εὑρίσκονται ἀντιμέτωποι μέ ἕναν γνώριμο πρόεδρο, ἀλλά καί μέ γνώριμα προβλήματα: ἐλλείμματα, χρέος, ὑψηλά ἐπιτόκια καί ὑπερχρεωμένα νοικοκυριά. Ἡ εἰρωνεία εἶναι ὅτι ὁ Λούλα ἐπέστρεψε στήν ἐξουσία, χάρις κυρίως στούς οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρους, τήν ὥρα πού οἱ ἰσχυροί τῆς ἀγορᾶς ἀντιμετωπίζουν τήν ἐπικράτησή του μέ ἐπιφυλακτικότητα.

Καί κάπως ἔτσι ὁ μεγάλος ἐπιζῶν τῆς βραζιλιάνικης πολιτικῆς ἐκέρδισε ἀκόμη μία ἐκλογική μάχη. Τό δυσκολώτερο, ὅμως, ἀρχίζει τώρα: νά πείσει ὅτι δύναται νά κερδίσει καί τήν μάχη τῆς οἰκονομίας.