Ξένοι στήν ἴδια τους τήν χώρα: Ἡ Γαλλία ἀντιμέτωπη μέ τό σημεῖο χωρίς ἐπιστροφή

Ἀπό τούς καμένους δρόμους τοῦ Παρισιοῦ στήν γενικευμένη εὐρωπαϊκή δυσαρέσκεια – Πῶς ἡ βία καί ἡ ἀκρίβεια πυροδοτοῦν ἕνα ντόμινο ἐξεγέρσεων

Καθώς οἱ Γάλλοι περιδιαβαίνουν ἀνάμεσα στά καμένα κουφάρια αὐτοκινήτων, ποδηλάτων καί σκουπιδοτενεκέδων, στά ἀμέτρητα καταστήματα πού ἔχουν λεηλατηθεῖ, στίς κατεστραμμένες στάσεις λεωφορείων καί στόν διαλυμένο ἀστικό ἐξοπλισμό, πιθανώτατα οἱ περισσότεροι ἀπό αὐτούς νοιώθουν τό παράξενο συναίσθημα ὅτι εἶναι ξένοι πλέον μέσα στήν ἴδια τους τήν χώρα.

Ἀλλά καί ὅσοι ξένοι ἐπισκέπτονται τήν Γαλλία γιά δουλειές ἤ γιά τουρισμό δέν τήν ἀναγνωρίζουν. Στά ἐνημερωτικά δίκτυα συνεχοῦς ἐνημέρωσης, οἱ εἰκόνες καταστροφῆς ἐδῶ καί μία ἑβδομάδα διαδέχονται ἡ μία τήν ἄλλη σάν ταινία ἐπιστημονικῆς φαντασίας τοῦ Χόλλυγουντ, σάν τίς ταραχές στήν ταινία «Soylent Green» ἤ τίς συμμορίες κακοποιῶν στό «Κουρδιστό Πορτοκάλι».

• Tῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ

Τήν ἴδια ὥρα, οἱ μεγάλες λεωφόροι στό Παρίσι γύρω ἀπό τήν Πλατεῖα Δημοκρατίας εἶναι σχεδόν γεμᾶτες καθημερινά ἀπό κάθε λογῆς ἄτομα, πού περιμένουν μία ἀφορμή γιά νά βγοῦν νά καταστρέψουν ἀκόμη περισσότερο μιά χώρα, τήν ὁποία φαίνεται πώς δέν τήν ἀντέχουν.

Στίς εἰκόνες πού κυκλοφοροῦν στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, βλέπει κανείς τό Παρίσι, τό Μπορντώ ἤ τήν Λυών νά τυλίγονται μέσα σέ σύννεφα μαύρου καπνοῦ, ἐνῷ οἱ σειρῆνες τῶν περιπολικῶν οὐρλιάζουν. Τά ἀστυνομικά ὀχήματα ὁρμοῦν πρός ὅλες τίς κατευθύνσεις, ἀπό τό ἕνα μέτωπο τοῦ χάους στό ἄλλο, ἐνῷ δέχονται ρίψεις ἀντικειμένων καί τίς ἐπιθέσεις μαυροφορεμένων κουκουλοφόρων. Τό ἱστορικό Δημαρχεῖο τῆς Λιμόζ, τό ὁποῖο ἐπέζησε ἀπό τούς δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ἔγινε παρανάλωμα τοῦ πυρός.

Ὅλος ὁ κόσμος εἶδε σοκαρισμένος σέ ἀπ᾿ εὐθείας μετάδοση τόν ὑψηλό του πύργο μέ τό καμπαναριό νά καταρρέει, ὅπως ἡ Παναγία τῶν Παρισίων πρίν ἀπό μερικά χρόνια. Ἡ κατοικία τοῦ περιφερειάρχη τοῦ Μπορντώ, ἕνα ὑπέροχο ἀρχοντικό τοῦ 17ου αἰώνα, καταστράφηκε καί λεηλατήθηκε ἐπίσης. Τά μεγάλα πολυκαταστήματα πολιορκήθηκαν ἀπό ὀρδές κακοποιῶν, πού ἔβγαιναν φορτωμένοι μέ τσάντες, κινητά τηλέφωνα καί πολυτελῆ ἀθλητικά παπούτσια.

Ἀποσβολωμένοι, μέ τά μάτια καρφωμένα στίς ὀθόνες τους, οἱ φιλήσυχοι πολῖτες ἀδυνατοῦν ἀκόμη καί σήμερα νά πιστέψουν ὅσα βλέπουν. «Πῶς φτάσαμε ὥς ἐδῶ;» ἀναρωτιοῦνται. Δέν ἀναγνωρίζουν πλέον τήν ἀγαπημένη τους πατρίδα, ἐκείνη τῶν παιδικῶν τους χρόνων, γιά τήν ὁποία τραγουδοῦσε ὁ Σάρλ Τρενέ.

τό ἐξωτερικό, ἡ ἀποστροφή εἶναι ἀνάλογη. Μέσα σέ αὐτό τό ζοφερό καί ἀνησυχητικό σκηνικό, πολλοί εἶναι ἐκεῖνοι πού ἐπιχειροῦν νά ἀναλύσουν τήν κατάσταση. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ἱστορικοί… Πέρα ἀπό τίς εἰκόνες, σχεδόν ὅλοι τους περιγράφουν τά ὅσα ἔζησε ἡ Γαλλία τίς προηγούμενες ἡμέρες σάν ἕνα ἰσχυρό τσουνάμι πού σάρωσε τήν χώρα.

Μέσα σέ αὐτό διακρίνεται μία τριάδα πρωταγωνιστῶν. Οἱ δύο πρῶτοι εἶναι ἀρκετά συνηθισμένοι, ἀλλά καί ὁ τρίτος δέν εἶναι κάτι καινούργιο.

Ὑπάρχει, φυσικά, ἡ κοινωνική κινητοποίηση τῶν μαθητῶν καί τῶν φοιτητῶν, πού ἀπαιτοῦν ἕνα καλύτερο αὔριο. Στήν συνέχεια, μέ ἐπίκεντρο τόν ἀγῶνα κατά τῆς ἀκρίβειας καί τήν δικαιολογημένη ἀνησυχία γιά τήν ἀπώλεια τῆς ἀγοραστικῆς δύναμης, ὁ κόσμος –κυρίως τῆς Ἀριστερᾶς– δίνει καί ξαναδίνει ραντεβοῦ στούς δρόμους. Ἐδῶ καί δεκαετίες, ἡ Γαλλία εἶναι ἐξοικειωμένη μέ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τίς κινητοποιήσεις. Ἄλλως τε, ὅλες μοιάζουν λίγο ἕως πολύ μεταξύ τους. Τά αἰτήματα, τά συνθήματα καί τά παννώ εἶναι σχεδόν πάντα τά ἴδια:

«Ἀστυνομία παντοῦ, δικαιοσύνη πουθενά».

«Κάτω τό κράτος, οἱ μπάτσοι καί οἱ φασίστες».

«Οἱ νέοι στήν δυστυχία, οἱ ἡλικιωμένοι στήν ἀνέχεια».

«Εἴμαστε ἐδῶ γιά τήν τιμή τῶν ἐργαζομένων καί γιά ἕναν καλύτερο κόσμο».

Ἀπό τήν μία κινητοποίηση στήν ἄλλη, οἱ στόχοι παραμένουν πάντα οἱ ἴδιοι: τό κράτος, ὁ καπιταλισμός, ἡ ἀστυνομία. Χρόνο μέ τόν χρόνο, οἱ ἴδιοι ἀριστεροί ἀκτιβιστές ἐξακολουθοῦν νά πιστεύουν ὅτι θά πετύχουν τούς στόχους τους εἴτε στόν δρόμο εἴτε, γιά παράδειγμα, κάνοντας κατάληψη σέ κέντρα ἐξουσίας.

Ἀρκετά ἀφελεῖς, παραμένουν πεπεισμένοι ὅτι τό μεγάλο κεφάλαιο καί τό κράτος θά καταρρεύσουν ὑπό τήν πίεσή τους καί τήν πίεση τοῦ δρόμου. Ἀδυνατοῦν σέ μεγάλο βαθμό νά κατανοήσουν ὅτι οἱ κινητοποιήσεις τους γυρίζουν διαρκῶς γύρω ἀπό τόν ἑαυτό τους, παρ᾿ ὅλο πού στήν συντριπτική τους πλειονότητα εἶναι εἰρηνικοί. Πολλοί ἀπό αὐτούς κινητοποιήθηκαν τίς προηγούμενες ἡμέρες.

Ἡ παραβατικότητα τῶν συνοικιῶν

Καί ἔπειτα, ὑπάρχει μία τρίτη κατηγορία, πολυπληθέστερη ἀπό τήν προηγούμενη: νεαροί ἀπό τίς λαϊκές συνοικίες, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μέ ἐπεισόδια παραβατικότητας καί βίαιες ἐνέργειες. Ντυμένοι στά μαῦρα, εἶναι καί αὐτοί γνώριμοι τῶν διαδηλώσεων ἐδῶ καί πολλά χρόνια. Πρόκειται γιά μία ὁμάδα ἡ ὁποία σέ ὅλες τίς ταραχές βρίσκεται στό ἐπίκεντρο τῶν συγκρούσεων καί τῶν λεηλασιῶν, πού εἶναι τό σῆμα κατατεθέν τους, καί ἡ ὁποία ἔχει μετατρέψει τήν Γαλλία σέ πεδίο συγκρούσεων.

Ἐπιχειρῶντας νά ἐπιβάλει τόν δικό της νόμο στήν χώρα, ξεσπᾶ βίαια κάθε φορά πού τῆς δίνεται ἡ εὐκαιρία. Ἐάν αὐτές οἱ τρεῖς κατηγορίες βρίσκονται ὑπό τίς παροῦσες συνθῆκες μαζί, γιά κάποιες ἡμέρες, στήν πραγματικότητα ζοῦν σέ παράλληλο σύμπαν μεταξύ τους. Ἡ σύγκλιση τῶν ἀγώνων τους, πού φοβοῦνται πολλοί, εἶναι ἕνας μῦθος. Σέ βάθος χρόνου, ἡ τρίτη ὁμάδα προβλέπεται πώς θά ἐπικρατήσει τῆς κοινωνικῆς κινητοποίησης μαθητῶν, φοιτητῶν, ἐπαγγελματικῶν κλάδων καί τῆς Ἀριστερᾶς. Χρόνο μέ τόν χρόνο γίνεται πολυπληθέστερη καί φαίνεται πολύ πιό ἀποφασισμένη νά ἐπιβάλει στήν χώρα μιά ζωή καταστροφῆς καί χάους.

Ἐκτός, βεβαίως, ἐάν ἡ γαλλική ἡγεσία, ἐδῶ πού ἔφθασαν τά πράγματα, ἀφυπνιστεῖ καί ἐπιλέξει τήν λύση τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλ Σαλβαδόρ, ὥστε ἐπί τέλους νά μπεῖ ἕνα τέλος σέ αὐτήν τήν κατάσταση. Ἀλλά πλέον οἱ περισσότεροι Γάλλοι δέν ἔχουν αὐταπάτες: βλέπουν πώς ὁ χρόνος γιά τήν χώρα τους τελειώνει, καί κάθε χρόνος πολιτικῆς ἀδράνειας τούς φέρνει λίγο πιό κοντά στό σημεῖο χωρίς ἐπιστροφή.

Πλήρης ἡ ἀπόρριψη τοῦ Μακρόν

Λίγο περισσότερο ἀπό ἕξι μῆνες πρίν ἀπό τήν λήξη τῆς θητείας του, καί ὁ Ἐμμανυέλ Μακρόν, πού τό 2017 εἶχε γοητεύσει τούς Εὐρωπαίους, φαίνεται πώς βρίσκεται ἐκτός τόπου καί χρόνου στήν κυριολεξία καί, ἐκτός ἀπό τήν λήψη μέτρων καταστολῆς, δέν εἶναι διατεθειμένος νά δώσει συγκεκριμένες ἀπαντήσεις στά προβλήματα τῶν Γάλλων.

Ἡ ἐμπιστοσύνη πού ἔχαιρε ἐπί μακρόν ἀπό τούς Γάλλους ἐξανεμίζεται ὄχι μόνο ἐντός ἀλλά καί ἐκτός Γαλλίας, ἐξ αἰτίας τῶν βίαιων ταραχῶν καί τῆς ἀνικανότητάς του νά ἐπαναφέρει τήν χώρα στήν ὁδό τῆς εὐημερίας καί τῆς κοινωνικῆς εἰρήνης, πού τόσο ἀναζητεῖ.

Ὁ εὐρωπαϊκός Τύπος, ἐμβρόντητος, διαπιστώνει πώς στήν ἀπώλεια ἀπό τίς γαλλικές Ἀρχές τοῦ ἐλέγχου στούς δρόμους, πού παραδόθηκαν στό χάος, προστίθεται πλέον τό πρόβλημα τοῦ χρέους, τό ὁποῖο ἤδη ἀνησυχοῦσε ἐδῶ καί πολύ καιρό τούς Εὐρωπαίους. Ἡ 17η Ὀκτωβρίου παρουσιάζεται ὡς ἡ ληξιαρχική πράξη θανάτου μιᾶς ἰδιαίτερης περιπέτειας διακυβέρνησης γιά τήν Γαλλία. Αὐτῆς τοῦ Μακρονισμοῦ.

Ἡ κοινωνική ἔκρηξη στήν χώρα ἔρχεται σέ ἀκόμη χειρότερη στιγμή γιά τόν ἀρχηγό τοῦ γαλλικοῦ κράτους, καθώς ἀποτελεῖ ἀνέλπιστο δῶρο γιά ὅσους τόν ἐπικρίνουν συνεχῶς. Ἡ «ἀντιδραστική διεθνής», τήν ὁποία ὁ Ἐμμανυέλ Μακρόν ἔχει καταγγείλει, ἔσπευσε νά ἐκμεταλλευτεῖ τίς εἰκόνες τῶν λεηλασιῶν, προκειμένου νά ἐνισχύσει τήν προπαγάνδα της.

Στήν Μόσχα, στούς κύκλους τοῦ Βλαντιμήρ Πούτιν, τά γεγονότα τροφοδότησαν τό ἀφήγημα «τῆς γαλλικῆς παρακμῆς» καί «τῆς ἀγωνίας ἑνός πολιτισμοῦ πού ἔχει κατακλυστεῖ ἀπό τήν μετανάστευση, ἡ ὁποία ἐπίσης φέρεται νά ἔχει ξεφύγει ἀπό κάθε μορφή ἐλέγχου».

Στό δικό του μέσο κοινωνικῆς δικτύωσης, ὁ Ντόναλντ Τράμπ ἐξαπέλυσε ἐπίθεση κατά τοῦ Μακρόν. Καί ὁ Μπενιαμίν Νετανυάχου, ὁ ὁποῖος βρίσκεται, ὅπως καί ὁ Τράμπ, σέ προεκλογική ἐκστρατεία στό Ἰσραήλ, ἰσχυρίστηκε ὅτι εἶδε τήν Χαμάς στούς δρόμους τοῦ Παρισιοῦ.

Ἀλλά καί παντοῦ στήν Εὐρώπη, οἱ ἡγέτες καλοῦν τήν Γαλλία, τήν ὁποία ἀγαποῦν καί σέβονται, νά συνέλθει καί νά ἀντιδράσει. Καταλαβαίνουν τήν παρακμή καί ὅτι ἡ κοινωνία βρίσκεται σέ βαθειά κρίση. Καί πῶς νά τούς ἀδικήσει κανείς;

Πολλοί –ἀπό τόν Πολωνό Πρωθυπουργό ἕως τόν διάδοχο τοῦ Βίκτωρος Ὀρμπάν στήν Οὑγγαρία– σχολιάζουν τήν σχέση μεταξύ μετανάστευσης καί βίας. Ὁ Πρωθυπουργός τῆς Πολωνίας, Ντόναλντ Τούσκ, δήλωσε ὅτι ἡ χώρα του «δέν θά πληρώσει γιά τά λάθη τῶν ἄλλων». Οἱ ἐπικρίσεις αὐτές ἔρχονται λίγους μῆνες μετά τήν κρίση στήν Ἱσπανία, ὅταν μεγάλος ἀριθμός μεταναστῶν πέρασε ἀπό τό Μαρόκο στόν ἱσπανικό θύλακα τῆς Θέουτα.

Τό χειρότερο εἶναι ὅτι ἡ Γαλλία προβάλλεται συστηματικά ὡς παράδειγμα αὐτοῦ πού θά μποροῦσε νά συμβεῖ αὔριο στίς δικές τους χῶρες, ἐάν ἀκολουθοῦσαν τόν ἴδιο δρόμο. Ἡ ταπείνωση τῶν Γάλλων, ἐκτός ἀπό ὁλοκληρωτική, εἶναι καί παγκόσμια.

Ἐπεκτείνεται καί στήν ὑπόλοιπη Εὐρώπη

Στήν ὑπόλοιπη Εὐρώπη, ὅμως, ὁ γαλλικός ξεσηκωμός πυροδότησε διαφορετικές ἀντιδράσεις. Τό κῦμα δυσαρέσκειας γιά τήν ἀκρίβεια καί τήν παρακμή τῆς ἐκπαίδευσης καί τῶν δημόσιων ὑπηρεσίων ἀγγίζει πλέον τά Βαλκάνια, καί ὄχι μόνο, καί πυροδοτεῖ τήν κοινωνική ἔνταση σέ πολλές εὐρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Στήν Ἰταλία, οἱ διαδηλώσεις κατά τοῦ ὑψηλοῦ κόστους διαβίωσης ἐξελίχθηκαν σέ συγκρούσεις, κυρίως, στό Μιλᾶνο ἀλλά καί σέ Μπολόνια, Τορῖνο καί ἄλλες πόλεις. Μαυροφορομένοι κουκουλοφόροι, μεταξύ τῶν ὁποίων καί πολλοί ἀνήλικοι, προκάλεσαν λεηλασίες, ἐμπρησμούς καί ἐπιθέσεις στίς ἀστυνομικές δυνάμεις, ἐνῷ ἡ κυβέρνηση τῆς Τζώρτζια Μελόνι καταδίκασε τήν βία, συγκάλεσε ἔκτακτες συσκέψεις ἀσφαλείας καί ἀνακοίνωσε ἀνάπτυξη στρατιωτικῶν δυνάμεων στό Μιλᾶνο.

Ἡ αὐστηρή γραμμή «Νόμος καί Τάξη» τῆς Mελόνι φαίνεται νά δοκιμάζεται λίγους μῆνες πρίν ἀπό τίς ἐκλογές, ἐνῷ στόν Νότο συνεχίζονται παράλληλα οἱ κινητοποιήσεις καί τά μπλόκα τῶν ἀγροτῶν καί ἐπαγγελματιῶν ὁδηγῶν γιά τίς τιμές τῶν καυσίμων.

Στήν Ἀλβανία, ἡ κατάσταση εἶναι ἐκρηκτική. Ὁ κόσμος πού ἔχει κατέβει στούς δρόμους ζητᾶ τήν παραίτηση τοῦ Πρωθυπουργοῦ, Ἔντι Ράμα. Κατηγορεῖ τήν κυβέρνηση γιά διαφθορά, ἀδιαφορία γιά τήν Παιδεία καί γιά τό ἀμφιλεγόμενο πολυτελές τουριστικό πρότζεκτ στά νότια παράλια τῆς χώρας, πού συνδέεται μέ τόν γαμπρό τοῦ Ντόναλντ Τράμπ, Τζάρεντ Κοῦσνερ. Πρόκειται γιά τήν σοβαρώτερη κρίση τῆς θητείας τοῦ Ἔντι Ράμα.