Θά μποροῦσε ἡ Τουρκία νά ξεκινήσει πόλεμο γιά τόν ἀγωγό

Η συμφωνία τῆς 5ης Αὐγούστου 2026, πού δίνει στήν γαλλική Meridiam τό πλειοψηφικό πακέτο μετοχῶν στόν ἀγωγό διασύνδεσης τῆς Μεγάλης Θάλασσας μεταξύ Ἑλλάδας καί Κύπρου, ἀποτελεῖ τόσο ἐπένδυση ὅσο καί γεωπολιτικό ἑλιγμό

Η συμφωνία τῆς 5ης Αὐγούστου 2026, πού δίνει στήν γαλλική Meridiam τό πλειοψηφικό πακέτο μετοχῶν στόν ἀγωγό διασύνδεσης τῆς Μεγάλης Θάλασσας μεταξύ Ἑλλάδας καί Κύπρου, ἀποτελεῖ τόσο ἐπένδυση ὅσο καί γεωπολιτικό ἑλιγμό.

Γράφει ὁ Χρῆστος Κωνσταντινίδης

Ἡ ἀπόκτηση ἀπό τήν Meridiam τοῦ 66% τῶν μετοχῶν τῆς Ἑλλάδας ἀπό τόν Ἀνεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφορᾶς Ἠλεκτρικῆς Ἐνέργειας (ΑΔΜΗΕ), τόν ἐναπομείναντα στρατηγικό μέτοχο καί τεχνικό ἡγέτη, ἐπαναφέρει ἕνα ἔργο πού ἡ Τουρκία προσπάθησε νά καθυστερήσει μέ ναυτικά ριψοκίνδυνα. Μιά παράλληλη συμφωνία μέ τήν Nexans προβλέπει τή συνέχιση τῶν βαθυμετρικῶν ἐρευνῶν. Τό ἑπόμενο ναυτικό τηλέτυπο, ἑπομένως, δέν θά ἀφορᾶ μόνο ἕνα καλώδιο, ἀλλά θά μετρήσει καί τήν ἀξιοπιστία τῆς ἑλληνικῆς ἀποτροπῆς.

Ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωση ἔχει συμπεριλάβει τόν Ἀγωγό Διασύνδεσης τῆς Μεγάλης Θάλασσας, μήκους περίπου 750 μιλίων καί κόστους 2,2 δισεκατομμυρίων δολλαρίων, μεταξύ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Ἔργων Κοινοῦ Ἐνδιαφέροντος, μέ χρηματοδότηση 761 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Ἐπιτροπή. Σκοπός του, ὅπως δήλωσε ὁ Ἕλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης , εἶναι νά τερματίσει τήν ἐνεργειακή ἀπομόνωση τῆς Κύπρου ὡς τοῦ μοναδικοῦ μέλους τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης χωρίς διασύνδεση ἠλεκτρικῆς ἐνέργειας. Μιά δεύτερη φάση θά τόν ἐπεκτείνει στό Ἰσραήλ.

Τόν Ἰούλιο τοῦ 2024, τό ἰταλικό ἐρευνητικό σκάφος «Ievoli Relume» διεξήγαγε ἔρευνες νότια τῆς Κάσου καί τῆς Καρπάθου. Ἡ Τουρκία ἔστειλε πέντε πολεμικά πλοῖα, ἰσχυριζόμενη ὅτι ἡ περιοχή ἀποτελοῦσε μέρος τῆς τουρκικῆς ὑφαλοκρηπῖδας καί ὅτι ἡ διεξαγωγή τῶν ἐρευνῶν ἀπαιτοῦσε τήν ἄδεια τῆς Ἄγκυρας. Ἡ κρίση ἀποκλιμακώθηκε, ἀλλά οἱ ἐργασίες δέν ἐπέστρεψαν ποτέ στόν ἀρχικό τους ρυθμό, καθώς οἱ ἀναθεωρητικές φιλοδοξίες τῆς Τουρκίας καί οἱ στρατιωτικές κινήσεις της στήν Ἀνατολική Μεσόγειο προκάλεσαν περαιτέρω καθυστερήσεις.

Ἔκτοτε, ἡ Ἄγκυρα ἐπιδίωξε νά δημιουργήσει ἕνα νέο status quo. Μετά τήν εἴσοδο τῆς Meridiam στόν ἀγωγό διασύνδεσης τῆς Μεγάλης Θάλασσας, ἡ Τουρκία ἐπανέλαβε τό αἴτημά της γιά προηγούμενο συντονισμό. Τά τουρκικά μέσα ἐνημέρωσης παρουσίασαν τή συγκατάθεση τῆς Ἄγκυρας ὡς «νομικό ὅριο» γιά τήν ὑλοποίηση τοῦ ἔργου. Στήν πραγματικότητα, ὁ Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ἐρντογάν ἐπιδιώκει δικαιώματα βέτο σέ ἕνα εὐρωπαϊκό ἔργο καί ἑλληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Ἡ ἔνταση γύρω ἀπό τόν GSI τέμνεται μέ εὐρύτερες τουρκικές προετοιμασίες γιά πόλεμο. Στίς 10 Αὐγούστου 2026, διέρρευσε ἀπόρρητο ἔγγραφο πού ὑπέγραψε ὁ ὑπουργός Ἄμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ καί ἀποκάλυψε ὅτι οἱ κρατικές ὑπηρεσίες ἐργάζονται συντονισμένα σέ πιθανά σενάρια «κρίσης, ἔντασης καί πολέμου», μέ συγκεκριμένη ἀναφορά στήν Ἑλλάδα, τό Αἰγαῖο, τήν Ἀνατολική Μεσόγειο καί τή στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Ἀθήνας καί Ἱερουσαλήμ.

Τήν ἴδια γραμμή, ἀπαλλαγμένη ἀπό διπλωματικά προσχήματα, διατύπωσε ὁ πρώην σύμβουλος τοῦ Ἐρντογάν, Ἰμπραήμ Καραγκιούλ, ὁ ὁποῖος ἀπείλησε σέ ἄρθρο του ὅτι τά ἑλληνικά νησιά θά «ἀλλάξουν χέρια μέσα σέ μιά ἑβδομάδα», ὅτι θά χαραχθεῖ ἕνας νέος χάρτης στό Αἰγαῖο καί τή Δυτική Θράκη καί ὅτι στήν Κύπρο «αὐτό πού ἔμεινε ἡμιτελές τό 1974 θά ὁλοκληρωθεῖ». Ἐάν οἱ τουρκικές δυνάμεις στό κατεχόμενο βόρειο τμῆμα τῆς Κύπρου πληγοῦν, ἔγραψε, ἡ Τουρκία θά στοχεύσει τούς Ἰσραηλινούς στήν Κύπρο καί στά νησιά.

Ὁ ἴδιος ὁ Τοῦρκος ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε τή συνεργασία μεταξύ Ἑλλάδας, Κύπρου καί Ἰσραήλ ὡς παράδειγμα «περικύκλωσης» ἀπό τήν Τουρκία καί ἀναγνώρισε ὅτι ἡ Τουρκία ἔχει ἐκδώσει προειδοποιήσεις πρός τούς ἐμπλεκόμενους. Ἡ τριμερής σχέση προβληματίζει τήν Ἄγκυρα ἐπειδή ὑπονομεύει τόν πυρῆνα τῆς νεοοθωμανικῆς στρατηγικῆς της: νά καταστήσει τήν Τουρκία τόν ἀπαραίτητο μεσάζοντα στήν Ἀνατολική Μεσόγειο καί νά τῆς δώσει λόγο στίς ἀποφάσεις τῶν γειτόνων της. Γι’ αὐτό καί οἱ δηλώσεις τοῦ Ἐρντογάν ἀπό τό Ἀχλάτ κατά τήν ἐπέτειο τῆς Μάχης τοῦ Μαντζικέρτ τό 1071 ἔχουν ἐπίσης σημασία.

Μέ φόντο τήν ἧττα τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ἀπό τούς Σελτζούκους Τούρκους καί τήν αἰχμαλωσία τοῦ ἡγεμόνα της, ὁ Ἐρντογάν δήλωσε ὅτι ἡ Τουρκία «δέν θά ἐπιτρέψει» σχέδια πού ἐπιδιώκουν νά ἐκτροχιάσουν τήν περιφερειακή της πορεία. Ἡ ἐπανέναρξη τῶν ναυτικῶν ἐρευνῶν τούς ἑπόμενους μῆνες θά μποροῦσε νά προκαλέσει περαιτέρω ναυτική παρενόχληση τοῦ εὐρωπαϊκοῦ ἐρευνητικοῦ σκάφους.

Ἡ Συμφωνία Κοινῆς Ἄμυνας τῆς Μέκκας μέ τή Σαουδική Ἀραβία καί τό Πακιστάν ἀνήκει στό ἴδιο πλαίσιο. Ὁ Φιντάν τήν περιέγραψε ὡς ἰσοδύναμη μέ τό Ἄρθρο 5 τοῦ ΝΑΤΟ: Μιά ἐπίθεση ἐναντίον ἑνός μέλους θεωρεῖται ἐπίθεση ἐναντίον ὅλων. Ἡ Ἄγκυρα, ἑπομένως, δημιουργεῖ μιά δεύτερη περιφερειακή ἀρχιτεκτονική ἀσφάλειας, συνδυάζοντας τή χρηματοδότηση τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας, τήν στρατιωτική ἰσχύ τοῦ Πακιστάν καί τήν ἀμυντική βιομηχανία τῆς Τουρκίας.

Ἡ ἐπανέναρξη τῶν ναυτικῶν ἐρευνῶν τούς ἑπόμενους μῆνες θά μποροῦσε νά προκαλέσει περαιτέρω ναυτική παρενόχληση τοῦ εὐρωπαϊκοῦ ἐρευνητικοῦ σκάφους, ἀνταγωνιστικές ναυτικές εἰδοποιήσεις, ναυτική ἀνάπτυξη ἤ ἕνα ἐλεγχόμενο ἔνοπλο περιστατικό στό ὁποῖο οἱ πρῶτες ὧρες θά μποροῦσαν νά κρίνουν τά πάντα. Ἡ παρουσία ἑλληνικῶν F-16 στήν Πάφο καί μιᾶς φρεγάτας στήν περιοχή δείχνει ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι σοβαρός.

Ὁ Great Sea Interconnector πρέπει νά κατασκευαστεῖ. Ἀπαιτεῖ εὐρωπαϊκή, γαλλική, ἰσραηλινή καί κυπριακή πολιτική ὑποστήριξη, ἀλλά πάνω ἀπ’ ὅλα ἀξιόπιστη ἑλληνική στρατιωτική ἀποτροπή καί βεβαιότητα ὅτι ὑπάρχει προθυμία γιά χρήση βίας. Ἐάν ἡ Τουρκία ἐπαναλάβει τό ἐπεισόδιο τῆς Κάσου καί ἡ Ἑλλάδα ὑποχωρήσει ξανά, ἡ Τουρκία θά ἔχει σταματήσει τόν Great Sea Interconnector καί θά ἔχει ἐπιβάλει τό παράνομο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης καί, κατ’ ἐπέκταση, θά ἔχει διασφαλίσει ὅτι κανένα ἔργο στήν Ἀνατολική Μεσόγειο δέν μπορεῖ νά προχωρήσει χωρίς τήν ἄδειά της.