H Eκδίωξη τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινούπολης τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1955, ἡ «Νύχτα τῶν Κρυστάλλων» γιά τόν Ἑλληνισμό, ἀποτελεῖ μία μελανή στιγμή στήν Ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας.
Τῆς δίωξης τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶχαν προηγηθεῖ καί ἄλλες πράξεις ἀπό τήν πλευρά τῆς Τουρκίας πού παραβίαζαν διεθνεῖς συνθῆκες, ἀλλά καί τήν ἀνθρώπινη ἠθική: ἀπελάσεις, ἀπαγόρευση ἄσκησης ἐπαγγελμάτων, κατασχέσεις περιουσιῶν, στρατολόγηση Ἑλλήνων καί ἀποστολή τους σέ «τάγματα ἐργασίας», «φορολογία περιουσίας» μέ τήν ὁποία ἡ Τουρκία ὅρισε κεφαλικό φόρο πού ἔφθανε νά εἶναι διπλάσιος ἤ καί τριπλάσιος τῆς συνολικῆς ἀξίας τῆς περιουσίας, ἐνῷ, στήν περίπτωση πού οἱ Ἕλληνες δέν κατέβαλλαν τόν «φόρο» ἐντός 15 ἡμερῶν, οἱ Ἀρχές εἶχαν δικαίωμα νά κατάσχουν τήν περιουσία τους καί ἄλλα σχετικά «μέτρα».
- Τοῦ Θεοφάνη Μαλκίδη
Μάλιστα ὅλα τά παραπάνω ἔγιναν ὅταν ἡ πατρίδα μας πολεμοῦσε τόν Ναζισμό- Φασισμό καί ὁ λαός πέθαινε ἀπό τήν πεῖνα καί τά ἐκτελεστικά ἀποσπάσματα καί ἡ Τουρκία διαπραγματευόταν πότε μέ τόν Χίτλερ καί πότε μέ τόν Τσώρτσιλ τό Αἰγαῖο, τή Θράκη, τήν Κύπρο…
Μέσα σ΄αυτό τό πλαίσιο καί ἐνῷ εἶχε ξεκινήσει ὁ ἀπελευθερωτικός ἀγῶνας τοῦ Ἑλληνισμοῦ στήν Κύπρο, τήν νύχτα τῆς 5ης πρός τήν 6η Σεπτεμβρίου 1955, ἐκρήγνυται βόμβα μέσα στόν κῆπο τοῦ τουρκικοῦ προξενείου τῆς Θεσσαλονίκης, λίγα μέτρα ἀπό τό φερόμενο ὡς σπίτι τοῦ Μουσταφᾶ Κεμάλ. (Φερόμενο, γιατί θά πρέπει νά ἀναφερθεῖ ὅτι τό οἴκημα δέν ἦταν ποτέ ὁ τόπος γέννησης τοῦ φυσικοῦ αὐτουργοῦ τῆς Γενοκτονίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλά μία παραχώρηση – ὑποχώρηση ἀπό τήν Ἑλλάδα τή δεκαετία τοῦ 1930.) Ἀμέσως μετά τήν ἔκρηξη, ὁ κλητῆρας τοῦ προξενείου ἔπεσε σέ ἀντιφάσεις καί τελικῶς ὁμολόγησε ὅτι αὐτός ἔβαλε τή βόμβα, προσθέτοντας ὅτι τοῦ τήν ἔδωσε ὁ μουσουλμᾶνος ἐκ Θράκης Ὀκτάι Ἐγκίν, ὁ ὁποῖος καί ὁμολόγησε τήν πράξη του.
Ὁ Ἐγκίν ἀφέθηκε ἐλεύθερος μέ ἐγγύηση καί ὁ Ἀχμέτ Ὀμάρ, ὁ Τοῦρκος πρόξενος τῆς Κομοτηνῆς, τόν φυγάδευσε στήν Τουρκία, ἐνῷ στή συνέχεια ὁ Ἐγκίν ἀνταμείφθηκε μέ θέσεις στό τουρκικό κράτος, ἀρχικῶς στόν ραδιοσταθμό τῆς Κωνσταντινούπολης, στή συνέχεια στή διεύθυνση τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σώματος καθώς καί στήν Ὑπηρεσία Πληροφοριῶν (ΜΙΤ), ἐνῷ τό 1993 διορίστηκε νομάρχης στήν Καππαδοκία.
Μετά τό συμβάν στή Θεσσαλονίκη, ἡ ἐφημερίδα τῆς Κωνσταντινούπολης «Ιnstabul Ekspress» παραποίησε τά γεγονότα καί, σέ συνδυασμό μέ τήν τουρκική ἀντίδραση γιά τόν ἀγῶνα τοῦ κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ, προέτρεψε σέ ἐπεισόδια ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, μέ τό κράτος, τό παρακράτος καί τίς ἐθνικιστικές ὀργανώσεις νά ἀναλαμβάνουν τήν ὑλοποίηση τοῦ σχεδίου. Πρωταγωνιστικό ρόλο θά κρατήσουν οἱ ἐθνικιστικές ὀργανώσεις καί σωματεῖα ὅπως «Ἡ Κύπρος εἶναι τουρκική».
Μέσα σέ ἐννέα περίπου ὧρες καταστράφηκαν ὁλοσχερῶς 1.004 σπίτια, ἐνῷ ἄλλα περίπου 2.500 ὑπέστησαν μεγάλες ζημιές. Ἐπίσης καταστράφηκαν 4.348 καταστήματα, 27 φαρμακεῖα, 26 σχολεῖα, 5 σύλλογοι, οἱ ἐγκαταστάσεις 3 ἐφημερίδων, 12 ξενοδοχεῖα, 11 κλινικές, 21 ἐργοστάσια, 110 ζαχαροπλαστεῖα καί ἑστιατόρια, 73 ἐκκλησίες, ἐνῷ συλήθηκαν πάρα πολλοί τάφοι. καθώς καί οἱ τάφοι τῶν πατριαρχῶν στήν Μονή Βαλουκλῆ. Τοὐλάχιστον τριάντα Ἕλληνες σκοτώθηκαν καί ἑκατοντάδες ἄλλοι κακοποιήθηκαν. Τό μῖσος εἰδικά ἐναντίον τῶν ἱερωμένων ἦταν πρωτόγνωρο, ἀφοῦ πολλοί ἀπ’ αὐτούς ξυλοκοπήθηκαν, ἄλλοι γυμνώθηκαν καί διαπομπεύθηκαν, ἐξαναγκαζόμενοι νά φωνάζουν: «Ἡ Κύπρος εἶναι τουρκική». Ὁ Ἐπίσκοπος Παμφίλου Γεράσιμος καί ὁ μοναχός Χρύσανθος Μαντᾶς ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου, ὁ Μητροπολίτης Ἡλιουπόλεως Γεννάδιος παραφρόνησε ἀπό τούς ξυλοδαρμούς καί ὕστερα ἀπό λίγο χρόνο πέθανε, ἐνῷ ἕνας διάκονος ὑπέστη περιτομή.
Ἐκεῖ ὅμως πού ὁ ὄχλος ἔδρασε ἀνελέητα ἦταν ἐναντίον τῶν Ἑλληνίδων. Σέ 2.000 (!) ὑπολογίζονται οἱ βιασμοί, ἄν καί ἐπισήμως καταγγέλθηκαν μόνο 200, γιά εὐνόητους λόγους… Ἐπίθεση ἀπό ὀργανωμένες ὁμάδες δέχθηκε καί τό ἑλληνικό προξενεῖο στή Σμύρνη, τό ἑλληνικό περίπτερο στή διεθνῆ ἔκθεση τῆς πόλης, ὅπου σχίσθηκε ἡ ἑλληνική σημαία, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί πού ὑπηρετοῦσαν στό στρατηγεῖο τοῦ ΝΑΤΟ διασώθηκαν τήν τελευταία στιγμή.
Μετά τίς δολοφονίες τῶν Ἑλλήνων καί τίς καταστροφές τῶν ἑλληνικῶν περιουσιῶν, ὁ Πρωθυπουργός Μεντερές κήρυξε στρατιωτικό νόμο, συνελήφθησαν πάνω ἀπό 2.000 ἄτομα, μεταξύ αὐτῶν διανοούμενοι ὅπως ὁ Αsiz Nesin, ὁ Κemal Tahir, ὁ Νazim Hikmet, ἐνῷ ὡς ὑπεύθυνοι τῶν ταραχῶν θεωρήθηκαν οἱ κομμουνιστές…
Οἱ ζημιές πού προκλήθηκαν ἐκτιμήθηκαν ἀπό τήν τουρκική κυβέρνηση στά 70 ἑκατομμύρια λίρες, ἐνῷ μόνο οἱ καταστροφές στίς ἐκκλησίες, ὅπως σημείωσε τό Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν, ἦταν 150 ἑκατομμύρια δολλάρια. Συνολικά οἱ ζημιές ὑπολογίζονται σέ πάνω ἀπό 300 ἑκατομμύρια δολλάρια. Τελικῶς ὡς ἀποζημίωση γιά τίς καταστροφές δόθηκαν τρία ἑκατομμύρια λίρες στά ἱδρύματα τῆς Κωνσταντινούπολης, πού ὑπέστησαν σοβαρές ζημιές, ἐνῷ ἔχει ἐνδιαφέρον ὅτι ἡ Ἑλλάδα δέν ἔλαβε κανένα μέτρο ἐναντίον τῶν μουσουλμάνων τῆς Θράκης καί δέν σημειώθηκε κανένα ἐπεισόδιο βίας ἐναντίον τους.
Μετά τό πραξικόπημα τοῦ στρατηγοῦ Gursel (27 Μαΐου 1960), τό πόρισμα τῆς ἀνακριτικῆς ὁμάδας ἀπέδειξε ὅτι, στά «Σεπτεμβριανά» στήν Κωνσταντινούπολη (καί τή Σμύρνη), 250 ἀστυνομικοί μέ πολιτικά πῆραν μέρος στά γεγονότα. Στίς δίκες τοῦ Αdnan Menderes καί τοῦ ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Faid Zorlu, πού ἔγιναν ἀπό τίς 20-10-1960 ἕως καί 5-1-1961, οἱ δύο πολιτικοί βρέθηκαν ἔνοχοι καί ἀπαγχονίστηκαν, γιά μιά σειρά ἀπό ἄλλα ἀδικήματα καί ὄχι γιά τήν εὐθύνη τους στήν ἐκδίωξη τοῦ Ἑλληνισμοῦ!
Ἡ προβοκάτσια μέ τή βόμβα στό τουρκικό προξενεῖο τῆς Θεσσαλονίκης, τό πογκρόμ ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, ἀπέδειξε (γιά ἄλλη μία φορά) ὅτι ὁ παρακρατικός μηχανισμός πού ἔδρασε ἦταν ὀργανικό μέρος τοῦ τουρκικοῦ κράτους. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς τουρκικῆς κρατικῆς-παρακρατικῆς βίας εἶναι ἡ ἐκδίωξη τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινούπολης τό 1955, πού ὁλοκληρώθηκε τό 1964 μέ τίς ἀπελάσεις (ἡ ταινία «Πολίτικη κουζίνα» ἀναφέρεται σ’ αὐτές).
Ἡ παραδοχή τῆς κρατικῆς τουρκικῆς εὐθύνης γιά τά «Σεπτεμβριανά» (πρέπει νά) ἀποτελεῖ γιά τόν Ἑλληνισμό ὅρο καί προϋπόθεση γιά τήν εἰλικρινῆ προσέγγιση μεταξύ Ἑλλάδας καί Τουρκίας, εἰδικά τήν περίοδο αὐτή, πού, ἐνῷ τό τουρκικό κράτος ἀρνεῖται τήν εὐθύνη του, στήν τουρκική κοινωνία γίνονται μεγάλες προσπάθειες ἀνάδειξης τῆς ἀλήθειας γιά τά «Σεπτεμβριανά». Γιά παράδειγμα, στό ἔργο τῆς Ντιλέκ Γκιουβέν γιά τόν ἐθνικισμό, τίς κοινωνικές μεταβολές καί τίς μειονότητες τό 1955, γίνεται μία ἔντιμη τουρκική προσέγγιση γιά τό ζήτημα, ἀναφέροντας πολλές ἀλήθειες, μία ἐξ αὐτῶν ὅτι τό κράτος ἦταν πίσω ἀπό τά ἐπεισόδια.
Ἐνῷ τό κινηματογραφικό ἔργο «Φθινοπωρινός πόνος», βασισμένο στό βιβλίο τοῦ Γιλμάζ Καρακογιουνλοῦ, συγγραφέα καί βουλευτῆ τοῦ Κόμματος τῆς Μητέρας Πατρίδας, ἀξιολογήθηκε ἀπό τούς εἰδικούς ὡς «εἰλικρινής συγγνώμη» γιά ὅσα συνέβησαν τότε.
Τά «Σεπτεμβριανά», ἡ ἐκδίωξη τῶν Ἑλλήνων ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, ἀποτελεῖ ἕνα ἔγκλημα κατά τῆς ἀνθρωπότητας καί ὡς τέτοιο πρέπει νά ἀναδειχθεῖ, μέ ὅ,τι σχετικό προβλέπεται σέ ἀντίστοιχες πράξεις πού δέν ὑπάρχει παραγραφή: ἐπανόρθωση, ἀποκατάσταση, ἀποζημίωση, δικαιοσύνη. Δυστυχῶς ὅμως, καί αὐτό τό τουρκικό ἔγκλημα, ἐπειδή ἔμεινε ἀτιμώρητο, ἐπαναλήφθηκε στό ἴδιο χῶρο τό 1964, ἀλλά καί στήν Κύπρο τό 1974, καί οἱ ἐπίγονοι τῶν θυτῶν ἐπιθυμοῦν νά τό ἐπαναλάβουν καί σήμερα…
Μ.Η.Τ. 232122