Ἡ «Ἀσπίδα τοῦ Ἀχιλλέα» καί ἡ Κύπρος

ΟΙ δηλώσεις γιά τήν ὑπογραφεῖσα συμφωνία Ἀθήνας καί Τέλ Ἀβίβ γιά τήν ἐγκατάσταση στήν Ἑλλάδα, τά ἑπόμενα χρόνια, τοῦ ἀντιαεροπορικοῦ συστήματος, γνωστοῦ ὡς «Ἀσπίδα τοῦ Ἀχιλλέα», ὡς μέσου ἀντιμετώπισης ἀεροπορικῶν, πυραυλικῶν καί ἄλλων σύγχρονων ἀπειλῶν, συνιστοῦν πολιτικά καί στρατιωτικά θετική ἐξέλιξη

Τεχνικά καί ἐπιχειρησιακά, ὅμως, παραμένει ἀδιευκρίνιστο μέ ποιόν ἀκριβῶς τρόπο τό σύστημα θά «καλύπτει» καί τήν Κύπρο, ὅπως, ἐπισήμως ἤ μή, ἔχει λεχθεῖ καί εὐρέως μεταδοθεῖ.

Ἡ ἀγορά καί ἐγκατάσταση τοῦ συστήματος ἀντιαεροπορικῆς ἄμυνας, ἐφ’ ὅσον ὑλοποιηθεῖ ἔγκαιρα, σύμφωνα μέ τά προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα, καί ἐφ’ ὅσον τά διάφορα ὑποσυστήματα καί ἐπίπεδα πού τό συναποτελοῦν λειτουργήσουν ἀποτελεσματικά ὡς ἑνιαῖο σύνολο, θά αὐξήσει σημαντικά τίς ἀμυντικές ἱκανότητες τῶν ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καί θά δημιουργήσει αὐξημένο ἀποτρεπτικό κόστος γιά ὁποιονδήποτε ἐπιτιθέμενο.

• Tοῦ Δρος Ἄριστου Ἀριστοτέλους*

Παράλληλα, σέ ὁποιονδήποτε ἀεροπορικό καί ἀντιαεροπορικό σχεδιασμό θά πρέπει νά λαμβάνονται σοβαρά ὑπ’ ὄψη –χωρίς οὔτε νά ὑποτιμῶνται οὔτε νά ὑπερτιμῶνται– οἱ αὐξανόμενες δυνατότητες καί τά μέσα ἠλεκτρονικοῦ πολέμου, καταστολῆς ἀεράμυνας καί μή ἐπανδρωμένων συστημάτων πού διαθέτει ἡ Τουρκία.

Χρειάζεται, ἐπίσης, νά διευκρινιστεῖ ἕνα ζήτημα πού προκύπτει ἀπό πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις καί κυρίως ἀπό τή δήλωση τοῦ Κύπριου ὑπουργοῦ Ἄμυνας κ. Βασίλη Πάλμα, ἀπό τίς ὁποῖες ἔχει δημιουργηθεῖ ἡ ἐντύπωση –καί εὐρέως μεταδοθεῖ– ὅτι ἡ «Ἀσπίδα τοῦ Ἀχιλλέα», στό πλαίσιο τῆς στρατηγικῆς καί ἀμυντικῆς συνεργασίας Ἑλλάδας – Κυπριακῆς Δημοκρατίας – Ἰσραήλ, κατά κάποιον τρόπο περιλαμβάνει ἤ καλύπτει καί τήν Κύπρο.

Τά ὁπλικά μέσα πού συναποτελοῦν τά διάφορα ἐπίπεδα ἀναχαίτισης τῆς ἀντιαεροπορικῆς αὐτῆς ἀσπίδας καί προβλέπεται νά συγκροτήσουν τήν προστατευτική ὀμπρέλα ἀφοροῦν, σύμφωνα μέ ὅσα ἔχουν δημοσιοποιηθεῖ, πρωτίστως τήν προστασία τῆς ἑλληνικῆς γεωγραφικῆς ἐπικράτειας.

Οἱ ἀναφερόμενες ἐμβέλειες ἀναχαίτισης στόχων εἶναι ἤ μπορεῖ νά εἶναι περίπου οἱ ἑξῆς:

1. SPYDER – ἐγγύς ἐπίπεδο: 40-50 χλμ.

2. BARAK – μέσο ἐπίπεδο: BARAK MR 35 χλμ., BARAK LR 70 χλμ. καί BARAK ER 150 χλμ.

3. David’s Sling – ἀνώτερο ἐπίπεδο: μέχρι περίπου 300 χλμ., ἀνάλογα μέ τό εἶδος τοῦ στόχου καί τίς ἐπιχειρησιακές συνθῆκες.

Πρέπει, ὡστόσο, νά ὑπογραμμιστεῖ ὅτι οἱ πιό πάνω ἀποστάσεις ἀφοροῦν μέγιστες ἤ ἀναφερόμενες ἐμβέλειες ἀναχαίτισης ὑπό συγκεκριμένες ἐπιχειρησιακές συνθῆκες καί δέν πρέπει νά ἐκλαμβάνονται ὡς γεωγραφικές ἀκτῖνες ἐντός τῶν ὁποίων κάθε σημεῖο «καλύπτεται» ἤ προστατεύεται αὐτομάτως.

Μέ ὅλη τήν ἐκτίμηση πρός τούς ἁρμόδιους ὑπουργούς καί ὅσους ἔχουν ἐκφράσει ἀνάλογες ἀπόψεις, προκύπτει συνεπῶς ἕνα εὔλογο καί οὐσιαστικό ἐρώτημα:  Μέ τά μέχρι σήμερα δημοσιοποιημένα τεχνικά καί ἐπιχειρησιακά δεδομένα, μέ ποιόν ἀκριβῶς τρόπο «καλύπτεται», «προστατεύεται» ἤ ἐντάσσεται στήν ἐξίσωση τῆς ἀεράμυνας τῆς Ἑλλάδας –ἤ καί μιᾶς εὐρύτερης περιφερειακῆς ἀντιαεροπορικῆς ἀμυντικῆς ἀρχιτεκτονικῆς– ἡ Κυπριακή Δημοκρατία;

Ἡ Κυπριακή Δημοκρατία ἀποτελεῖ τόν πιό ἀδύνατο καί εὐάλωτο κρίκο στήν ἐξίσωση αὐτή ἔναντι τῆς τουρκικῆς στρατιωτικῆς ἀπειλῆς. Θά βοηθοῦσε ἑπομένως τόσο τόν ἑαυτό της ὅσο καί τήν Ἑλλάδα –ἀπό τήν ὁποία πρωτίστως θά ἀνέμενε κανείς ἄμεση στρατιωτική συνδρομή σέ περίπτωση νέας τουρκικῆς ἐπίθεσης– ἐάν, παρά τά τρωτά καί τούς περιορισμούς της, ἡ Λευκωσία ἐνίσχυε περαιτέρω τή δική της πολυεπίπεδη ἀντιαεροπορική καί ἀντιπυραυλική ὀμπρέλα, αὐξάνοντας τό ἀποτρεπτικό κόστος ὁποιασδήποτε ἐπιδρομικῆς ἐνέργειας ἐναντίον της.

Ἡ ἀξιοπιστία, ἄλλως τε, ὁποιασδήποτε εὐρύτερης ἀμυντικῆς ἀρχιτεκτονικῆς Ἑλλάδας – Κύπρου – Ἰσραήλ θά πρέπει νά κρίνεται πρωτίστως ἀπό τό κατά πόσον ἐνισχύει στήν πράξη τον περισσότερο ἐκτεθειμένο καί εὐάλωτο κρίκο της, δηλαδή τήν Κυπριακή Δημοκρατία.

Ὑπό αὐτές τίς προϋποθέσεις, ἡ οὐσιαστική «κάλυψη» τῆς Κύπρου δέν θά ἐξαρτᾶται κατ’ ἀνάγκην ἀπό τό ἐάν ἕνας πύραυλος ἐγκατεστημένος στήν ἑλληνική ἐπικράτεια ἔχει θεωρητική ἐμβέλεια μέχρι τό νησί. Θά ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπό τό ἐάν ἡ κυπριακή ἀεράμυνα διαθέτει ἐπαρκῆ δικά της μέσα καί ἐάν αὐτά μποροῦν νά διασυνδεθοῦν ἐπιχειρησιακά μέ τήν ἑλληνική ἀρχιτεκτονική μέσῳ κοινῆς ἤ συμβατῆς εἰκόνας ἀεράμυνας, αἰσθητήρων καί ραντάρ, ἀσφαλῶν δικτύων ἐπικοινωνιῶν, ἀνταλλαγῆς δεδομένων, διοίκησης καί ἐλέγχου καί προκαθορισμένου συντονισμοῦ ἐνεργειῶν.

Αὐτό εἶναι τό σημεῖο πού, κατά τήν ἄποψή μου, χρειάζεται νά ἀποσαφηνιστεῖ. Διότι ἄλλο ἡ πολιτική δήλωση ὅτι ἡ «Ἀσπίδα τοῦ Ἀχιλλέα» καλύπτει καί τήν Κύπρο καί ἄλλο ἡ ὕπαρξη συγκεκριμένης καί λειτουργικῆς ἐπιχειρησιακῆς ἀρχιτεκτονικῆς πού νά μετατρέπει αὐτή τή δήλωση σέ πραγματική ἀμυντική δυνατότητα.

*Ἐπί κεφαλῆς Κυπριακοῦ Κέντρου Στρατηγικῶν Μελετῶν