Φανερωμένη Κυζίκου: Προσκύνημα στά ἐρείπια ὅπου ἡ σιωπή κράτησε 93 χρόνια

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος λειτούργησε παρουσίᾳ ἀπογόνων Ἀρτακηνῶν προσφύγων – «Καί σήμερα πάλιν ἐδῶ εἴμεθα»

Μέσα στό πυκνό δάσος, ἀνάμεσα στά ἐρείπια ἑνός μοναστηριοῦ πού ὑπῆρξε ἐπί αἰῶνες πνευματικό καταφύγιο γιά τούς Ἕλληνες τῆς Προποντίδας, ἡ Παναγία Φανερωμένη τῆς Κυζίκου γιορτάστηκε καί πάλι.

Ἀπόγονοι Ἀρτακηνῶν προσφύγων ἀπό τή Νέα Ἀρτάκη Εὐβοίας καί ἄλλες περιοχές τῆς Ἑλλάδας, προσκυνητές ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί τήν Ἴμβρο, κληρικοί καί μοναχοί βρέθηκαν τήν Κυριακή στήν ἱστορική μονή, ἐκεῖ ὅπου μετά τό 1922 χρειάστηκε νά περάσουν 93 χρόνια σιωπῆς μέχρι νά ἀκουστεῖ ξανά ἡ Θεία Λειτουργία.

«Καί σήμερα πάλιν ἐδῶ εἴμεθα», εἶπε ἐμφανῶς συγκινημένος ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος, ὁ ὁποῖος προεξῆρχε τῆς Θείας Λειτουργίας γιά τήν Ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, τά γνωστά Ἐννιάμερα τῆς Παναγίας.

Ἡ ἐπιστροφή στόν τόπο τοῦ προσκυνήματος

Ἡ ἐρειπωμένη σήμερα Μονή τῆς Φανερωμένης βρίσκεται στήν Ἀρτάκη τῆς Κυζίκου, σέ μιά κατάφυτη περιοχή ἀνάμεσα στήν Ἀρτάκη καί τήν Πέραμο. Πρίν ἀπό τόν ξεριζωμό ἀποτελοῦσε ἕνα ἀπό τά σημαντικότερα προσκυνήματα τῆς εὐρύτερης περιοχῆς. Στήν πανήγυρή της συνέρρεαν πιστοί ἀπό τήν Κυζικική Χερσόνησο, τήν Κωνσταντινούπολη, τά χωριά τῆς Προποντίδας, τά νησιά τοῦ Μαρμαρᾶ, τόν Ἑλλήσποντο καί τή Μυσία.

Ἡ λειτουργία της διακόπηκε βίαια τό 1922, μαζί μέ τήν παρουσία τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν στίς πατρογονικές τους ἑστίες. Ἡ μεγάλη ἐπιστροφή ἔγινε τό 2015, ὅταν τελέστηκε στή Φανερωμένη ἡ πρώτη Θεία Λειτουργία μετά τή Μικρασιατική Καταστροφή. Εἶχαν περάσει 93 χρόνια. Ἔκτοτε, κάθε λειτουργική σύναξη στά ἐρείπια δέν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἕναν ἐκκλησιαστικό ἑορτασμό, ἀλλά ἕνα προσκύνημα μνήμης σέ ἕναν τόπο πού ἐξακολουθεῖ νά συνδέει τούς ξεριζωμένους Ἀρτακηνούς καί τούς ἀπογόνους τους μέ τήν πατρίδα τῶν προγόνων τους. Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης μίλησε γιά τήν ἐπιθυμία ἐπιστροφῆς στήν «ἔρημη σήμερα» μονή καί γιά τά ἐρείπιά της, τά ὁποῖα παραμένουν ζωντανά ἴχνη τῆς πίστης καί τῆς παρουσίας τῶν Ὀρθοδόξων στήν περιοχή.

Ἡ εἰκόνα πού διασώθηκε ἀπό τόν ξεριζωμό

Μπορεῖ τό μοναστήρι νά ἔμεινε πίσω καί νά παραδόθηκε στή φθορά, ὅμως τό πολυτιμότερο κειμήλιό του διασώθηκε. Ἡ ἐφέστια καί θαυματουργή εἰκόνα τῆς Παναγίας Φανερωμένης μεταφέρθηκε ἀπό τή Μονή πρίν ἀπό περίπου ἕναν αἰῶνα καί σήμερα φυλάσσεται στόν Πατριαρχικό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στό Φανάρι.

Ὅπως ὑπενθύμισε ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης, ἡ εἰκόνα βρίσκεται ἀπέναντι ἀπό τόν Πατριαρχικό Θρόνο καί ἀποτελεῖ καταφυγή ὄχι μόνο γιά τή Μεγάλη Ἐκκλησία καί τό Γένος, ἀλλά καί γιά τούς πιστούς πού προσέρχονται στόν Πατριαρχικό Ναό. Ἔτσι, κάθε χρόνο ἡ γιορτή τῆς Φανερωμένης ἑνώνει συμβολικά δύο τόπους: τό ἐρειπωμένο μοναστήρι στήν Κύζικο καί τό Φανάρι, ὅπου διασώθηκε καί ἐξακολουθεῖ νά τιμᾶται ἡ εἰκόνα του.

Τά ἐρείπια τῆς Μονῆς Παναγίας Φανερωμένης Κυζίκου (φωτ.: Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο / Νῖκος Παπαχρήστου)

Τά Ἐννιάμερα, τό «Πάσχα τοῦ καλοκαιριοῦ»

Ἀναφερόμενος στά Ἐννιάμερα τῆς Παναγίας, ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης διευκρίνισε ὅτι δέν πρόκειται γιά μνημόσυνο τῆς Θεοτόκου, ἀλλά γιά τήν Ἀπόδοση τῆς μεγάλης ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως, ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται καί «Πάσχα τοῦ καλοκαιριοῦ». Μέ τόν Πατριάρχη Βαρθολομαῖο συλλειτούργησαν ὁ μητροπολίτης Σμύρνης Βαρθολομαῖος καί ὁ ἐπίσκοπος Ἀμαθοῦντος Νικόλαος, ἱεράρχης τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου.

Παρέστησαν οἱ μητροπολῖτες Γέρων Χαλκηδόνος Ἐμμανουήλ, Ἀμερικῆς Ἐλπιδοφόρος καί Σηλυβρίας Μάξιμος, καθώς καί ἐκπρόσωποι τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν, μεταξύ τῶν ὁποίων ὁ δήμαρχος καί ὁ ἀντιδήμαρχος Ἀρτάκης. Στό τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας τελέστηκε τρισάγιο γιά τόν Πατριάρχη Ἰωακείμ Γ΄, ὁ ὁποῖος τό 1903 ἀνακήρυξε τή Μονή Πατριαρχικό Σταυροπήγιο, καθώς καί γιά ὅλους ὅσοι διακόνησαν στόν ἱστορικό αὐτό χῶρο.

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος κατά τή Θεία Λειτουργία. Κυριακή 23 Αὐγούστου 2026 (φωτ.: Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο / Νῖκος Παπαχρήστου)

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης εὐχαρίστησε στήν τουρκική γλῶσσα τίς ἁρμόδιες Ἀρχές γιά τή χορήγηση τῆς ἄδειας καί τίς διευκολύνσεις γιά τήν τέλεση τῆς Θείας Λειτουργίας. Μέσα στήν ὀργιώδη βλάστηση, πού ἔχει πλέον ἀγκαλιάσει τό μοναστήρι, ἡ προσευχή ἑνώθηκε ξανά μέ τή μνήμη. Καί τά ἐρείπια τῆς Φανερωμένης ἔγιναν γιά μία ἀκόμη φορά τόπος συνάντησης τῶν ἀπογόνων τῶν προσφύγων μέ ὅσα ἄφησαν πίσω οἱ πρόγονοί τους.

«Ἀσπαζόμεθα νοερῶς κάθε σπιθαμήν γῆς, κάθε λίθον, κάθε κόκκον κονιάματος, κάθε σπάραγμα κεράμου», ἀνέφερε ὁ κ. Βαρθολομαῖος.

Πηγή: «Pontosnews»