Ἡ ἰσλαμική συμμαχία διευρύνεται καί ἀποσπᾶται ἀπό τήν Δύση

Ἤδη σχεδιάζεται ἐπέκτασις τῆς Συμφωνίας τῆς Μέκκας

Ἤδη σχεδιάζεται ἐπέκτασις τῆς Συμφωνίας τῆς Μέκκας – Οἱ προσπάθειες τῆς Τουρκίας γιά τήν Αἴγυπτο καί οἱ ἐνστάσεις τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας – Τό ταξίδι Φιντάν στήν Λιβύη

ΡΑΓΔΑΙΕΣ ἐξελίξεις ἀκολουθοῦν τήν Συμφωνία τῆς Μέκκας πού ὑπεγράφη τήν περασμένη Παρασκευή ἀπό τήν Τουρκία, τό Πακιστάν καί τήν Σαουδική Ἀραβία. Ἡ Τουρκία, διά στόματος Ταγίπ Ἐρντογάν, καθιστᾶ σαφές ὅτι ἡ Συμφωνία φιλοδοξεῖ νά περιλάβει καί ἄλλες ἰσλαμικές χῶρες, καθιστάμενη μουσουλμανική συμμαχία. Τήν ἴδια στιγμή, καθίσταται σαφές ὅτι ἡ Ἄγκυρα εἶχε προχωρήσει σέ συνομιλίες μέ τήν Αἴγυπτο γιά συμμετοχή της σέ αὐτήν, ἀλλά τοῦτο ἀπετράπη ἐξ αἰτίας τῶν ἀντιρρήσεων τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας, πού θέλει νά ἐπανεξετάσει τό ζήτημα στό μέλλον. Ἡ κινητικότης πάντως ἐντείνεται, καθώς ὁ Χακάν Φιντάν ἐπισκέπτεται ἀπό χθές τήν Λιβύη.

Εἶναι ξεκάθαρο πώς αὐτό πού συνομολογήθηκε στήν Μέκκα δέν εἶναι μιά ἁπλή συμφωνία στρατιωτικῆς συνεργασίας. Εἶναι ὁ θεμέλιος λίθος γιά τήν δημιουργία μιᾶς μουσουλμανικῆς συμμαχίας (ἑνός ἰσλαμικοῦ ΝΑΤΟ) καί τοῦτο σημαίνει μακροπροθέσμως τήν ἀπόσπαση τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἀπό τήν Δύση. Σέ ἀντίθεση μέ τίς ἐντυπώσεις πού θέλησαν νά δημιουργήσουν ὁρισμένοι κύκλοι, ὑποβαθμίζοντας τήν σημασία τῆς Συμφωνίας, τά πράγματα εἶναι ἐξαιρετικά σοβαρά. Πρόκειται γιά συμφωνία «Κοινῆς Ἀμύνης», πού σημαίνει ὅτι εἶναι πραγματική συμμαχία.

Νά σημειώσουμε ὅτι ἡ συμμαχία τῆς Μέκκας δέν συνιστᾶ ἀναβίωση τοῦ CENTO, ἑνός συμφώνου ἀντιστοίχου τοῦ ΝΑΤΟ γιά τήν Πρόσω Ἀσία. Σέ ἐκεῖνο τό σύμφωνο μετεῖχαν ἡ Τουρκία, τό Πακιστάν καί τό Ἰράν (καί τό Ἰράκ, πού ἀπεχώρησε μόλις ἐπεκράτησε τό Μπάαθ στήν Βαγδάτη), ἀλλά μετεῖχαν καί οἱ ΗΠΑ καί ἡ Βρεταννία, πού εἶχαν τόν πρῶτο λόγο ἐντός τοῦ ὀργανισμοῦ. Τώρα ἔχουμε τίς ἰσλαμικές χῶρες μόνες τους.

Κομβικό σημεῖο τῆς νέας συμμαχίας εἶναι οἱ σχέσεις μέ τήν Αἴγυπτο, μέ τήν ὁποία ἡ Τουρκία ἔχει προχωρήσει σέ σημαντική βελτίωση τῶν σχέσεών της. Οἱ δύο χῶρες ἀλληλοϋποβλέπονταν, καθώς ἀμφότερες ἐπεδίωκαν νά ἀναλάβουν τόν ρόλο τῆς ἡγέτιδος δυνάμεως μεταξύ τοῦ μουσουλμανικοῦ κόσμου. Οἱ σχέσεις τους ὅμως τώρα συσφίγγονται καί ἄν τό Κάιρο δέν μετέχει στό πρῶτο σχῆμα τῆς Συμφωνίας, αὐτό εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν ἐνστάσεων τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας. Ἡ Τουρκία θά ἤθελε τό σύμφωνο νά εἶναι τετραμερές, ἀλλά ὑπεχώρησε πρό τῆς ἐπιμονῆς τοῦ Ριάντ.

Τίς ἴδιες ἡμέρες ὅμως ὑπέγραψε συμφωνία ἀμυντικῆς βιομηχανικῆς συνεργασίας μέ τήν Αἴγυπτο. Τό γεγονός ὅτι στήν ἔνταξη τῆς Αἰγύπτου ἀντιδροῦσε ἡ Σαουδική Ἀραβία τό ἐπιβεβαίωσαν ἀνώτατοι ἀξιωματοῦχοι τῆς χώρας, οἱ ὁποῖοι χαρακτηριστικά ἐδήλωσαν πρός τό Middle East Eye ὅτι ἡ χώρα τους δέν ἐπιθυμοῦσε τήν ἔνταξη τῆς Αἰγύπτου στήν συμφωνία, «τοὐλάχιστον πρός τό παρόν». Οἱ ἴδιοι ἀνέφεραν πώς ἡ στάση τοῦ Ριάντ ὑπαγορεύεται ἀπό τήν αὐξανομένη δυσαρέσκειά του ἀπέναντι στήν κυβέρνηση τοῦ Ἀμπντέλ Φατάχ ἀλ Σίσι, ἀλλά καί τήν ἐκτίμηση ὅτι ἡ Αἴγυπτος δέν διαθέτει πλέον τήν στρατηγική καί στρατιωτική ἀξία πού εἶχε στό παρελθόν.

Ἡ Σαουδική Ἀραβία ὑπῆρξε ὁ μεγαλύτερος οἰκονομικός ὑποστηρικτής τῆς κυβερνήσεως Σίσι μετά τήν ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας τό 2013, διαθέτοντάς της ἀρχικῶς περίπου 25 δισ. δολλάρια γιά τήν στήριξη τῆς αἰγυπτιακῆς οἰκονομίας. Σταδιακά, ὡστόσο, τό Ριάντ φέρεται νά ἀπογοητεύθηκε ἀπό αὐτό πού θεωρεῖ ἔλλειψη ἀντίστοιχης στηρίξεως ἀπό τό Κάιρο σέ κρίσιμα ζητήματα ἀσφαλείας. Μία ἀπό τίς πηγές χαρακτήρισε «ἐλάχιστο καί ἀναξιόπιστο» τόν ρόλο τῆς Αἰγύπτου στόν μακροχρόνιο πόλεμο τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας μέ τούς Χούθι στήν Ὑεμένη, ἐνῷ ἀνάλογη δυσαρέσκεια φέρεται νά ὑπάρχει γιά τήν στάση της κατά τόν πόλεμο ΗΠΑ καί Ἰσραήλ μέ τό
Ἰράν.

Δηλαδή καί ἡ Σαουδική Ἀραβία, παρ’ ὅτι ἔχει πληγεῖ ἀπό ἰρανικούς πυραύλους, δέν συντάσσεται μέ τήν ἀμερικανική ἐπιχείρηση κατά τῆς Τεχεράνης, οὔτε συμμερίζεται τούς φόβους γιά τήν ἀνάπτυξη τοῦ πυρηνικοῦ της προγράμματος. Στά ζητήματα αὐτά φαίνεται νά ταυτίζεται μέ τίς θέσεις τοῦ Προέδρου τῆς Τουρκίας Ταγίπ Ἐρντογάν.

Οἱ πληροφορίες ἀπό τήν Ἄγκυρα, τήν ἴδια στιγμή, ἦσαν ξεκάθαρες. Τουρκικές πηγές ἀνέφεραν στό Middle East Eye ὅτι τό καθεστώς Ἐρντογάν κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες γιά νά συμπεριλάβει τήν Αἴγυπτο στήν Συμφωνία καί πρότεινε ἐπισήμως τήν συμμετοχή της. Σύμφωνα μέ τήν τουρκική ἐκδοχή, ὅταν ἔγινε σαφές ὅτι τό Κάιρο δέν ἦταν ἕτοιμο νά συμμετάσχει, οἱ ὑπόλοιπες χῶρες ἀποφάσισαν νά προχωρήσουν χωρίς αὐτό.

Οἱ σαουδαραβικές πηγές, ὡστόσο, ἀμφισβητοῦν ὅτι ἦταν ἡ Αἴγυπτος ἐκείνη πού ἀπέρριψε τό ἐνδεχόμενο συμμετοχῆς. «Ἡ πραγματικότητα εἶναι ὅτι ὁ Σίσι θά ἦταν πρόθυμος νά συμμετάσχει ὥστε νά ἀποκομίσει τά οἰκονομικά ὀφέλη αὐτῆς τῆς συμφωνίας, ὅπως κάνει συνήθως», ὑποστήριξε Σαουδάραβας ἐπίσημος.

Ὁ ἴδιος συνέχισε: «Καταλαβαίνουμε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἤθελαν νά συμπεριληφθεῖ ἡ Αἴγυπτος καί καταλαβαίνουμε γιατί». Κατέληξε ὅμως ἀφήνοντας ἀνοικτό τό ἐνδεχόμενο ἐντάξεως τῆς Αἰγύπτου στό μέλλον, «ἐάν δοῦμε ἀλλαγή ἤ βελτίωση». Ὁ Ταγίπ Ἐρντογάν πάντως ὁμιλεῖ ἤδη ἀνοικτά γιά διεύρυνση τῆς συμμαχίας. Σέ συνέντευξή του στήν ἐφημερίδα «Asharq Al Awsat», ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος ξεκαθαρίζει ὅτι ἡ Συμφωνία δέν σχεδιάσθηκε σάν ἕνα κλειστό «κλάμπ» τριῶν κρατῶν, ἀλλά παραμένει ἀνοικτή σέ ὅσες χῶρες τῆς περιοχῆς ἐπιδιώκουν τήν εἰρήνη καί τήν σταθερότητα.

Μάλιστα, περιγράφει ὡς μακροπρόθεσμο ὅραμα τήν δημιουργία μιᾶς κοινῆς «ὀμπρέλας», κάτω ἀπό τήν ὁποία θά μποροῦσαν κάποια στιγμή νά βρεθοῦν ὅλα τά κράτη τῆς περιοχῆς. Ὁ Ἐρντογάν παρουσιάζει τήν Συμφωνία ὡς ἀπάντηση στίς νέες συνθῆκες ἀσφαλείας πού ἔχουν διαμορφωθεῖ στήν περιοχή καί στήν ἀνάγκη οἱ ἴδιες οἱ χῶρες της νά ἀναλάβουν μεγαλύτερη εὐθύνη γιά τήν ἀντιμετώπιση τῶν κρίσεων.

«Πάντα ὑποστηρίζαμε ὅτι τά περιφερειακά ζητήματα πρέπει νά ἀναλαμβάνονται καί νά ἐπιλύονται ἀπό τίς χῶρες τῆς περιοχῆς», ἀναφέρει, σημειώνοντας ὅτι ἡ Συμφωνία ἀποτελεῖ ἕνα πρῶτο βῆμα πρός αὐτήν τήν κατεύθυνση. Ἀναγνωρίζει ἐξ ἄλλου ὅτι ἡ πορεία τῆς ἐντάσεως μεταξύ Οὐάσιγκτων καί Τεχεράνης εἶναι καθοριστική γιά τίς περιφερειακές ἐξελίξεις, ἐπιμένει ὅμως ὅτι θά ἦταν λάθος νά θεωρηθεῖ ἡ Συμφωνία τῆς Μέκκας ἁπλῶς προϊόν τῆς συγκεκριμένης συγκυρίας.

Ὑποστηρίζει ὅτι τό σχέδιο ἔχει μακρύτερη ἱστορία καί ἀποτελοῦσε ἐδῶ καί καιρό ἀντικείμενο συζητήσεων τῆς Τουρκίας μέ τούς ἑταίρους της καί ἄλλες χῶρες τῆς περιοχῆς. Ὁ Ἐρντογάν τονίζει ὅτι ἡ Συμφωνία δέν πρέπει νά ἑρμηνεύεται ἀποκλειστικῶς ὡς στρατιωτική δέσμευσις. Στόχος, ὅπως λέγει, εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἀποτροπῆς καί τῆς ἀμοιβαίας ἀσφαλείας, ἀλλά καί ἡ ἀνάπτυξις τῆς συνεργασίας στήν ἀμυντική βιομηχανία, σέ κοινά προγράμματα καί στήν καταπολέμηση τῆς τρομοκρατίας.

«Τό μήνυμα τῆς Συμφωνίας Κοινῆς Ἀμύνης τῆς Μέκκας εἶναι πολύ σαφές: ἡ ἀσφάλεια τοῦ ἑνός εἶναι ἡ ἀσφάλεια ὅλων μας», καταλήγει. Ἐν τῷ μεταξύ, δέν θεωρεῖται ἄσχετο τό γεγονός ὅτι ἀπό χθές εὑρίσκεται στήν Λιβύη ὁ Τοῦρκος ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Χακάν Φιντάν. Θά ἐπισκεφθεῖ καί τήν Τρίπολη καί τήν Βεγγάζη καί θά ὑποστηρίξει τήν ἕνωση τῶν δύο ὀντοτήτων τῆς χώρας, πιθανώτατα ὑπό τήν ὀμπρέλα τῆς Συμφωνίας τῆς Μέκκας.