Τό ὁλλανδικό πλοῖο πού ἀποχώρησε, ἡ Vodafone καί ἡ τουρκική ἄδεια, ἡ ἀσάφεια σέ ἐνέργειες τῆς Cosmote
Ἡ συμφωνία γιά τήν ἀπόκτηση πλειοψηφικοῦ πακέττου τῆς ἑταιρείας Great Sea Interconnector – GSI (πού ἕως τώρα ἤλεγχε ὁ ΑΔΜΗΕ) ἀπό τόν γαλλικό ἐπενδυτικό ὅμιλο Meridiam δημιουργεῖ θεωρητική αἰσιοδοξία γιά τήν ἐπανεκκίνηση τοῦ ἔργου τῆς ἠλεκτρικῆς διασύνδεσης Ἑλλάδας – Κύπρου.
Ἀντίθετα, ἐξαιρετικά ὁμιχλώδης ἐμφανίζεται ἐξ ἀρχῆς –καί, ὡς ἐκ τούτου, μέ στοιχεῖα κινδύνου– ἡ παράλληλη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI καί Nexans (τῆς γαλλικῆς ἑταιρείας πού κατασκευάζει τό καλώδιο τῆς διασύνδεσης) γιά τίς βυθομετρικές ἐργασίες πού ἀνεστάλησαν, κατόπιν παράνομης παρέμβασης τοῦ Τουρκικοῦ Ναυτικοῦ, τόν Ἰούλιο τοῦ 2024.
Οἱ πανηγυρισμοί τῆς Κυβέρνησης εἶναι πρόωροι (καί μέ προφανῆ προεκλογική σκοπιμότητα), καθώς τά προβλήματα καί τά ἐρωτηματικά παραμένουν πολ- λά.
Συγκεκριμένα:
1 Ἕνα σημαντικό ἔργο, πού ξεκίνησε τό 2017 ὡς κυπριακό, ἐξελίχθηκε σέ ἑλλαδικό καί κυπριακό, καί ἀπό τό 2023 ἔγινε κατά πλειοψηφία (76%) ἑλλαδικό, περνᾶ πλέον σέ ξένα χέρια. Τό Ἑλληνικό Δημόσιο ἀντικαθίσταται ἀπό τήν Meridiam, πού ἔχει μέν τήν στήριξη τῆς φίλης καί συμμάχου Γαλλίας, ἀλλά ἀποτελεῖ ἰδιωτική ἑταιρεία μέ διεθνῆ ἐξάπλωση. Οὐδείς γνωρίζει ποιοί ἄλλοι ἐπενδυτές θά εἰσέλθουν, ἄμεσα ἤ ἔμμεσα, στήν Meridiam ἤ στήν GSI, τί συμφέροντα θά ἐξυπηρετοῦν καί τί ἐπιδιώξεις θά ἔχουν τά ἑπόμενα χρόνια.
2 Παρά τίς ἐπανειλημμένες διαβεβαιώσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη καί τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν ὑπουργῶν Ἐξωτερικῶν καί Ἐνέργειας, Γιώργου Γεραπετρίτη καί Σταύρου Παπασταύρου ἀντίστοιχα, ἡ Κυβέρνηση δέν κατάφερε νά ἀναστρέψει τήν κατάσταση πού ἐπέβαλε τό Τουρκικό Ναυτικό στήν θαλάσσια περιοχή Κάσου – Καρπάθου. Τό ἰταλικό ἐρευνητικό σκάφος «Ievoli Relume», πού εἶχε μισθωθεῖ ἀπό τόν ΑΔΜΗΕ, ἐκδιώχθηκε καί οὐδέποτε ἐπανέλαβε τίς ἔρευνες πού εἶχε προγραμματιστεῖ νά ὁλοκληρωθοῦν τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025.
3 Ἡ πλειοψηφική μετοχική εἴσοδος τῆς Meridiam ἀποτελεῖ τό ἐπιστέγασμα διακριτικῶν κινήσεων τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλίας, Ἐμμανυέλ Μακρόν, καί ὄχι τῆς ἑλληνικῆς πλευρᾶς. Ὁ κ. Μακρόν εἶχε ἐνημερώσει σχετικά τόν κ. Μητσοτάκη, κατά τίς συνομιλίες τους στήν Ἀθήνα τόν περασμένο Ἀπρίλιο, καί ἀπό τότε ὅλες οἱ πρωτοβουλίες ἀνῆκαν στό Παρίσι.
4 Τό «σχέδιο Μακρόν» προέβλεπε, ὡς βασικώτατο κορμό του, τήν μίσθωση ἐρευνητικοῦ σκάφους μόνον ἀπό τήν Nexans. Ὡστόσο, ἡ γαλλική ἑταιρεία ἐπικαλέστηκε διάφορες δικαιολογίες, κυρίως τεχνικῆς φύσεως, ὥστε νά μήν ἀναλάβει μόνη της μιά τόσο μεγάλη εὐθύνη. Τώρα, τό τελικό πακέττο προβλέπει τριμερῆ συνεργασία τῶν ΑΔΜΗΕ, GSI καί Nexans, καί ἀπομένει νά διευκρινιστεῖ ἄν ἡ, ἐκ νέου, μίσθωση θά εἶναι, ἐπίσης, τριμερής.
Ὁ Πρωθυπουργός πρέπει νά ἀπαντήσει τί θά συμβεῖ, ὅταν τό ἐρευνητικό σκάφος ἐπανέλθει -ὅπως ἐλπίζεται– στήν Κάσο. Σέ περίπτωση πού παρέμβει πάλι, προκλητικά, τό Τουρκικό Ναυτικό, οἱ ἐνδεδειγμένοι χειρισμοί θά γίνουν ἀπό τήν Κυβέρνηση καί τό Πολεμικό Ναυτικό ἤ θά ἐνεργήσουν ἡ Meridiam καί οἱ μισθωτές τοῦ ἐρευνητικοῦ σκάφους, συνομιλῶντας καί μέ τήν Ἄγκυρα;
5 Ὁ Πρόεδρος τῆς Τουρκίας, Ρ. Τ. Ἐρντογάν, ἔχει διακηρύξει, χωρίς οὐσιαστική ἑλληνική ἀντίκρουση, ὅτι κανένα ἐνεργειακό σχέδιο δέν πρόκειται νά προχωρήσει στήν Ἀνατολική Μεσόγειο, χωρίς τήν σύμφωνη γνώμη ἤ καί ἀνάμειξη τῆς Ἄγκυρας. Ἡ δήλωσή του δέν ἔχει κανένα νομικό ἀντίκρισμα (σύμφωνα μέ τό Διεθνές Δίκαιο, ἡ πόντιση καλωδίων εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερη), ἀλλά πολλές ἰδιωτικές ἑταιρεῖες τήν λαμβάνουν ὑπόψη. Ἄλλες γιά πολιτικούς λόγους συναίνεσης μέ τήν Ἄγκυρα καί ἄλλες –ἄν καί διαφωνοῦν– «γιά νά ἔχουν τό κεφάλι τους ἥσυχο» καί νά μήν διακινδυνεύ- σουν ἀνατροπή τῶν οἰκονομικῶν πλάνων τους ἀπό τό Τουρκικό Ναυτικό.
Τόν Ἀπρίλιο, φέτος, τό ὁλλανδικό πλοῖο «Maasvliet» (μισθωμένο ἀπό ἑταιρεία τῶν ΗΠΑ) ἔλαβε ἄδειες, ἀπό τίς Ἀρχές τῆς Ἑλλάδας καί τῆς Αἰγύπτου, γιά τήν ἁπλῆ ἀνέλκυση (ὄχι πόντιση) τοῦ παλαιοῦ ὑποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακοῦ καλωδίου ΝΑ Ἀσίας – Μέσης Ἀνατολῆς – Δυτικῆς Εὐρώπης.
Μετά ἀπό παρακολούθησή του ἀπό τουρκικό UAV καί παρέμβαση τῆς φρεγάτας «Göksu», τό «Maasvliet» ἀναγκάστηκε νά ἀποχωρήσει ἀπό τίς θαλάσσιες περιοχές πλησίον τῆς ἑλληνικῆς ὑφαλοκρηπίδας καί ἐντός δυνητικῆς AOZ. Ἔκτοτε, δέν ἐπέστρεψε καί δέν ἔχει ἀπαντηθεῖ τό
ἐρώτημα ἄν τά ὑπουργεῖα Ἐξωτερικῶν τῆς Ὁλλανδίας καί τῶν ΗΠΑ ἀξιολογοῦν, τελικά, ὡς ἔγκυρες τίς ἄδειες τῆς Ἑλλάδας ἤ τῆς Τουρκίας.
6 Ἐκτός ἀπό τό ὁλλανδο-ἀμερικανικό περιστατικό, ὑπῆρξαν καί ἄλλα δύο. Τόν περασμένο Ἰούνιο, ἡ Vodafone δέν διευκρίνισε, ἀπό τήν ἀρχή καί ἀπολύτως, στό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν καί στό Πολεμικό Ναυτικό ἄν τό ἔργο «Thetis Mavi» (ψηφιακή διασύνδεση Ἀθήνας – Ἄνδρου – Χίου – Τσεσμέ) θά βασιζόταν ἀποκλειστικά σέ ἑλληνικές ἐρευνητικές ἄδειες ἤ ὄχι. Ἐπί πλέον, πρό δεκαημέρου, ἐρευνητικό πλοῖο πού ἐνεργοῦσε γιά λογαριασμό τῆς Cosmote ἐνοχλήθηκε, μέσῳ ἀσυρμάτου, ἀπό τουρκικό περιπολικό σκάφος.
Τό ἐρευνητικό σκάφος, ἀντί τῆς εὐθείας ἀπάντησης ὅτι κινεῖται βάσει ἑλληνικῶν ἀδειῶν, ζήτησε διευκρινίσεις ἀπό τήν τουρκική πλευρά. Τά τρία αὐτά περιστατικά, μαζί μέ τήν προϊστορία τῆς Κάσου, δέν ἐπιτρέπουν αἰσιοδοξία γιά τήν στάση τῶν Meridiam καί Nexans.
7 Εἴτε ἐκ λάθους εἴτε σκόπιμα (θά διαπιστωθεῖ ἀπό τά νομικά κείμενα), ἡ ἀνακοίνωση τοῦ Μαξίμου ἀναφέρεται μόνο στή διασύνδεση Ἑλλάδας – Κύπρου, ξεχνῶντας τό τρίτο σκέλος τοῦ ἔργου: τό Ἰσραήλ! Περίεργη παράλειψη, ἄν ληφθεῖ ὑπόψη ὅτι ἡ ἀνάλογη συμφωνία Ἑλλάδας – Ἰσραήλ χρονολογεῖται ἀπό τόν Αὔγουστο τοῦ 2013 (πρίν ἀπό τόν GSI) καί ὅτι ὁ Πρωθυπουργός Μπ. Νετανυάχου ἔχει περιγράψει πολλές φορές τήν σημασία τοῦ ἔργου γιά τήν χώρα του.
8Ἕως τώρα, ἡ ἑταιρεία GSI (ἡ «Ἠλεκτρική Διασύνδεση Ἑλλάδας – Κύπρου – Ἰσραήλ, Μονοπρόσωπη Α.Ε.») ἐλεγχόταν κατά 100% ἀπό τόν ΑΔΜΗΕ, στόν ὁποῖο μέτοχοι ἦταν κατά 51% ἡ ΑΔΜΗΕ Συμμετοχῶν Α.Ε., κατά 25% ἡ ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (μέ μετοχική παρουσία τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου σέ ἀμφότερες) καί κατά 24% ἡ κινεζική State Grid Europe.
Προφανῶς, ἡ ἑλληνική πλευρά δέν θά διαθέτει στό μέλλον σημαντικά περιθώρια παρέμβασης. Γιατί ἡ πλειοψηφοῦσα Meridiam θά ἔχει συμφέρον διαβουλεύσεων μέ τό ἰσχυρό Πεκῖνο καί ὄχι τήν ἀσθενῆ Ἀθήνα.
9 Ἡ ἔλευση τῆς Meridiam τερματίζει τήν φημολογία περί ἐπένδυσης τῆς ἀμερικανικῆς DFC στόν GSI καί παρέμβασης τῶν ΗΠΑ στήν Τουρκία γιά ἄρση τῶν ἐμποδίων στήν Κάσο. Ἡ DFC εἶχε ἀποστείλει «Ἐπιστολή Προθέσεως» ἀπό τόν Μάιο τοῦ 2024, χωρίς ἡ Κυβέρνηση νά ἀξιοποιήσει ποτέ αὐτό τό πλεονέκτημα. Ἐπί πλέον, ἀποδεικνύονται ἕωλα ὅσα εἶχε μεταφέρει ὁ κ. Παπασταύρου στόν κ. Μητσοτάκη (βάσει ὑποτιθέμενων ἐκμυστηρεύσεων τοῦ Νο 2 τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας, Τζόσουα Χάκ) γιά ἐσωτερική ἔκθεση τοῦ Σταίητ Ντηπάρτμεντ, ὑπέρ τῆς Ἑλλάδος, ὅσον ἀφορᾶ στό καλώδιο.
10 Ἡ ἕως τώρα πορεία τοῦ ἔργου GSI ἔχει ὁρισμένες «σκιές» πού θά πρέπει νά ἀπαντηθοῦν: Πρῶτον, ἡ Εὐρωπαϊκή Εἰσαγγελία συνεχίζει τίς ἔρευ- νές της γιά τό πῶς χρησιμοποιήθηκαν οἱ χρηματοδοτήσεις τῆς Ε.Ε. («Ἔργο Κοινοῦ Ἐνδιαφέροντος» – PCI).
Δεύτερον, ἡ Κυβέρνηση οὐδέποτε ἀπάντησε στό ἐρώτημα τί συνέβη μέ τίς χρηματικές ποινές ἀναστολῆς τῶν ἐρευνῶν τοῦ «Ievoli Relume». Γιά κάθε ἡμέρα ἀναστολῆς ἐργασιῶν, ἡ ποινή σέ βάρος τῆς Ἀθήνας ἦταν 149.000 δολλάρια καί ἡ ἐπί πλέον κύρωση γιά μα-
κρόχρονη ἀποχώρηση καί ἐπιστροφή τοῦ πλοίου στήν συγκεκριμένη θαλάσσια ὅδευση ἦταν 1.400.000 δολλάρια. Τρίτον, ὁ κ. Παπασταύρου εἶχε ἀνακοινώσει πέρυσι τήν πρόθεση ἀνάθεσης νέων οἰκονομικῶν καί τεχνικῶν μελετῶν γιά τήν ἐπανέναρξη τοῦ GSI, χωρίς ἔκτοτε νά δοθοῦν ἄλλα στοιχεῖα.
Ἐκτός ἀπό τά προαναφερθέντα δέκα (10) προβλήματα καί ἐρωτήματα, πρέπει νά ληφθεῖ ὑπόψη ὅτι, ὅσο γρήγορα καί ἄν κινηθοῦν οἱ νέοι ἐπενδυτές, οἱ βυθομετρικές ἔρευνες θά χρειαστοῦν περίπου 20 μῆνες.
Κοινῶς, ὁ δρόμος εἶναι μακρύς. Καί νά σκεφτεῖ κανείς ὅτι οἱ νέες ἔρευνες εἶναι ἁπλῶς ἐπιβεβαιωτικές ἐκείνων τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τοῦ 2014, ἐπί Σαμαρᾶ – Βενιζέλου, στίς ὁποῖες ἡ Τουρκία δέν εἶχε ἀντιδράσει.
Μ.Η.Τ. 232122