ΔΕΔΔΗΕ καί χωματερές οἱ μεγάλοι ἐμπρηστές

Καπνούς, πού σκέπασαν τόν ἥλιο, μετέφεραν τά μελτέμια ἀκόμη καί ἀπό τήν Τουρκία

Τά «μελτέμια τῆς φωτιᾶς» ἦταν, αὐτόν τόν Ἰούλιο, οἱ πρωταγωνιστές στίς πυρκαϊές πού ξέσπασαν σέ πολλές καί διαφορετικές περιοχές τῆς χώρας, ἐνῷ οἱ στῦλοι τοῦ ΔΕΔΔΗΕ καί οἱ χωματερές τῶν δήμων ἀπεδείχθησαν οἱ ἀπειλητικοί ἐμπρηστές.

Τά πύρινα μέτωπα κατακαίουν καί φέτος χιλιάδες στρέμματα γῆς, περιουσίες καί δασικές ἐκτάσεις καί ἀφαίρεσαν τήν ζωή, ἐν ὥρᾳ καθήκοντος, τριῶν ἡρώων πυροσβεστῶν.

• Tῆς ΜΑΡΙΑΣ ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ

Κρήτη, Πάρος, Μυτιλήνη, Γύθειο καί, τήν Παρασκευή, ἡ Βοιωτία, ἡ Ἀχαΐα καί ἡ Ἀργολίδα δοκιμάστηκαν σκληρά, μέ τίς Ἀρχές νά ἐπιβάλλουν καθεστώς «Red Code», Κόκκινου Συναγερμοῦ, σέ ἕξι περιφέρειες τῆς χώρας καί τήν κατάσταση νά ἐξελίσσεται σέ ἐξαιρετικά κρίσιμη ἀπό τήν σφοδρότητα τῶν ἀνέμων καί τίς ὑψηλές θερμοκρασίες.

Οἱ θυελλώδεις βορειοανατολικοί ἄνεμοι, τά γνωστά μελτέμια, εὐθύνονται ὄχι μόνο γιά τήν ἀκραία ἐξάπλωση τῶν πυρκαϊῶν ἀλλά καί γιά τήν δημιουργία τῆς ἀποπνικτικῆς ἀτμόσφαιρας σέ πολλά σημεῖα τῆς Ἑλλάδας, ἀφοῦ κουβάλησαν πυκνό νέφος καπνοῦ ἀκόμη καί ἀπό τήν Τουρκία.

Μέ ριπές πού ἄγγιξαν τά 100 χλμ. τήν ὥρα στά τέλη Ἰουλίου 2026, τά μελτέμια ἔκρυψαν τόν ἥλιο, ἔσβησαν τόν ὁρίζοντα καί ἔκαναν τήν ἀτμόσφαιρα ἀπόκοσμη μεταφέροντας τεράστιες, ἀποπνικτικές ποσότητες καπνοῦ σέ ὁλόκληρο τό Αἰγαῖο καί τήν ἠπειρωτική Ἑλλάδα. Ἕνα τέτοιο μέρος ἦταν χαρακτηριστικά ἡ Λέσβος, ὅπου σημειώθηκαν συμπτώματα δύσπνοιας καί ἐρεθισμοῦ στά μάτια καί στόν λαιμό σέ μεγάλο ἀριθμό κατοίκων, τήν ὥρα πού ἡ πυρκαϊά κατέκαιε τό Πλωμάρι καί δέν ἔσβηνε ἐπί δυό μερόνυχτα. Ἐκείνη ὅμως πού ἔπνιξε τήν πόλη τῆς Μυτιλήνης ἦταν μιά φωτιά ἀπό τήν… Τουρκία καί, συγκεκριμένα, ἀπό τό Ἀϊβαλί.

Ὅπως χαρακτηριστικά δείχνουν οἱ φωτογραφίες πού δημοσιεύουμε, τῆς Τετάρτης 29 Ἰουλίου στίς 4 τό ἀπόγευμα, μαῦρος ἔγινε ὁ οὐρανός, σκεπάζοντας τά νερά τοῦ Αἰγαίου ἀνάμεσα στίς δύο χῶρες, ἐνῷ στίς πόλεις καί τά χωριά τῆς Λέσβου οἱ περισσότεροι ἄργησαν νά ἀντιληφθοῦν ἀπό ποῦ ἐρχόταν τό κακό. Ὅλοι πίστευαν ὅτι ἡ πυρκαϊά στό Πλωμάρι εἶχε γιγαντωθεῖ, ἐνῷ ἡ ὁρατότητα γινόταν διαρκῶς καί πιό περιορισμένη. Στό ἀνατολικό μέρος τοῦ νησιοῦ ἡ Τουρκία ἐξέπεμπε τόννους τοξικοῦ καπνοῦ καί ἀνθυγιεινῶν σωματιδίων.

Διασταύρωση πύρινων νεφῶν

Κατά τούς μετεωρολόγους, τά μελτέμια καί οἱ ἀτμοσφαιρικές συνθῆκες δημιούργησαν τό φαινόμενο τῶν «διασταυρούμενων» πύρινων νεφῶν, πού ἐπηρέασε τήν ὁρατότητα καί τήν ποιότητα τοῦ ἀέρα σέ πολλές περιοχές τῆς χώρας. Ὅπως μετέδωσε ὁ κόμβος πληροφόρησης γιά τήν ἀτμοσφαιρική σύσταση τοῦ ἀέρα στήν Ἑλλάδα, AtmoHub, ἡ μεταφορά καπνοῦ ἀπό τίς ἐνεργές πυρκαϊές ἔγινε:

■ ἀπό τά τουρκικά παράλια ἀπ’ εὐθείας πρός τήν Λέσβο, τήν Χίο καί τίς Κυκλάδες, μέ τά σωματίδια νά καταλήγουν μέχρι καί σέ τμήματα τῆς Κρήτης,

■ ἀπό τήν Πάρο πρός τίς Κυκλάδες, μέ τό τοξικό νέφος ἀπό τήν φωτιά στήν χωματερή τῆς Πάρου νά κινεῖται μέ μεγάλη ταχύτητα ἐξ αἰτίας τῶν ἀνέμων, ἐπηρεάζοντας ἄμεσα τά γύρω νησιά τῶν Κυκλάδων καί τήν βόρεια Κρήτη,

■ ἀπό τά Δαρδανέλλια πρός τήν Ἀττική καί τήν Εὔβοια, μέ τούς ἰσχυρούς ἀνέμους νά παρασύρουν τό γιγαντιαῖο νέφος καπνοῦ τῆς φωτιᾶς στά Δαρδανέλλια καί τό Τσανάκκαλε τῆς Τουρκίας ἑκατοντάδες χιλιόμετρα δυτικά. Σύμφωνα μέ τό AtmoHub, ὁ καπνός αὐτός κινήθηκε σέ μεγάλο ὑψόμετρο πάνω ἀπό τήν Ἀθήνα, προκαλῶντας ἔντονη θολούρα καί σκοτεινιάζοντας τόν οὐρανό, χωρίς εὐτυχῶς νά «καθίσει» στό ἔδαφος.

Στό δέ νότιο Ρέθυμνο στήν Κρήτη, ἡ πυρκαϊά παρήγαγε ἀκραῖα θερμικά φορτία, τά ὁποῖα ἐγκλωβίστηκαν τοπικά, μέ ριπές ἀνέμου τῶν 100 χλμ. τήν ὥρα, πού αἰχμαλώτισαν τόν πυκνό καπνό χαμηλά στό νησί, προκαλῶντας μηδενική ὁρατότητα. Ἰσχυρές ἀναταράξεις καθήλωσαν, παράλληλα, ἐπί ἐδάφους τά ἐναέρια μέσα κατάσβεσης.

Ἐπιβάρυνση στήν ὑγεία

Σύμφωνα μέ τήν ἀτμοσφαιρική μοντελοποίηση τῆς πιλοτικῆς ὑπηρεσίας AtmoHub, τά μελτέμια ἔγιναν ἡ «ἀρτηρία» μεταφορᾶς τεράστιων ποσοτήτων ἐπικίνδυνων μικροσωματιδίων PM2.5 σέ ὅλη τήν ἐπικράτεια. Στίς περιοχές κοντά στά μέτωπα τῶν πυρκαϊῶν στήν Λέσβο, τήν Πάρο καί τήν νότια Κρήτη, ὁ καπνός ἐγκλωβίστηκε χαμηλά. Ἡ εἰσπνοή ἀέρα ἐπιβαρυμένου μέ μικροσωματίδια PM2.5 προκαλεῖ ἄμεσο χημικό ἐρεθισμό τῶν βλεννογόνων στά μάτια, τήν μύτη καί τόν λαιμό, ἔντονο βῆχα, δύσπνοια καί τσούξιμο στά μάτια.

Σύμφωνα μέ στοιχεῖα τοῦ «Δημοκρίτου» καί τοῦ κόμβου πληροφόρησης AtmoHub, τά PM2.5 ἀποτελοῦν ἄμεσο κίνδυνο γιά τήν ὑγεία, καθώς εἶναι τόσο μικρά σέ διάμετρο πού διεισδύουν βαθειά στούς πνεύμονες καί περνοῦν στήν κυκλοφορία τοῦ αἵματος. Προκαλοῦν σοβαρά ἀναπνευστικά προβλήματα, κρίσεις ἄσθματος καί, συχνά, καρδιολογική ἐπιβάρυνση καί ἰσχαιμικά ἐπεισόδια, γι’ αὐτό καί εἰδικά στίς εὐάλωτες ὁμάδες συστήνεται ἡ χρήση μάσκας.

Χωματερές οἱ ἐμπρηστές

Στήν Πάρο καί στό Πλωμάρι τῆς Λέσβου οἱ ἄνεμοι σήκωσαν τίς φλόγες ἀπό τούς χώρους τῶν δημοτικῶν χωματερῶν καί τίς μετέτρεψαν ἀκαριαῖα σέ ἀνεξέλεγκτα μέτωπα. Στήν Πάρο ἡ φωτιά ὁδήγησε στήν σύλληψη τοῦ δημάρχου καί τοῦ ἀντιδημάρχου γιά ἀμέλεια, ἐνῷ καί στό Πλωμάρι ἡ πυρκαϊά ἐκδηλώθηκε ἀρχικά σέ ἀπορρίμματα καί ξερά χόρτα στήν περιοχή τῆς παλιᾶς χωματερῆς καί δέν ἔσβηνε οὔτε μετά ἀπό δυό εἰκοσιτετράωρα.

Οἱ Χῶροι Ἀνεξέλεγκτης Διάθεσης Ἀπορριμμάτων (ΧΑΔΑ), ἀκόμη καί οἱ ἀνενεργοί ἤ παλιοί, ἀποτελοῦν μερικές ἀπό τίς πιό ἐπικίνδυνες ἑστίες ἀνάφλεξης καί ἐκδήλωσης πυρκαϊᾶς κατά τήν διάρκεια τοῦ καλοκαιριοῦ λόγῳ τῆς παραγωγῆς βιοαερίου, τῆς καύσιμης ὕλης καί τῆς δύσκολης κατάσβεσης, καθώς πρόκειται γιά φωτιές πού σιγοκαῖνε ὑπογείως. Τά θαμμένα καί συσσωρευμένα σκουπίδια παράγουν μεθάνιο, ἐνῷ ἡ παρουσία πλαστικῶν, γυαλιῶν (πού λειτουργοῦν ὡς μεγεθυντικοί φακοί στόν ἥλιο) καί ξερῶν χόρτων γύρω ἀπό τήν περίμετρο δημιουργεῖ τό ἰδανικό περιβάλλον γιά τήν ταχύτατη ἐξάπλωση τῆς φλόγας.