Σέ πορεία διαλύσεως τοῦ ΝΑΤΟ

ΕΙναι πολλά χρόνια τώρα πού τό διεθνές σύστημα παραπαίει.

Γιά τήν ἀκρίβεια, παραπαίει τό εὐρωπαϊκό σύστημα, τό ὁποῖο ἐπί δεκαετίες βασίστηκε στήν παραδοχή ὅτι πυλῶνας ἀσφαλείας θά παραμείνει ἡ διατλαντική συνεργασία, μέ τίς ΗΠΑ νά ἐπωμίζονται τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ κόστους τῆς συλλογικῆς ἀμύνης.

• Tοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου

Πρόκειται γιά μιά κοντόφθαλμη θεώρηση τοῦ κόσμου, ἀλλά δέν θά μποροῦσε νά περιμένει κανείς κάτι καλύτερο ἀπό τά μικρά ἀναστήματα πού ὁρίζουν σήμερα (καί μάλιστα χωρίς καμμία δημοκρατική νομιμοποίηση) τίς τύχες τῆς Γηραιᾶς Ἠπείρου. Ἴσως ὁ πόλεμος στό Ἰράν νά ἀποτελέσει τήν θρυαλλίδα πού θά θέσει σέ κίνηση διαδικασίες οἱ ὁποῖες θά ὁδηγήσουν στήν ἀνατροπή τῶν γεωπολιτικῶν ἰσορροπιῶν πού εἴχαμε συνηθίσει νά θεωροῦμε δεδομένες.

Οἱ ἀπαξιωτικές, ἄν καί οὐδόλως ἀνακριβεῖς, ἀναφορές τοῦ Ντόναλντ Τράμπ στό ΝΑΤΟ (χάρτινη τίγρις) δείχνουν τό βαθύ ρῆγμα πού ἔχει διχάσει μιά Συμμαχία, ἡ ὁποία πλέον δέν ἔχει λόγο ὑπάρξεως.

Τό ΝΑΤΟ ὑπῆρξε ἕνας ἀπό τούς πλέον ἐπιτυχημένους διεθνεῖς θεσμούς γιά πολύ συγκεκριμένους λόγους. Ἦταν μιά συμμαχία μέ σαφῶς προσδιορισμένο ἀντικείμενο, τήν ἄμυνα ἔναντι τῆς τότε ΕΣΣΔ καί τοῦ Συμφώνου τῆς Βαρσοβίας, γεωγραφικά προσδιορισμένο πεδίο ἐπιχειρήσεων καί ἁπλές πρακτικές διαδικασίες λήψεως ἀποφάσεων. Συνεπῶς, ἀπό τήν στιγμή πού ἡ ΕΣΣΔ διελύθη καί ξαναέγινε Ρωσσική Ὁμοσπονδία, τά δέ μέλη τοῦ Συμφώνου τῆς Βαρσοβίας ἐστράφησαν πρός τήν Δύση, ὁ σκοπός εἶχε ἐπιτευχθεῖ. Τό ΝΑΤΟ θά μποροῦσε νά διαλυθεῖ «ἐν δόξῃ καὶ τιμῇ» καί νά μείνει στήν Ἱστορία ὡς ὁ Ὀργανισμός πού ἐπέτυχε διπλῆ νίκη. Διεσφάλισε τήν εἰρήνη στήν Εὐρώπη ἐπί μίαν περίπου πεντηκονταετία καί ἐπέτυχε τήν διάλυση τοῦ ἀντιπάλου χωρίς νά πέσει οὔτε μιά τουφεκιά. Ἐπίτευγμα πού θά τό ἐθαύμαζε καί ὁ Σούν Τζού.

Ἄντ’ αὐτοῦ ἐπελέγη ἡ διατήρησις τῆς Συμμαχίας χωρίς λόγο ὑπάρξεως. Ἡ σκοπιμότης ἦτο ὅτι διά τοῦ ΝΑΤΟ θά διετηρεῖτο ὁ διατλαντικός δεσμός καί ἡ δέσμευσις τῶν ΗΠΑ στήν ἄμυνα τῆς Εὐρώπης, ὥστε νά συνεχίζουν νά ἐπωμίζονται τό κόστος, μέ τούς Εὐρωπαίους νά ξοδεύουν ὅλο καί λιγώτερα μειώνοντας ταυτοχρόνως τραγικά τίς στρατιωτικές τους δυνάμεις. Θά ἐπαναλάβουμε ὅτι, ἐντός τῆς ΕΕ, ὁ μεγαλύτερος Στρατός εἶναι ὁ ἑλληνικός. Χῶρες πολλαπλασίως μεγαλύτερες, ὅπως ἡ Γερμανία, ἡ Γαλλία καί ἡ Ἰταλία, τώρα «ξυπνᾶνε» καί μιλᾶνε γιά «ἐπανεξοπλισμό», μιά διαδικασία πού θά διαρκέσει χρόνια…

Μιά δεύτερη δικαιολογία πού ἐπενοήθη ἦταν ὅτι ἀφοῦ ἔχουμε ἕναν τόσο ἐπιτυχημένο Ὀργανισμό, γιατί νά τόν ἀπεμπολήσουμε καί νά μήν τόν χρησιμοποιήσουμε γιά «ἄλλες» ἀποστολές; Τό ὅτι ὁ ἰσχυρισμός αὐτός ἦταν ἕωλος προκύπτει καί μόνον ἀπό τό γεγονός ὅτι ὁ βασικός λόγος τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ΝΑΤΟ, τό σαφῶς προσδιορισμένο ἀντικείμενο, εἶχε ἐκλείψει ἀφοῦ εἶχε ἐκλείψει ὁ ἐχθρός. Οἱ φωστῆρες ὅμως τῆς νέας ἐποχῆς κατέστρεψαν καί τά ἄλλα χαρακτηριστικά του. Ἐξέλιπε ὁ γεωγραφικός προσδιορισμός καθώς εἰσήχθη ἡ ἔννοια τῶν «ἀποστολῶν ἐκτός συνόρων» σέ μιά προσπάθεια νά ἐπινοηθοῦν λόγοι διατηρήσεως τῆς Συμμαχίας. Τέλος, οἱ ἁπλές διαδικασίες λήψεως ἀποφάσεων περιεπλάκησαν καθώς ἐμφιλοχώρησε καί στό ΝΑΤΟ ἡ γραφειοκρατική ἀντίληψις τῆς ΕΕ πού δημιουργεῖ καί ἐπιβάλλει στά μέλη κανονισμούς οἱ ὁποῖοι κάνουν τήν ζωή τους δύσκολη χωρίς νά φέρνουν τήν παραμικρή ὠφέλεια.

Αὐτή εἶναι ἡ συγκυρία σέ μιά στιγμή κατά τήν ὁποίαν γιά ἄλλον πόλεμο ἐνδιαφέρονται οἱ Εὐρωπαῖοι καί γιά ἄλλον οἱ Ἀμερικανοί. Γιά τούς Εὐρωπαίους κύριο ζήτημα εἶναι ὁ πόλεμος τῆς Οὐκρανίας, ἐνῷ διαφωνῶντας γιά τόν πόλεμο στό Ἰράν κλείνουν τόν ἐναέριο χῶρο τους γιά τήν ἀμερικανική Ἀεροπορία διευρύνοντας τό χάσμα στίς διασυμμαχικές σχέσεις. Ἀπό τήν ἄλλη, καί ὁ Ντόναλντ Τράμπ «σύρεται» νά συνεχίζει τήν στήριξη πρός τήν Οὐκρανία, ἐνῷ τό μόνο πού τόν ἐνδιαφέρει πραγματικά εἶναι νά «ξεμπλέξει» μέ τό Ἰράν.

Ὑπό τό πρῖσμα αὐτό, εἶναι ἀναμενόμενο ὅτι πρῶτον ὁ Τράμπ ὁμιλεῖ γιά «χάρτινο» ΝΑΤΟ καί ὁμιλεῖ γιά ἀποχώρηση τῶν ΗΠΑ, οἱ δέ Εὐρωπαῖοι ἄρχισαν νά σκέπτονται μιά νέα συμμαχία πού θά ἀντικαταστήσει τό Βορειοατλαντικό Σύμφωνο καθώς ἐπέρχεται τό τέλος τῆς διατλαντικῆς συνεργασίας.

Τό ἐρώτημα εἶναι: μποροῦν οἱ Εὐρωπαῖοι νά συγκροτήσουν μιάν ἀξιόπιστη στρατιωτική συμμαχία στό πλαίσιο τῆς ΕΕ; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι ἄν ἐπιμείνουν νά θέλουν νά ἐπιβάλουν καί ἐκεῖ κανονισμούς ἀνάλογους αὐτῶν τῆς ΕΕ καί δομές πολιτικοῦ ἐλέγχου σάν αὐτές τῆς Κομμισσιόν, τό ἐγχείρημα εἶναι θνησιγενές. Εἶναι ἐπίσης ἄτοπη ἡ χρῆσις τοῦ ὅρου Εὐρωστρατός. Ἀπό τήν στιγμή κατά τήν ὁποία δέν ὑπάρχει (καί δέν μπορεῖ νά ὑπάρχει σέ 27 χῶρες) ἑνιαία ἀμυντική πολιτική, ἑνιαία δομή διοικήσεως καί κοινῶς ἀποδεκτή δομή δυνάμεων, τό νά μιλᾶμε γιά Εὐρωπαϊκό Στρατό εἶναι ἀστεῖο.

Τό μόνο πού θά μποροῦσε νά διαμορφωθεῖ εἶναι μιά συμμαχία μεταξύ τῶν εὐρωπαϊκῶν κρατῶν στά πρότυπα τοῦ «παλιοῦ καλοῦ» ΝΑΤΟ. Μέ προσδιορισμένους στόχους, ἁπλές διαδικασίες καί χωρίς τήν προσδοκία μιᾶς ἀνέφικτης ὁμογενοποιήσεως. Εἶναι εἰς θέσιν νά τό ἀντιληφθοῦν αὐτό οἱ γραφειοκράτες τῶν Βρυξελλῶν; Ἄς μᾶς ἐπιτραπεῖ νά ἀμφιβάλλουμε.