Πῶς ἡ ἀλλαγή στήν Σερβία θά θέσει φρένο στόν Ράμα

Στήν πολιτική σκακιέρα τῶν Βαλκανίων, οἱ συσχετισμοί σπανίως ἀλλάζουν μέ τυμπανοκρουσίες ἐντός τῶν συνόρων

Τίς περισσότερες φορές, ὁ πιό ἠχηρός τριγμός ἔρχεται ἀπό μιά γειτονική πρωτεύουσα. Ἐπί σειρά ἐτῶν, ὁ Ἀλβανός Πρωθυπουργός, Ἔντι Ράμα, οἰκοδόμησε τήν πολιτική του ἡγεμονία ἐπί μιᾶς πολύ συγκεκριμένης καί σχεδόν κυνικῆς γεωπολιτικῆς σταθερᾶς: τοῦ δόγματος τῆς «σταθερότητος».

Ὅσο τό Βελιγράδι ἐκινεῖτο στήν «γκρίζα» ζώνη μεταξύ Ἀνατολῆς καί Δύσεως μέ ἀπροβλέπτους ἑλιγμούς, τά Τίρανα ἐπαρουσιάζοντο στίς Βρυξέλλες καί τήν Οὐάσιγκτων ὡς ὁ μοναδικός, ἀκλόνητος καί προβλέψιμος ἑταῖρος στά νοτιοδυτικά Βαλκάνια. Ἡ Δύσις ἐπέλεγε συστηματικῶς νά χαμηλώνει τούς τόνους ἔναντι τῶν ἐγχωρίων κατηγοριῶν περί διαφθορᾶς, συγκεντρωτισμοῦ καί σταδιακῆς διαβρώσεως τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν στήν Ἀλβανία. Τό ἀντίτιμο ἦταν ἡ περιφερειακή ἠρεμία. Ὡστόσο, ἡ πολιτική ἀλλαγή στήν Σερβία ἀποδομεῖ βιαίως αὐτό τό βολικό ἀφήγημα.

Ἡ ἀνάδυσις μιᾶς φιλοευρωπαϊκῆς, μεταρρυθμιστικῆς ἡγεσίας στό Βελιγράδι, μέ αἰχμή τοῦ δόρατος τήν καταπολέμηση τῆς διαφθορᾶς, στερεῖ ἀπό τόν Ἀλβανό Πρωθυπουργό τό ἰσχυρότερο διπλωματικό του χαρτί. Ὁ Ράμα παύει νά ἀποτελεῖ τήν μοναδική «νησῖδα σταθερότητος» στήν περιοχή. Ὅταν ἡ προσοχή καί ἡ εὔνοια τῶν Βρυξελλῶν μετατοπίζονται, ἡ Ἀλβανία ἀναμένεται νά ἀπολέσει τήν διακριτική ἀσυλία πού ἀπελάμβανε τά τελευταῖα ἔτη. Τό συγκριτικό πλεονέκτημα ἐξανεμίζεται καί ἡ εἰκόνα τοῦ ἡγέτου πού ρυθμίζει τίς ἰσορροπίες στήν διεθνῆ σκηνή δέχεται τό πρῶτο οὐσιαστικό πλῆγμα. Παραλλήλως, ἡ κατάρρευσις τῆς προσωπικῆς διπλωματίας μέ τόν Ἀλεξάνταρ Βούτσιτς ἀφήνει πίσω της σοβαρές παραπλεύρους ἀπώλειες.

Ἡ πρωτοβουλία τῶν «Ἀνοικτῶν Βαλκανίων», στήν ὁποία ὁ Ράμα ἐπενέδυσε τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο, ἐδέχετο ἤδη πυρά στό ἐσωτερικό τῆς Ἀλβανίας, κυρίως ἀπό τό Δημοκρατικό Κόμμα (τήν μείζονα ἀντιπολίτευση). Ὑπῆρχε ἔντονος φόβος ὅτι ἡ κατάργησις τῶν δασμῶν καί ἡ ἐλεύθερη διακίνησις ἀγαθῶν θά ὠφελοῦσαν συντριπτικῶς τήν σερβική οἰκονομία. Ἡ Σερβία, διαθέτοντας μεγαλύτερη βιομηχανική καί ἀγροτική παραγωγή, ἐθεωρήθη ὅτι θά κατέκλυζε τήν ἀλβανική ἀγορά μέ φθηνότερα προϊόντα, πλήττοντας καιρίως τούς Ἀλβανούς παραγωγούς καί τίς μικρομεσαῖες ἐπιχειρήσεις. Ἐνῷ καί τό Κοσσυφοπέδιο ἠρνήθη κατηγορηματικῶς νά συμμετάσχει, θεωρῶντας τό ἐγχείρημα ὡς προσπάθεια τῆς Σερβίας νά ἑδραιώσει τήν οἰκονομική καί πολιτική της ἡγεμονία στήν περιοχή, παραγκωνίζοντας τήν ἰσότητα τῶν κρατῶν.

Ἀνάλογοι ἐπιφυλάξεις ὑπῆρξαν καί ἀπό τήν Βοσνία-Ἐρζεγοβίνη. Αὐτό σημαίνει ὅτι μέ τήν πολιτική ἀποστρατεία τοῦ Βούτσιτς, ὁ Ἀλβανός Πρωθυπουργός μένει ἐκτεθειμένος. Ἡ κριτική περί καιροσκοπικῶν χειρισμῶν πού ἀπεμόνωσαν τά Τίρανα ἀπό τήν Πρίστινα ἀποκτᾶ πλέον νέο βάρος, ἀφήνοντάς τον ὑπόλογο γιά μιά στρατηγική πού ἀπεδείχθη βραχύβιος.

Ἀσφαλῶς, ὁ Ράμα δέν ἀντιμετωπίζει ἄμεσο κίνδυνο νά ἀπολέσει τήν ἐξουσία, καθώς διανύει μιά νωπή καί συνταγματικῶς κατοχυρωμένη θητεία. Ὡστόσο, ἡ πίεσις θά μετατοπισθεῖ στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖον θά διαχειρισθεῖ τίς σχέσεις του μέ τήν ΕΕ ἀπό τοῦδε καί στό ἑξῆς. Καθώς ἡ Ἀλβανία «ἀνοίγει» τά κρίσιμα κεφάλαια τῶν ἐνταξιακῶν διαπραγματεύσεων, ἡ παρουσία μιᾶς φιλοευρωπαϊκῆς μεταρρυθμιστικῆς κυβερνήσεως στό Βελιγράδι δημιουργεῖ ἕνα νέο μέτρο συγκρίσεως. Ἡ ΕΕ δέν θά ἀρκεῖται πλέον σέ διακηρύξεις σταθερότητος, ἀλλά θά ἀπαιτεῖ ἁπτά ἀποτελέσματα στό κράτος δικαίου καί στήν πάταξη τῆς διαφθορᾶς.

Τήν ἰδία στιγμή, ἡ νίκη ἑνός ἀντικυβερνητικοῦ κινήματος στήν γειτονική χώρα θραύει τό αἴσθημα τοῦ «ἀηττήτου» πού συνοδεύει τίς μακροχρονίους κυβερνήσεις, λειτουργῶντας ὡς καταλύτης ψυχολογικῆς ἀνατάσεως γιά τήν ἀλβανική ἀντιπολίτευση. Τό μόνο βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ Ἔντι Ράμα καλεῖται πλέον νά κυβερνήσει σέ ἕνα περιβάλλον στό ὁποῖο ἡ διεθνής ἀνοχή ἐξαντλεῖται καί ἡ περιφερειακή σκακιέρα ἀπαιτεῖ οὐσιαστικές ἀναπροσαρμογές, ἀντί ἐπικοινωνιακῶν ἑλιγμῶν.