Οἱ καθηγητές καί τό δυστοπικό σχολικό περιβάλλον

Παραμένουμε στό θέμα τοῦ θανάτου τῆς καθηγητρίας Σοφίας Χρηστίδου, ὁ ὁποῖος ἐπανέφερε στό προσκήνιο ἕνα θέμα πού δυστυχῶς συχνά ἀποσιωπᾶται: Τόν ἐκφοβισμό πού δέχονται οἱ ἐκπαιδευτικοί μέσα στό ἴδιο τό σχολικό περιβάλλον.

«Ἡ δημόσια συζήτηση συνήθως ἐπικεντρώνεται –καί σωστά– στόν σχολικό ἐκφοβισμό μεταξύ μαθητῶν. Ὡστόσο, ὑπάρχει καί μιά ἄλλη, λιγώτερο ὁρατή μορφή βίας: ἡ πίεση, ἡ προσβολή καί ἡ ἐπιθετικότητα πού ὑφίστανται πολλοί καθηγητές ἀπό μαθητές, γονεῖς, ἀλλά καί ἀπό ἕνα διοικητικό σύστημα πού συχνά δέν τούς στηρίζει ἐπαρκῶς» γράφει ὁ φίλος, ἐκπαιδευτικός, Χριστόφορος Ντίζος.

«Οἱ καθηγητές δέν καλοῦνται μόνο νά μεταδώσουν γνώση, ἀλλά καί νά διαχειρισθοῦν σύνθετες κοινωνικές συμπεριφορές μέσα στήν τάξη. Σέ ὁρισμένες περιπτώσεις, ἰδιαίτερα σέ ἐπαγγελματικά λύκεια, ἀλλά καί σέ ἄλλα σχολεῖα, ἐμφανίζονται φαινόμενα ἔντονης παραβατικῆς συμπεριφορᾶς: προσβολές, ἀπειλές, ἀμφισβήτηση τῆς αὐθεντίας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ, ἀκόμη καί περιστατικά λεκτικῆς ἤ σωματικῆς βίας. Ὅταν ἕνας καθηγητής βρίσκεται καθημερινά ἀντιμέτωπος μέ τέτοιες καταστάσεις χωρίς ἐπαρκῆ ὑποστήριξη, τό ψυχολογικό φορτίο μπορεῖ νά γίνει ἰδιαίτερα βαρύ» ἀναφέρει ὁ Χρ. Ντίζος καί συνεχίζει:

«Ἕνα δεύτερο σημαντικό ζήτημα εἶναι ἡ στάση ὁρισμένων γονέων. Ἀντί νά συνεργάζονται μέ τό σχολεῖο γιά τήν ἀντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφορᾶς, πολλές φορές υἱοθετοῦν ἀμυντική στάση καί στρέφονται ἐναντίον τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Καταγγελίες, πιέσεις ἤ δημόσιες ἐπιθέσεις στά ΜΜΕ μποροῦν νά δημιουργήσουν  κλῖμα ἀνασφάλειας γιά τόν καθηγητή, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται ὅτι ὁποιαδήποτε πειθαρχική παρέμβαση μπορεῖ νά στραφεῖ ἐναντίον του. Περιστατικά βίας μεταξύ νέων, φαινόμενα διαδικτυακοῦ ἐκφοβισμοῦ καί ἐπιθετικές συμπεριφορές σέ σχολικούς χώρους δείχνουν ὅτι τό σχολεῖο ἀντανακλᾶ συχνά τίς ἐντάσεις τῆς ἴδιας τῆς κοινωνίας. Ὅταν οἱ νέοι μεγαλώνουν σέ περιβάλλοντα ὅπου ἡ βία, ἡ ἀπαξίωση τῶν θεσμῶν ἤ ἡ ἔλλειψη ὁρίων εἶναι συχνά φαινόμενα, αὐτές οἱ συμπεριφορές μεταφέρονται καί στό σχολικό περιβάλλον.

Γιά τόν λόγο αὐτό, ἡ ἀντιμετώπιση τοῦ προβλήματος δέν μπορεῖ νά περιοριστεῖ μόνο σέ τιμωρητικά μέτρα. Χρειάζεται μιά συνολική προσέγγιση: οὐσιαστική συνεργασία σχολείου καί οἰκογένειας, ἐνίσχυση τῆς ψυχοκοινωνικῆς ὑποστήριξης στά σχολεῖα, σαφές θεσμικό πλαίσιο πού νά προστατεύει τούς ἐκπαιδευτικούς, ἀλλά καί προγράμματα πρόληψης τῆς νεανικῆς παραβατικότητας.

Τελικά, τό σχολεῖο μπορεῖ νά λειτουργήσει σωστά μόνο ὅταν ὑπάρχει ἀμοιβαῖος σεβασμός. Οἱ μαθητές ἔχουν δικαίωμα σέ ἕνα ἀσφαλές καί ὑποστηρικτικό περιβάλλον μάθησης, ἀλλά καί οἱ ἐκπαιδευτικοί ἔχουν δικαίωμα νά ἐργάζονται χωρίς φόβο, ἀπειλές ἤ συνεχεῖς πιέσεις. Ἡ ἀναγνώριση αὐτοῦ τοῦ προβλήματος εἶναι τό πρῶτο βῆμα ὥστε ἡ κοινωνία νά ἀναζητήσει λύσεις πού θά προστατεύουν τόσο τήν ἐκπαιδευτική διαδικασία ὅσο καί τούς ἀνθρώπους πού τήν ὑπηρετοῦν.

Βλέπεις, ἡ ἀείμνηστη  εἶχε σύν τοῖς ἄλλοις καί τήν “ἀτυχία” νά μήν εἶναι ἀναθεωρήτρια ἤ διεθνίστρια ἀντισυστημική νά φωνάζει συνθήματα στίς πορεῖες, ὥστε νά τήν “στηρίξουν”  οἱ μᾶλλον ἀνεπαρκεῖς καί μόνιμα φοβισμένοι διοικητικοί προϊστάμενοί της… ὅσο κι οἱ συνάδελφοι συνδικαλιστές»…

Ὅταν τά γράφει αὐτά, ἐπωνύμως, ἕνας ἔμπειρος ἐκπαιδευτικός καί συνδικαλιστής, τί χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; Ἀναμένουμε τά πορίσματα τῶν «εἰδικῶν» καί τό ἀποτέλεσμα τῆς ΕΔΕ…