Ἡ αὐτοκρατορία καί οἱ ἀνάξιοι κληρονόμοι της

«Μαζί μέ τόν πρόεδρο Μιττερράν φθάνω στή Νέα Ὑόρκη γιά νά ὑπογράψω συμβάσεις μέ τά ἀμερικανικά πανεπιστήμια.

Φθάνοντας στό Πανεπιστήμιο, μᾶς ὑποδέχεται ὁ πρόεδρός του: “Χορεύεις καλαματιανό;” μοῦ λέει καί τά χάνω, τό ὄνομά μου John Brademas. Στό δεῖπνο ἐντυπωσιασμένος ὁ Μιττερράν σχολιάζει: “Ὁ Πρόεδρος τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Νέας Ὑόρκης ( Μπραδήμας) καί ἡ Πρόεδρος ὅλων τῶν Πανεπιστημίων τοῦ Παρισιοῦ (Γλύκατζη) δέν μίλησαν οὔτε γαλλικά, οὔτε ἀγγλικά, ἀλλά ἑλληνικά. Ἔ! Αὐτό εἶναι αὐτοκρατορία!»

Λόγια τῆς Ἑλένης Γλύκατζη-Ἀρβελέρ, πού καταδεικνύουν τήν δύναμη τήν ὁποία οὐδέποτε μπορέσαμε νά ἐκμεταλλευθοῦμε. Ἀμφιβάλλει κανείς ὅτι στόν πνευματικό τομέα ἡ Ἑλλάς ἦταν καί παραμένει αὐτοκρατορία; Μέ τόν Ὅμηρο μεγαλώνουν δισεκατομμύρια παιδιά καί ὁ Ὅμηρος στηρίζει ἀκόμη καί σήμερα τίς μεγάλες ἑταιρεῖες παράγωγης κινηματογραφικῶν ταινιῶν. Τόν Ὀδυσσέα ἐπικαλοῦνται καθημερινά στίς ὁμιλίες τους οἱ λόγιοι, στόν Ἀχιλλέα ἀναφέρονται οἱ γενναῖοι, τήν ὡραιότητα τῆς Ἑλένης ὑμνοῦν οἱ μαίτρ τῆς παγκοσμίου μόδας. Ἀπό τόν καιρό πού ἄρχισα νά ταξιδεύω –καί ἔχω ταξιδέψει πολύ– δέν ὑπῆρξε χώρα στήν ὁποία νά μήν ἀκούσω ὕμνους γιά τόν ἑλληνικό πολιτισμό. Καί ἀπό νέος ἀκόμη εἶχα σχηματίσει τήν πεποίθηση, ὅτι ὁ Πολιτισμός εἶναι τό μεγάλο, τό δυναμικότερο ὅπλο μας. Καί πάντα πού ἐδημιουργεῖτο ἡ ἀπορία. «Γιατί δέν τόν χρησιμοποιοῦμε σωστά;»…

Ἀκόμη καί σήμερα, στήν ἐποχή τῆς ταχύτητος, στήν ἐποχή τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης, ἀσχολοῦνται καθημερινά τά μέσα ἐνημερώσεως μέ τό ἄν ἡ Ὡραία Ἑλένη μπορεῖ νά ἐνσαρκωθεῖ ἀπό μιά μαύρη ἠθοποιό ἐνῷ ἡ Ὀδύσσεια γίνεται γιά μία ἀκόμη φορά ὑπερπαραγωγή ἀπό τόν σπουδαῖο σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν καί ἀναμένεται μέ τεράστιο ἐνδιαφέρον! Ἡ αὐτοκρατορία, στήν ὁποία ἀνεφέρθη ὁ Μιττερράν, ἐξακολουθεῖ νά ὑπάρχει καί νά συγκινεῖ. Κι ἐμεῖς ἀσχολούμεθα μέ τίς προσαγωγές πού ἔγιναν σέ καταλήψεις Πανεπιστημίων. Ἔβλεπα προχθές μιά ἀπό τίς ἐκπομπές ἐκεῖνες πού παρουσιάζουν εἰκόνες ἀπό ἄλλες χῶρες. Ὁ παρουσιαστής βρισκόταν ἔξω ἀπό τό Πανεπιστήμιο τοῦ Ὄσλο καί ἔλεγε. «Σέ πιάνει μελαγχολία ὅταν βλέπεις τά Πανεπιστήμια στό ἐξωτερικό. Οὔτε μιά ἐπιγραφή, ὄχι μέ μπογιά, ἀλλά οὔτε μέ μαρκαδόρο, οὔτε μέ στυλό!».

Κι ἄν δεῖτε τά κτήρια τῶν Πανεπιστημίων, τά περισσότερα εἶναι κτισμένα σέ ἑλληνικούς ρυθμούς καί πολλά ἀπό αὐτά φιλοξενοῦν ἑλληνικές ἐπιγραφές. Ἡ αὐτοκρατορία, πού λέγαμε πρίν! Ἔχω ἐπισκεφθεῖ ἀρκετές πανεπιστημιακές ἐγκαταστάσεις. Στίς ΗΠΑ, τήν Ἀγγλία, στήν Σκωτία, τήν Κίνα, τήν Ἰαπωνία, σχεδόν σέ ὅλη τήν Εὐρώπη. Οἱ ἐγκαταστάσεις τῶν Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων ἄψογες, προσεγμένες. Ἐλάχιστες ἕως μηδαμινές οἱ ἐξαιρέσεις. Ἐδῶ, κοντεύουμε νά ξεχάσουμε τούς συγγραφεῖς, τούς ποιητές, τούς καλλιτέχνες. Λές καί οἱ Θεοί ἐγκατέλειψαν πλέον τόν Ὄλυμπο…

Θυμᾶμαι, τό μεσημέρι πού γύρισε στό σπίτι ὁ ἀδελφός μου, πρύτανις τότε τῆς Νομικῆς Σχολῆς στό Πανεπιστήμιο Strathclyde τῆς Γλασκώβης. Τόν εἶχε καλέσει ὁ τότε συνάδελφός του στό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, γιά μιά ὁμιλία στούς Ἕλληνες φοιτητές. Κατακόκκινος, θυμωμένος. «Μά, τί χάλια εἶναι αὐτά; Πῶς ἐπιτρέπουν τέτοια ρύπανση; Παντοῦ ἀφίσες καί πανώ, παντοῦ γκράφφιτι! Δέν ὑπάρχει κάποιος νά ἐμποδίσει αὐτό τό φαινόμενο;» μοῦ εἶπε. Πῶς τήν καταντήσαμε ἔτσι, ἀλήθεια, τήν αὐτοκρατορία μας;