Ἡ Ἱστορία καί τό ἠθικό χρέος στίς διεθνεῖς διαπραγματεύσεις

Τά παραδείγματα τῶν Τράμπ. Κάρνι, Μιλέι

O Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ἀποφάσισε φέτος νά μήν πάει στό Νταβός γιά νά μήν ἀναγκαστεῖ νά πεῖ «Ὄχι» στόν Πρόεδρο Τράμπ γιά τήν συμμετοχή τῆς πατρίδας μας στό Συμβούλιο Εἰρήνης. Παρά τό γεγονός ὅτι σέ αὐτό θά μετάσχει τό Ἰσραήλ καί ἡ Τουρκία. Ἡ δικαιολογία ὅτι δέν «πέταξε» ἐγκαίρως λόγῳ καιροῦ εἶναι διπλωματική.

Προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις. Ἀνοικτό ἦταν προχθές τό… FIR Ἀθηνῶν, μποροῦσε νά «πετάξει» ἀνέτως. Ἄν καί πιστεύω ὅτι ματαίως ἡ Δύση δίνει μάχες ὀπισθοφυλακῆς γιά νά ἀποτρέψει τά ἐπερχόμενα (σέ βάθος χρόνου καί ὁ ΟΗΕ καί τό ΝΑΤΟ καί τό Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο καί ἡ Διεθνής Ἀμνηστία θά ἀντικατασταθοῦν ἀπό νέους θεσμούς, γιατί τό διεθνές σύστημα κάνει ἐπανεκκίνηση – restart). Θέλω νά πιστεύω ὅτι ἀπό τήν θέση πού εὑρίσκεται ὁ Πρωθυπουργός ἔχει καλύτερη ὁρατότητα ἀπό ἐμᾶς καί περισσότερα δεδομένα.

Ἄρα, ὑποτίθεται, ξέρει τί κάνει. Μέχρι τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου. Ὡστόσο ἡ φετινή ἀπουσία τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀπό τό Νταβός τοῦ στέρησε μία δυνατότητα: Νά διαπιστώσει πόσο σημαντικό ὅπλο στίς διεθνεῖς διαπραγματεύσεις εἶναι ὁ ἑλληνικός πολιτισμός, τά ἑλληνικά γράμματα καί ἡ Ἱστορία. Ἰδίως ὅταν πρόκειται γιά χῶρες πού ἔζησαν τό τραῦμα τῆς γερμανικῆς κατοχῆς. Μεγάλο ἐργαλεῖο ἡ Ἱστορία. Ὁ Τράμπ μπορεῖ νά εἶναι ἀνοικτός στήν κριτική γιά πολλά, ἀλλά ἡ ἀπόφασή του νά κάνει χρήση τῆς Ἱστορίας ὡς μέσου ἀσκήσεως πειθοῦς καί νά τήν ἐντάξει στό ὁπλοστάσιο τῶν ἐπιχειρημάτων του ἔχει τεράστιο ἐνδιαφέρον γιά τόν τρόπο πού διεξάγονται σήμερα οἱ διεθνεῖς διαπραγματεύσεις.

Πρίν καταφέρει νά βρεῖ ἕνα modus vivendi μέ τόν Γενικό Γραμματέα τοῦ ΝΑΤΟ Ροῦτε καί νά προχωρήσει σέ μιά συμφωνία-πλαίσιο μαζί του γιά τήν Γροιλανδία μέ βάσεις τύπου Κύπρου (κυριαρχία ΗΠΑ ἐπί τοῦ ἐδάφους καί ἔγερση θόλου), ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος θύμισε στούς Δανούς πῶς τούς στάθηκε ἡ Ἀμερική ὅταν δέχθηκαν εἰσβολή ἀπό τούς ναζί τοῦ Χίτλερ στόν Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ὅταν ἔπεσαν μετά ἀπό ἀντίσταση ἕξι ὡρῶν. Θύμισε πώς τούς ἔσωσε. Πώς ἀπέτρεψε τήν προοπτική νά καταστοῦν ἀπό τότε γερμανική ἀποικία. «Γερμανικά θά μιλούσατε σήμερα!» τούς μάλωσε.

Στήν οὐσία, ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος εἰσήγαγε στίς διεθνεῖς διαπραγματεύσεις, ἐκτός ἀπό τό Δίκαιο τῆς ἰσχύος, καί τήν ἔννοια τοῦ ἱστορικοῦ ἠθικοῦ χρέους μιᾶς χώρας ἀπέναντι σέ μιάν ἄλλη. Ἡ Ἑλλάς ἔχει χρέη ἀπέναντι στούς συμμάχους της, μά καί ἐκεῖνοι ἔχουν χρέη ἔναντι αὐτῆς. Πρόσφατα καί παλαιότερα. Τά δικά μας χρέη εἶναι σέ δολλάρια, τά δικά τους εἶναι ἠθικά. Ἡ ἑλληνική κρίση τοῦ 2010 ἀνόρθωσε τό εὐρώ καί ὑποτίμησε τό δολλάριο. Χρέος! Ἡ Ἑλλάς ἀρνήθηκε νά παραδώσει στόν Ἐρντογάν τούς ὀκτώ Τούρκους πραξικοπηματίες ἀξιωματικούς πού προσγειώθηκαν στήν Ἀλεξανδρούπολη! Ἐάν τό ἔπραττε, ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος θά εἶχε στά χέρια του ὁμολογίες γιά τό ποιά ξένη δύναμη ἐπί ποίας ἡγεσίας ὀργάνωσε τό πραξικόπημα ἐναντίον του.

Ὁ Σουλτᾶνος γνωρίζει «ποιά» καί τό ἔχει ἀποκαλύψει σέ μέλος τῆς οἰκογένειας Μητσοτάκη κτυπῶντας μέ δύναμη τά στήθη του («Σέ μένα; Στά παιδιά μου; Στά ἐγγόνια μου; Πῶς τόλμησαν;»), ἀλλά ἄλλο ἦταν νά ἔχει καί ἀποδείξεις. Χρέος καί ἐδῶ! Καί βεβαίως ἡ Ἑλλάς, πού εἶναι σήμερα ἀπό τίς ἐλάχιστες χῶρες τοῦ ΝΑΤΟ πού καταβάλλει πάνω ἀπό τό 2% τοῦ ΑΕΠ της ἐτησίως γιά ἐξοπλισμούς, ἔχει τό δικαίωμα νά ἐγείρει τό ζήτημα τοῦ χρέους τῆς Γερμανίας ἔναντι αὐτῆς. Τῶν πολεμικῶν ἀποζημιώσεων. Θέμα πού νομικά ὑφίσταται. Ἄν δέν ὑφίστατο, δέν θά μᾶς ζητοῦσαν κάθε τόσο οἱ Γερμανοί νά κλείσουμε αὐτό τό θέμα. Ὑπάρχει καπνός ἀκόμη.

Δέν μετέβη ὅμως ὁ κύριος Μητσοτάκης στό Νταβός καί δέν εἶχε τήν εὐκαιρία νά ἀκούσει ἀπό κοντά τήν νέα διαπραγματευτική τακτική Τράμπ νά ἀξιοποιεῖ τήν Ἱστορία καί νά τήν ἐργαλειοποιεῖ γιά νά κερδίσει πόντους στίς διαπραγματεύσεις. Καί νά ξυπνήσει τό φιλότιμο σέ ἄλλες χῶρες. Δέν ἦταν ὅμως τό μοναδικό θέμα πού ἔχασε ἀπό τήν ἀπουσία του στό Νταβός. Ἔχασε δύο ἀκόμη. Πρῶτον, τόν πρώην τραπεζίτη Πρωθυπουργό τοῦ Καναδᾶ κύριο Μάρκ Κάρνι, μιά στιβαρή καί ἰσχυρή ἡγετική φιγούρα, πού δέν φαίνεται νά κάμπτεται ἀπό τίς ἀπειλές τοῦ Ἀμερικανοῦ Προέδρου, νά ἐπικαλεῖται τόν… Θουκυδίδη: «οἱ ἰσχυροί κάνουν ὅσα τούς ἐπιτρέπει ἡ δύναμή τους καί οἱ ἀδύναμοι ὑποχωροῦν ὅσο τούς ἐπιβάλλει ἡ ἀδυναμία τους». Πόσους αἰῶνες ἄντεξε ἡ ἰσχύς τοῦ Θουκυδίδη γιά νά βγεῖ ἀπό τά χείλη τοῦ Καναδοῦ; Ὁ χρόνος εἶναι τό μέτρο τῆς ἀπηχήσεως καί τῆς ἐπιρροῆς. Δεύτερον, τόν Πρόεδρο τῆς Ἀργεντινῆς Χαβιέρ Μιλέι, ὁ ὁποῖος τόνισε ὅτι «ἄν θέλουμε νά ἀποδράσουμε ἀπό τό σκοτεινό μας παρόν, θά πρέπει νά ἐμπνευστοῦμε ἀπό τήν ἑλληνική φιλοσοφία, τό ρωμαϊκό Δίκαιο καί τίς χριστιανικές ἀξίες. Ἔτσι θά σώσουμε τήν Δύση».

Εἶναι ἐξαιρετικά ἐνδιαφέρον ὅτι ἕνας δισεκατομμυριοῦχος ἐπιχειρηματίας ὅπως ὁ Τράμπ, ἕνας τραπεζίτης ὅπως ὁ Μάρκ Κάρνι καί ἕνας ἐλευθεριακός, λιμπερταριανός κατά δήλωσή του, οἰκονομολόγος ὅπως ὁ Μιλέι ἄντλησαν ἐπιχειρήματα ἀπό τίς ἀνθρωπιστικές ἐπιστῆμες καί ὄχι ἀπό τούς ἀριθμούς καί τήν σύγχρονη οἰκονομική σκέψη. Ἀπό τήν ἄυλη παγκόσμια κληρονομιά καί ὄχι ἀπό τήν ὑλική. Από τήν μελέτη γιά τόν ἄνθρωπο καί ὄχι γιά τό ἄτομο. Προτείνω νά παρακολουθήσουμε καλύτερα τήν μεταβολή. Δέν εἶναι καί τόσο τρελλοί ὅσο φαίνονται οἱ νέες ἡγέτες. Ἡ ἐκκεντρικότης τους δέν πρέπει νά ἀποπροσανατολίζει.