Η εΙκόνα βαρέων γερανοφόρων φορτηγῶν στόν ἐσωτερικό χῶρο τῆς Ἁγίας Σοφίας προεκάλεσε ἀλγεινή ἐντύπωση, ἀλλά καί ἔντονες ἀντιδράσεις σχετικά μέ τόν τρόπο πού πραγματοποιεῖται ἡ τελευταία φάσις τῶν ἐργασιῶν ἀποκαταστάσεως πού ἔχει ἐξαγγείλει ἡ Τουρκία.
Φωτογραφίες ἀπό τό ἐσωτερικό τοῦ ναοῦ δεικνύουν τοὐλάχιστον δύο φορτηγά, ἐκ τῶν ὁποίων τό ἕνα εἶναι σίγουρα γερανοφόρο.
Ἀπό τά δύο ὀχήματα, τό γερανοφόρο εἶναι ἀρκετά προωθημένο, εὑρίσκεται κοντά σέ ἕναν ἀπό τούς κεντρικούς πολυελαίους, ἐνῶ τό ἕτερο εὑρίσκεται λίγο πιό πίσω σταθμευμένο, γεγονός τό ὁποῖο γεννᾶ ἐρωτήματα γιά τό ἄν τό εὔθραυστο ἔδαφος προστατεύεται ἐπαρκῶς ὅσο συνεχίζονται οἱ ἐργασίες. Ἐπίσης διακρίνονται διάσπαρτες παλέτες μέ ὑλικά κατασκευῶν τά ὁποῖα ἐπιβαρύνουν ἀκόμη περισσότερο τό δάπεδο. Ἤδη ὑπάρχουν καταγγελίες ὅτι μέ τίς κινήσεις τους οἱ τουρκικές Ἀρχές προκαλοῦν φθορές σέ ἕνα παγκοσμίου ἀκτινοβολίας πολιτιστικό μνημεῖο.
Ὑπενθυμίζεται ὅτι δέν εἶναι ἡ πρώτη φορά πού ἔρχονται στό φῶς τῆς δημοσιότητος τέτοιου τύπου καταγγελίες ἀπό τότε πού ἡ τουρκική κυβέρνησις, ὑπό τόν Πρόεδρο Ταγίπ Ἐρντογάν, μετέτρεψε τήν Ἁγία Σοφία ἀπό μουσεῖο σέ τέμενος. Παρ’ ὅτι ὑπάρχουν προστατευτικά πάνελ, τό γεγονός ὅτι ὀχήματα δεκάδων τόννων πατοῦν σέ ἕνα δάπεδο πού ἀποτελεῖται ἀπό στρώσεις ἱστορικῶν ψηφιδωτῶν δημιουργεῖ προβληματισμό, σέ συνδυασμό μέ παλαιότερα περιστατικά φθορῶν ἀπό μή ἐνδεδειγμένες ἐπεμβάσεις, ἀλλά καί ἐξ αἰτίας τοῦ φόβου γιά τήν στατικότητα τοῦ ναοῦ.
Τό τουρκικό Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ καί Τουρισμοῦ, σέ μιά προσπάθεια νά δικαιολογήσει τήν παρουσία τῶν φορτηγῶν, ὑπεστήριξε ὅτι ἐπρόκειτο γιά «ἀναγκαῖα ἔργα ἀποκαταστάσεως καί ἀντισεισμικῆς προστασίας», τά ὁποῖα δέν ἀπειλοῦν τό μνημεῖο, διότι, ὅπως ἐπισημαίνει, τοποθετήθηκε εἰδική πλατφόρμα πάνω στήν ὁποία κινήθηκαν τά φορτηγά καί δέν προεκλήθη κάποια φθορά. Ἡ Γενική Διεύθυνσις Βακουφίων απήντησε μέ φωτογραφίες καί τεχνικές λεπτομέρειες ἀναφέροντας ὅτι οἱ ἰσχυρισμοί «διαστρεβλώνουν τήν πραγματικότητα».
Σύμφωνα μέ τίς τουρκικές Ἀρχές, δέν ὑπῆρξε καμμία ἀνεξέλεγκτη εἴσοδος ὀχημάτων στόν ἐσωτερικό χῶρο τοῦ μνημείου, ἀλλά, ἀντιθέτως, ἐπρόκειτο γιά μέρος τῆς δεύτερης φάσεως τῶν ἐργασιῶν ἀποκαταστάσεως, οἱ ὁποῖες ξεκίνησαν τό 2023.
Ἡ Ἐπιστημονική Ἐπιτροπή καί τό Συμβούλιο Προστασίας ἐδήλωσαν ὅτι ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ κάλυψις τοῦ κεντρικοῦ τρούλου με προσωρινή μεταλλική κατασκευή, ὥστε νά προστατευθοῦν τά ψηφιδωτά καί ἡ ἐσωτερική δομή κατά τήν διάρκεια τῶν ἐργασιῶν. Γιά νά στηριχθεῖ αὐτή ἡ κατασκευή, τοποθετοῦνται τέσσερεις μεταλλικές κολόνες ὕψους 43,5 μέτρων καί ἡ μεταφορά τῶν ὑλικῶν ἀπαιτοῦσε τήν χρήση ἐξειδικευμένων μηχανημάτων. Ἀναφέρουν δέ ὅτι προηγήθηκαν: στατικές μελέτες, δοκιμές ἀντοχῆς, γεωραντάρ καί ἔλεγχοι τοῦ ἐδάφους ἐντός τοῦ μνημείου.
Ὡστόσο, ἡ φέρουσα ἱκανότης τοῦ ἐδάφους ὑπολογίστηκε στούς 25 τόνους/τ.μ., ἐνῶ ἡ εἰδική πλατφόρμα πού κατασκευάστηκε μπορεῖ νά ἀντέξει ἕως 30 τόνους/τ.μ. Τό βαρύτερο ὄχημα όμως πού χρησιμοποιήθηκε ζυγίζει 45 τόνους. Οἱ τουρκικές Ἀρχές ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις πού μεταφέρθηκε στό δάπεδο ἦταν μόλις 6 τόνοι/τ.μ., χάρη στό πολυστρωματικό σύστημα προστασίας (κετσές, ἄμμος, κόντρα πλακέ, ξύλινος σκελετός, XPS, ἠχομονωτική στρῶσις, μεταλλική ἐπικάλυψις). Ἐπίσης ὑποστηρίζουν ὅτι γιά νά ἀποτραπεῖ ἡ διάχυσις καυσαερίων στό ἐσωτερικό, χρησιμοποιήθηκαν εἰδικά συστήματα ἀπορροφήσεως. Κάτι τέτοιο ὅμως δέν ἀποδεικνύεται ἀπό φωτογραφικό ὑλικό ἤ σχετικό βίντεο κατά τήν διάρκεια τῆς εἰσόδου τῶν φορτηγῶν, ἀλλά μόνο κατά δήλωσιν τοῦ τουρκικοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ.
Μ.Η.Τ. 232122