Κι ἄν οἱ πυρκαϊές δέν εἶναι «κλιματικῆς ἀλλαγῆς»;

«Καλά, πιστεύει κανείς σας ὅτι αὐτές οἱ τόσο καλά “τακτοποιημένες” γεωγραφικά πυρκαϊές εἶναι συνέπεια τῆς κλιματικῆς ἀλλαγῆς;»

Τό ἐρώτημα ἐτέθη στό τραπέζι τῶν διακοπῶν, μεταξύ ἐλαφρᾶς οἰνοποσίας καί ἐντόνου προβληματισμοῦ. Οὐδείς ἀμφισβητεῖ τό ὅτι ἐσχάτως ἡ πατρίδα βιώνει ἕνα πρωτοφανές κῦμα πυρκαϊῶν. Ἀπό τήν μία ἄκρη ἕως τήν ἄλλη, πύρινα μέτωπα ξεπηδοῦν σχεδόν ταυτόχρονα, μέ τά μέσα ἐνημερώσεως νά μᾶς γεμίζουν μέ εἰκόνες καταστροφῆς, ἀνθρώπους πού ἐγκαταλείπουν τά σπίτια τους καί πυροσβέστες πού μάχονται μέ αὐταπάρνηση. Ἄν καί ἡ κλιματική ἀλλαγή καί οἱ ὑψηλές θερμοκρασίες ἀποτελοῦν –τό δίχως ἄλλο– παράγοντες κινδύνου, ἡ κλίμακα, ἡ χρονική σύμπτωση καί ἡ γεωγραφική διασπορά τῶν πυρκαϊῶν δημιουργοῦν εὔλογα ἐρωτήματα.

Τό πρῶτο καί πιό ἀνησυχητικό εἶναι ἡ πιθανότητα νά μήν πρόκειται γιά ἁπλή σύμπτωση ἤ φυσικό φαινόμενο, ἀλλά γιά ἀποτέλεσμα ὀργανωμένων ἐνεργειῶν.

Ἡ ἱστορία –ἡ πρόσφατη, κυρίως– εἶναι γεμάτη παραδείγματα πυρκαϊῶν πού ὀφείλονταν σέ ἐμπρησμούς –ἄλλοτε γιά λόγους «οἰκοπεδοφαγίας», ἄλλοτε γιά ποινικές ἤ προσωπικές ἀντιπαραθέσεις, καί ἄλλοτε μέ καθαρά πολιτική στόχευση. Ὅταν δεκάδες μέτωπα ἐμφανίζονται τήν ἴδια ἡμέρα, σέ ἀπομακρυσμένες μεταξύ τούς περιοχές, ἡ ὑποψία ὅτι ὑπάρχει συντονιστικό κέντρο, δέν μπορεῖ νά ἀγνοηθεῖ.

Σέ αὐτό τό πλαίσιο, ἐμφανίζεται καί ἡ διάσταση τῆς πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Οἱ φυσικές καταστροφές, δυστυχῶς, ἀποτελοῦν πεδίο προπαγάνδας καί ἀντιπαραθέσεων. Ἔχει ἀποδειχθεῖ στήν πράξη ὅτι ὁποιαδήποτε μεγάλη καταστροφή μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ γιά νά κατηγορηθεῖ ἡ ἑκάστοτε κυβέρνηση γιά ἀνικανότητα, ἀργοπορία ἤ κακή ὀργάνωση.

Βεβαίως καί μιά κυβέρνηση μπορεῖ νά ἐπιχειρήσει νά ἐμφανίσει μιά καταστροφή ὡς ἀποτέλεσμα «ἐξωγενῶν παρεμβάσεων» σέ μιά προσπάθεια νά στρέψει τήν κοινή γνώμη πρός τό μέρος της.

Τό πρόβλημα, ὅμως, δέν εἶναι μόνο ποιός κατηγορεῖ ποιόν, ἀλλά τό ὅτι ἡ –ὅποια καί ἀπό ὁπουδήποτε– πολιτική ἐκμετάλλευση μπορεῖ νά ἀλλοιώσει τήν πραγματικότητα. Ἄν ἕνα γεγονός παρουσιασθεῖ μέ σκοπό τήν οἰκοδόμηση ἑνός πολιτικοῦ ἀφηγήματος, οἱ πολῖτες μένουν στό σκοτάδι γιά τά πραγματικά αἴτια καί οἱ πραγματικοί ὑπεύθυνοι –ἄν ὑπάρχουν– παραμένουν στό ἀπυρόβλητο. Ἔτσι, ἡ δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται ἀπό τό «ποιός ἔβαλε τή φωτιά καί γιατί» στό «ποιός ὠφελεῖται πολιτικά ἀπό αὐτήν»…

Ἄς μήν ξεχνᾶμε ἐπίσης ὅτι συνεχής ἐμφάνιση τῶν κατά συρροήν πυρκαϊῶν ἔχει διαβρώσει τήν ἐμπιστοσύνη τῶν πολιτῶν πρός τό κράτος. Ὅταν οἱ ἴδιες περιοχές καίγονται ξανά καί ξανά, ὅταν οἱ ὑποσχέσεις γιά ἀναδασώσεις καί ἀντιπλημμυρικά ἔργα μένουν στά χαρτιά, καί ὅταν οἱ ἔρευνες γιά ἐμπρησμούς σπάνια φτάνουν σέ ἁπτά ἀποτελέσματα, τότε ἡ καχυποψία γίνεται σχεδόν αὐτονόητη. Μέσα σέ αὐτό τό κλῖμα, ὁποιοδήποτε νέο κῦμα πυρκαϊῶν ἀντιμετωπίζεται ὄχι μόνο ὡς φυσική τραγωδία ἀλλά καί ὡς πολιτική σκηνή ὅπου παίζονται παιχνίδια ἰσχύος.

Γιά τούς ἀνωτέρω λόγους, λοιπόν, εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ὥριμη καί κατ’ ἐξακολούθηση δημόσια συζήτηση, μέ στόχο νά ἀπομονωθεῖ ἡ προπαγάνδα καί νά φθάσουμε στήν οὐσία, ἤτοι στήν προστασία τῆς ζωῆς, τῶν δασῶν καί τῆς κοινωνίας. Ἄν οἱ πυρκαϊές ἀφεθοῦν νά κάψουν καί τήν ἀλήθεια, τότε ἡ καταστροφή δέν θά εἶναι μόνο οἰκολογική, ἀλλά καί θεσμική.