Ἡ κρίση ἄρχισε νά φαίνεται

Τό ἔλλειμμα στό ἰσοζύγιο τρεχουσῶν συναλλαγῶν, ἀχίλλειος πτέρνα τῆς χώρας σέ συνθῆκες πολέμου – Καταρρέει τό κράτος-«πατερούλης» πού ἐκβιάζει καί ἐξαγοράζει τήν κοινωνία γιά χάρη τῶν ὀλίγων

ΟI οIκονομολόγοι προειδοποιοῦν ἐδῶ καί καιρό ὅτι τό ἐμπορικό ἔλλειμμα σέ συνδυασμό μέ τό δυσθεώρητο ὕψος τοῦ συνολικοῦ χρέους, δημοσίου καί ἰδιωτικοῦ (πάνω ἀπό 600 δισ. εὐρώ), ἀποτελεῖ τό ἀμέσως ἑπόμενο μεγάλο πρόβλημα τῆς χώρας, καθώς τήν καθιστᾶ εὐάλωτη σέ ἔκτακτες συνθῆκες κρίσης. Ἡ πολιτική μας τάξη, ἐφησυχασμένη ἀπό τό ρεκόρ εἴσπραξης ἔμμεσων φόρων μέσῳ τοῦ πλαστικοῦ χρήματος καί ἀπό τά πρωτογενῆ πλεονάσματα πού ἀποταμιεύει τό κράτος, θεωρεῖ ὅτι μπορεῖ νά ἀσχολεῖται μονίμως μέ τά ἀμέσως, ἀσφαλῶς σοβαρά, προηγούμενα προβλήματα τῆς χώρας. Ὅσα γέννησε τό πρόσφατο παρελθόν:

Τίς παράνομες ἀγροτικές ἐπιδοτήσεις, τά Τέμπη καί τίς ὑποκλοπές, τά ὁποῖα συνδέονται ὅλα μέ ἕνα ἀόρατο νῆμα.

• Μιά μικρή καί κλειστή ἐλίτ νέμεται ἐδῶ καί χρόνια τό δημόσιο χρῆμα εἰς βάρος τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

• Οἱ ἐπιδοτήσεις πῆγαν στίς «μητσοτάκειες» πράσινες καί γαλάζιες πελατειακές παρέες.

• Τά χρήματα τῆς Σύμβασης 717 μέ τίς διαρκεῖς παρατάσεις δόθηκαν σέ ὀργανωμένα φιλικά συμφέροντα, ἡμεδαπά καί ἀλλοδαπά.

• Οἱ ὑποκλοπές ἔγιναν γιά οἰκονομικούς λόγους. Γιά νά εἶναι βέβαιο τό Μαξίμου ὅτι τό κλειστό οἰκονομικό παιχνίδι γιά χάρη τοῦ κλάμπ τῶν ἐκλεκτῶν του ὀργανώνεται μέ τούς ὅρους του, χωρίς νά ἐπιτρέπεται στούς ὑπουργούς νά «αὐτοσχεδιάζουν» καί νά κάνουν προσωπικό παιχνίδι.

Καί κάπως ἔτσι φθάσαμε ἐδῶ. Μέ ἕνα κρατικοδίαιτο μοντέλο, πού προβλέπει ἄπειρα ἐπιδόματα δισεκατομμυρίων εὐρώ κατά τήν περίοδο τῆς πανδημίας (μέ συνέπεια τήν δραματική ἐπιβάρυνση τοῦ δημοσίου χρέους), ἄπειρες παροχές (500 ἑκατ. εὐρώ τό τελευταῖο πακέτο, τήν ὥρα πού τό Δημόσιο βάζει 1,5 δισ. εὐρώ στήν αὔξηση μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς ΔΕΗ γιά νά σβήσει τά ἴχνη διαφθορᾶς), σκανδαλώδεις κρατικές καί κοινοτικές ἐνισχύσεις μέσῳ τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης (πού ἐρευνᾶται ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Εἰσαγγελία) καί βεβαίως ἕνα ἐκτεταμένο πελατειακό δίκτυο χορήγησης παράνομων ἐπιδοτήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ), παράνομων ἐπιδομάτων (δικαστική ὑπόθεση ΟΠΕΚΑ) καί παράνομων προγραμμάτων μετανάστευσης (δικαστική ὑπόθεση Κρήτης).

Κάπως ἔτσι, λίγο πρίν ξεσπάσει αὐτή ἤ μιά μελλοντική ἐνεργειακή κρίση πού θά διαβρώσει ἔτι περαιτέρω τίς ἄρρωστες καί ἀπαρχαιωμένες οἰκονομικές δομές μας, ἡ Ἑλλάς ἀντιμετωπίζει ἕνα τριπλό πρόβλημα:

• Ἡ κοινωνία εἶναι χωρισμένη μεταξύ τοῦ 25% τῶν βολεμένων, τῶν ἐξαγορασμένων, τῶν συμφερόντων, τῶν ὑπεργολάβων τους καί τῶν λοιπῶν κρατικοδίαιτων ἀρίστων, ἀπό τήν μία, καί τοῦ 75% τῶν ἀποκλεισμένων καί τῶν πεινασμένων, ἀπό τήν ἄλλη.

• Ἡ πολιτική τάξη, κοιμώμενη, κάνει ὅ,τι μπορεῖ γιά νά συντηρήσει αὐτή τήν διαίρεση, ἀντί νά τήν ἀλλάξει.

• Ἡ ὑφιστάμενη παραγωγική δομή τῆς οἰκονομίας δέν μπορεῖ νά ἀνταποκριθεῖ σέ συνθῆκες ἀνοίγματος τῆς ψαλίδας καί διεύρυνσης τοῦ ἐμπορικοῦ ἐλλείμματος, ἀλλά καί τοῦ χρέους, εἰδικῶς ἄν κλείσει ἡ παγκοσμιοποιημένη ἀγορά, μπεῖ λουκέτο στά ἐθνικά σύνορα καί καταστεῖ ἀδύνατη ἡ συνέχιση τῶν εἰσαγωγῶν γιά τήν τροφοδοσία τῆς οἰκονομίας.

Χάσαμε 15 χρόνια σέ φιγοῦρες καί σέ ὕμνους ἀπό τόν «Ἐκόνομιστ» γιά τό θαῦμα τῆς Ἑλλάδας πού «κτυπᾶ» ἐπενδυτικές βαθμίδες καί… Προεδρίες στά Eurogroup. Ἐντάξει οἱ ξένοι πιστωτές, τά λεφτά τους πίσω ἦρθαν νά πάρουν μέ τήν τρόικα καί νά ἐλέγξουν γιά ἕνα κομμάτι ψωμί τίς κρατικές μας δομές (τραῖνα, ἀεροδρόμια, λιμάνια, τηλεπικοινωνίες κ.λπ.). Σιγά μήν ἤθελαν μεταρρυθμίσεις. Ἐμεῖς ὅμως; Οὔτε μέ τόν πρωτογενῆ ἀγροτικό τομέα ἀσχοληθήκαμε, πού ἐνισχύει τήν αὐτάρκεια καί μειώνει τίς διατροφικές μας ἐξαρτήσεις (παλαιό δόγμα τοῦ Ἰωάννη Μεταξᾶ), οὔτε μέ τήν βιομηχανία, ἡ ὁποία καταδιώκεται ἀπό τό ἐνεργειακό κόστος (ἀντί νά ἔχουμε Ὑπουργεῖο Βιομηχανίας, ὑπάρχει μιά… Γενική Διεύθυνση Βιομηχανίας στό Ὑπουργεῖο Ἀνάπτυξης), οὔτε μέ τήν τόνωση τῆς περιφέρειας (ἔκλεισαν ὅλες οἱ ὑπηρεσίες τῆς ὑπαίθρου γιά νά μετακομίσει, νά «μαντρωθεῖ» καί νά «ἐλεγχθεῖ» ὁ πληθυσμός στά ἀστικά κέντρα). Οὔτε μεγάλες ἐπενδύσεις ἦρθαν, ἐκτός ἀπό ἀγορές ἀκινήτων (ποιός σοβαρός θά ἐπενδύσει στήν Ἑλλάδα ὅταν πρέπει νά τά «στάξει» στόν πάγκο τῶν τοπικῶν «λαμογίων», ἡ φορολογία εἶναι ὑπέρμετρη καί οἱ ὑποκλοπές δείχνουν ὅτι δέν προστατεύεται τό ἐμπορικό καί βιομηχανικό ἀπόρρητο τῶν ἐπιχειρήσεων; Ἄνετα μπορεῖ νά γίνει βορά τοῦ ἀνταγωνισμοῦ!).

Κάπως ἔτσι, ἐνῷ τό ἰσοζύγιο τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν εἶναι δέκα φορές μεγαλύτερο ἀπό τό 2019 (λόγῳ καί τῆς Μercosur πλέον), ἡ Ἑλλάς «προσέρχεται» στήν κρίση, οἱ συνέπειες τῆς ὁποίας ἄρχισαν νά φαίνονται ὡς ἑξῆς:

Τά σοῦπερ μάρκετ, φοβούμενα τό μελλοντικό κλείσιμο τῶν συνόρων, δέν ἀγοράζουν ἐπιχειρήσεις γιά νά σταθοῦν στόν ἀνταγωνισμό. Ἀγοράζουν ἤ μισθώνουν γῆ γιά νά καλλιεργήσουν τά ἴδια ἀγροτικά προϊόντα καί γιά νά ἐκθρέψουν αὔριο ζῶα. Τό μέλλον τῶν ἀγροτῶν, πού ἔχουν καταστραφεῖ οἱ καλλιέργειές τους (Ντάνιελ) ἤ ἔχουν θανατωθεῖ τά ζῶα τους (ἀφθώδεις πυρετοί, εὐλογιές, πανῶλες), εἶναι ἀπό ἀφεντικά νά γίνουν ὑπάλληλοι στίς χρεωκοπημένες ἐκμεταλλεύσεις τους. Ἀπό κυρίαρχοι, δοῦλοι. Ἡ ἴδια κατάσταση ἐπικρατεῖ στίς μικρομεσαῖες ἐπιχειρήσεις (κατάργηση μετρητῶν, ψηφιακή κάρτα, ἠλεκτρονικό δελτίο ἀποστολῆς), οἱ ὁποῖες ὁδεύουν σέ λουκέτο χάριν τῆς πολιτικῆς συγκεντρώσεως σέ χέρια ὀλίγων τοῦ κυρίου Πισσαρίδη. Τό ἴδιο καί στά ταξί, ὅπου τίς περισσότερες ἄδειες τίς ἔχουν «μαντράδες» πλέον, ἐνῷ τό κράτος μπορεῖ νά ἐκβιάσει τούς ἰδιοκτῆτες (ἀνάκληση ἀδείας μέ τήν νέα νομοθεσία) γιά νά ἐπιβάλει τήν σιωπή τους. Προχθές στό ἀεροδρόμιο πῆραν τό δίπλωμα ἐπαγγελματία γιά τρεῖς μῆνες καί τοῦ ἐπέβαλαν πρόστιμο 300 εὐρώ γιατί ἦταν ἐλαφρῶς φθαρμένη ἡ πινακίδα κυκλοφορίας του!

Ὁ τουρισμός μπορεῖ νά καταρρεύσει ἀνά πᾶσα στιγμή. Τά Airbnb εἶναι κάτω σέ κρατήσεις κατά 40%, οἱ πτήσεις συρρικνώνονται, ἀεροπορικές ἑταιρεῖες ἀποχωροῦν ἐπικαλούμενες τόν πόλεμο (Ryanair Θεσσαλονίκη), οἱ τιμές παντοῦ παίρνουν τήν ἀνηφόρα (πρός τό 4% ὁ πληθωρισμός), ἐνῷ σέ τοπικές ἀγορές τοῦ Λεκανοπεδίου (π.χ. Χαλάνδρι) παρατηρεῖται κῦμα λουκέτων. Καί, βεβαίως, ἡ κατανάλωση «πέφτει».

Ἀντί νά θωρακίσουμε τά ἀνέμελα χρόνια τήν χώρα μέ αὐτάρκεια καί πραγματική ἀνάπτυξη, πού νά μήν βασίζεται στήν κατανάλωση, ἀλλά σέ σταθερές δομές, τί κάναμε; Ἡ Κυβέρνηση συγκεκριμένα: Φτιάξαμε ἕνα σοσιαλιστικό κράτος-«πατερούλη». Εἶχε δίκιο ἡ Λατινοπούλου ὅταν τό εἶπε, ἀσχέτως ἄν δέν συνέλαβε στήν διατύπωσή της τό πρόβλημα στό σύνολό του. Ἔχουμε ἕνα δικτατορικό κράτος-«πατερούλη», προστατευτικό γιά τίς ἐλίτ, τούς βολεμένους κρατικοδίαιτους, τήν κομματική νομενκλατούρα τῶν ἐπιδομάτων καί ἀπειλητικό καί ἐκβιαστικό γιά ὅλους τούς ἄλλους. Ἕνα κράτος τό ὁποῖο ἔχασε τόν χρόνο του βαυκαλιζόμενο τόν «μεταρρυθμιστή» καί δέν ἀναδιάρθρωσε ἐκ βάθρων τήν οἰκονομία. Τώρα πού πλησιάζει τό σύννεφο, δέν ξέρω τί θά κάνουμε. Εἰδικῶς ἄν περιοριστοῦν οἱ εἰσαγωγές. Ἡ προοπτική τῆς πείνας γιά μεγάλο τμῆμα τοῦ πληθυσμοῦ καί τῆς παγκόσμιας κρίσης ἐπισιτισμοῦ δέν εἶναι λαϊκισμός. Μακάρι νά ἦταν, ἀλλά εἶναι ὑπαρκτή πιθανότης. Κάθε χώρα κάνει τά κουμάντα της καί «κρατᾶ» τά προϊόντα πού παράγει ὡς ἀπόθεμα γιά τόν ἑαυτό της. Ἐμεῖς τί παράγουμε; Ἐσωστρέφεια, ἀκόρεστη δίψα γιά ἐξουσία καί τόν ἀφόρητο ἐπαρχιωτισμό τῶν «κοσμοπολιτῶν». Ἡ Ἑλλάς χρειάζεται νέα ματιά καί ταχύτατες ἀποφάσεις.