Ἀπό τό «κυτίο 72 ὡρῶν» ἕως τή θωράκιση κρίσιμων ὑποδομῶν: Ἡ νέα στρατηγική PreparEU καί ὁ ρόλος τῆς Ἑλλάδας ὡς περιφερειακοῦ κόμβου
Τήν ὥρα πού οἱ Ἕλληνες ἀναζητοῦν φακό, σφυρίχτρα καί χαρτί ὑγείας γιά νά ἐφοδιάσουν τό «κυτίο ἑτοιμότητας 72 ὡρῶν» πού συνέστησε ἡ Εὐρώπη, ἕνας πρωτοείσακτος, ἐπίμονος στρόβιλος συμβάντων ἀνατρέπει τήν αἴσθησή μας περί κανονικότητας στή μέχρι σήμερα θεωρούμενη ἐξασφαλισμένη εὐρωπαϊκή ροή τῆς ζωῆς.
- Tῆς ΜΑΡΙΑΣ ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
Κυβερνοεπίθεση κατεγράφη στήν ψύξη μεγάλων ἁλυσίδων τροφίμων τῆς Εὐρώπης καί «χακάρισμα» ὑπέστησαν τά κρέατα, κεντρικά, σέ πρατήρια στήν Ἑλλάδα καί στή Γαλλία, ἀπειλῶντας μέ χιλιάδες δηλητηριάσεις καί μέ τρώση τῆς ἀσφάλειας τῆς διατροφῆς. Τό ἴδιο τό αἷμα τῶν ἐθνικῶν ἀποθεμάτων τῆς μεγάλης Γαλλίας «χτυπήθηκε» μέσῳ διαδικτύου, μέ ἐπίθεση πού ἄλλαξε τή θερμοκρασία συντήρησης ἀπό τούς -30 στούς +110 βαθμούς Κελσίου σέ κεντρικές γαλλικές τράπεζες αἵματος, ἀπειλῶντας εὐθέως ἑκατομμύρια ζωές καί ἀσθενεῖς.
Ἀεροπορικές πτήσεις εὐρωπαϊκῶν προορισμῶν καί ἕνα κρουαζιερόπλοιο ἐξετράπησαν ἀπό τά δρομολόγιά τους καί πολλοί Εὐρωπαῖοι καί ξένοι ταξιδιῶτες προσγειώθηκαν μέ τήν ἀρωγή συνοδευτικῶν πολεμικῶν ἀεροσκαφῶν, ὑπό τήν ἀπειλή ἔκρηξης βομβῶν. Ἡ συνειδητοποίηση ὅτι ἡ καθημερινότητα, ὅπως τήν ξέραμε, μπορεῖ νά μήν εἶναι πάντα δεδομένη στούς καιρούς μας εἶναι αὐτό πού συνοδεύει τά τελευταῖα 24ωρα τό Ἐγχειρίδιο Ἑτοιμότητας, τό ὁποῖο συστήνει στόν εὐρωπαϊκό πληθυσμό ἡ νεοσύστατη ἐπιτροπή PreparEU τῆς ΕΕ, πού ἐπικεντρώνεται «στήν ἐπιχειρησιακή συνέχεια καί τίς δοκιμές ἀντοχῆς τῶν χωρῶν σέ ἀκραῖες καταστάσεις».
Τό πρῶτο στοιχεῖο μέ τό ὁποῖο τά think tank τῆς Ἑτοιμότητας τῆς Γηραιᾶς Ἠπείρου ἐπιχειροῦν νά ἐξοικειώσουν τούς Εὐρωπαίους εἶναι ὅτι ὁ πόλεμος ἄλλου τύπου ἀπό αὐτόν πού ζεῖ ἡ Οὐκρανία καί ἔζησαν οἱ παπποῦδες μας μπορεῖ νά εἶναι ἤδη ἐδῶ.
«Αὐτό πού θεωρούσαμε ἀδιανόητο ἤ κατ’ ἐξαίρεσιν, δέν εἶναι πιά σπάνιο, μπορεῖ εὔκολα νά γίνει ὁ κανόνας», εἶπε χαρακτηριστικά ἡ Ἐπίτροπος Ἑτοιμότητας καί Διαχείρισης Κρίσεων Χάτζα Λάχμπιμπ, ἐξαγγέλλοντας τή Στρατηγική τῆς ΕΕ γιά τήν Ἕνωση Ἑτοιμότητας (EU Preparedness Union Strategy) καί ποστάροντας σέ βίντεο πρός τούς πολῖτες τίς ὁδηγίες γιά τίς 72 πρῶτες ὧρες μιᾶς κρίσης πού θά προκαλέσει δυνητικά blackout στήν κανονικότητα. Τήν ἴδια ὥρα, δημοσιεύσεις τοῦ ἐπίσημου ἱστοτόπου τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ὅπως καί ὁ ξένος Τύπος, σημειώνουν ὅτι ἡ φύση τῶν ἐπιθέσεων στήν Εὐρώπη ἔχει ἀλλάξει καί ὅτι ἡ πίεση πού ἀντιμετωπίζουν τώρα τά κράτη-μέλη ἐκτείνεται πέρα ἀπό τόν συμβατικό πόλεμο πού ἐξελίσσεται ἀκόμη στήν Οὐκρανία.
Ἡ Εὐρώπη ζεῖ «ἐπιθέσεις πίεσης σέ κρίσιμες ὑποδομές, περιστατικά μέ μή ἐπανδρωμένα ἀεροσκάφη σέ ἔδαφος τῆς ΕΕ, χειραγώγηση ξένων πληροφοριῶν καί κατασκοπεία», ὅπως χαρακτηριστικά γράφεται. Αὐτά χαρακτηρίζονται ὡς «αὐξανόμενες ὑβριδικές ἀπειλές» καί γιά πολλούς εἶναι ἤδη ἕνας ὑβριδικός πόλεμος. Μέρος τῆς ἐξίσωσης τῆς διατήρησης τῆς ἀσφάλειας στήν Εὐρώπη, παράλληλα μέ τίς κυβερνήσεις καί τίς Ἔνοπλες Δυνάμεις, ἀποτελοῦν λοιπόν τώρα καί οἱ πολῖτες, μαζί μέ τίς κοινότητες, περισσότερο μέ τήν ἔννοια τῆς συνεργασίας καί τῆς προετοιμασίας γιά ἀνταπόκριση καί λιγώτερο μέ τήν ἔννοια τῆς ἀτομικῆς εὐθύνης.
Ἀπώτερος στόχος αὐτῆς τῆς «ἐπιστράτευσης ἑτοιμότητας τῶν πολιτῶν» εἶναι ἡ ἀποτροπή τοῦ χάους πού θά μποροῦσε νά δημιουργηθεῖ στίς κοινωνίες. Αὐτό ἀποτελεῖ τόν βασικό πυρῆνα διεθνῶς στά Προγράμματα Ἑτοιμότητας καί Διαχείρισης Κρίσεων καί σέ αὐτό μᾶς εἰσήγαγε ἡ νεοσύστατη εὐρωπαϊκή ἐπιτροπή, ξεκινῶντας ἀπό τό Ἐγχειρίδιο τῶν 72 ὡρῶν.
Ὅπως ἀνακοινώθηκε ἀπό τό Εὐρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικῆς Προστασίας στίς Βρυξέλλες στίς 3-4 Νοεμβρίου, τά μέτρα πού λαμβάνει ἡ ΕΕ γιά νά καταστήσει τήν Εὐρώπη «πιό ἀνθεκτική» ξεκινοῦν ἀπό τήν παροχή βοήθειας στούς πολῖτες γιά τήν προστασία τους σέ καταστάσεις ἔκτακτης ἀνάγκης, ἀλλά ἐπικεντρώνονται καί στή διασφάλιση ὅτι τά ἐθνικά συστήματα Πολιτικῆς Προστασίας μποροῦν νά συνεχίσουν νά λειτουργοῦν σέ περίπτωση καταστροφῆς.
Τό πρῶτο δέν σημαίνει μεταφορά εὐθύνης ἀπό τό κράτος στά ἄτομα. Οἱ πολῖτες ὅμως καλοῦνται νά συμμετάσχουν στήν ἑτοιμότητα γιά νά ἀντισταθοῦν στόν φόβο, καθώς στόν φόβο καί στόν πανικό ἀκριβῶς ἀποσκοποῦν πολλές ὑβριδικές ἐπιθέσεις, ὅπως ἄλλως τε καί ἡ τρομοκρατία. Ὁ ἴδιος ὁ σχεδιασμός τοῦ ὑβριδικοῦ πολέμου ἐπιδιώκει νά ἀποδομήσει μαζικά τά ἀντανακλαστικά τῶν κοινωνιῶν, μέσῳ φόβου, σύγχυσης, ταλαιπωρίας καί δυσπιστίας, ἐνῷ, ἀντίθετα, ὡς ὅπλο, ἡ πεποίθηση ὅτι μιά κοινωνία μπορεῖ νά συνεχίσει νά λειτουργεῖ κατά τή διάρκεια ἀναταραχῶν τήν θωρακίζει, ὥστε πιό δύσκολα νά ἐκφοβιστεῖ.
Μελέτες τῆς ψυχολογίας τῶν μαζῶν σέ καταστάσεις κρίσεων, ἐκτάκτων ἀναγκῶν καί φυσικῶν καταστροφῶν ἔχουν δείξει ὅτι ὁ κόσμος ἀντιδρᾶ καί ἐπιβιώνει καλύτερα στίς σκληρές στιγμές μιᾶς μεγάλης κρίσης, ὅταν ἀκούει ὁδηγίες γιά τό τί πρέπει νά κάνει. Ὁ δέ τρόπος τῆς ἐπικοινωνίας τῶν κρίσεων εἶναι μιά ἐπιστήμη ἀπό μόνη της.
Ἡ ὑπερβολική, ἀνησυχητική γλῶσσα μπορεῖ νά παραλύσει ἀντί νά προετοιμάσει. Σέ μιά γενικευμένη, π.χ., συσκότιση στίς εὐρωπαϊκές χῶρες, τά ἁπλᾶ βήματα πού ἔχουν ἐκ τῶν προτέρων συσταθε ἀποδεδειγμένα μπορεῖ νά μειώσουν τήν εὐπάθεια: ἕνα σχέδιο ἐπικοινωνίας μέ τά μέλη τῆς οἰκογένειας, βασικές προμήθειες γιά δύο ἤ τρεῖς ἡμέρες, ἀξιόπιστες πηγές πληροφοριῶν, δίκτυα ὑποστήριξης τῆς γειτονιᾶς, ὅπως καί ἀσκήσεις ἑτοιμότητας τῶν κρατῶν, βεβαιώνουν τούς πολῖτες ὅτι ἡ ἴδια ἡ ζωή, καί ἡ δική τους ζωή, διαθέτει ἐφεδρεῖες.
Πῶς ἀνταποκρίνεται ἡ Ἑλλάδα στό EU Preparedness Union Strategy
Στό πλαίσιο τῆς νέας Στρατηγικῆς Ἑτοιμότητας τῆς ΕΕ, ἡ ἑλληνική Πολιτεία δραστηριοποιεῖται ἀναβαθμίζοντας τόν Ἐθνικό Μηχανισμό Πολιτικῆς Προστασίας, μέ τήν ἄμεση διασύνδεση τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπιχειρησιακοῦ κέντρου, ΕΣΚΕΔΙΚ, μέ τό Κέντρο Συντονισμοῦ Ἀπόκρισης Ἐκτάκτων Ἀναγκῶν τῆς ΕΕ (ERCC) στίς Βρυξέλλες. Παράλληλα, μέσῳ τοῦ προγράμματος «ΑΙΓΙΣ» –ὕψους ἄνω τῶν 2 δισ. εὐρώ–, ἡ Ἑλλάδα ὑλοποιεῖ τό ἐξοπλιστικό / τεχνολογικό πρόγραμμα πού εὐθυγραμμίζεται μέ τούς στόχους τῆς ΕΕ γιά ἐκσυγχρονισμό τῶν ὑποδομῶν Πολιτικῆς Προστασίας, μέ ἀγορά νέων μέσων, drones, ραντάρ, συστημάτων ἔγκαιρης προειδοποίησης κ.ἄ. Σέ ὅ,τι ἀφορᾶ στήν κυβερνοασφάλεια, ἡ Ἑλληνική Ἐθνική Ἀρχή ἐνισχύει τή θωράκιση τῶν ἑλληνικῶν δικτύων ἐνέργειας, τηλεπικοινωνιῶν, μεταφορῶν καί Ὑγείας ἀπέναντι σέ κυβερνοεπιθέσεις, στό πλαίσιο τῆς εὐρωπαϊκῆς Ὁδηγίας NIS2 καί τῆς Στρατηγικῆς Ἕνωσης Ἑτοιμότητας.
Παράλληλα, ἡ Ἑλλάδα ἐπιδιώκει νά συμμετάσχει ἐνεργά στό Σύστημα Διαμοιρασμένης Φιλοξενίας τῶν Εὐρωπαϊκῶν Ἀποθεμάτων (rescEU & Strategic Stockpiling) μεταξύ ἄλλων 15 εὐρωπαϊκῶν χωρῶν. Τά ἀποθέματα γιά τήν ἀντιμετώπιση ἔκτακτης ἀνάγκης, φυσικῶν καταστροφῶν καί μεγάλων κρίσεων δέν βρίσκονται σέ μία κεντρική ἀποθήκη τῶν Βρυξελλῶν, ἀλλά εἶναι ἀποθηκευμένα σέ κομβικά σημεῖα τῆς ΕΕ καί ἡ Ἑλλάδα ἐκ τῆς γεωφυσικῆς θέσεώς της μπορεῖ νά λειτουργήσει ὡς βασικός κόμβος (hub) Πολιτικῆς Προστασίας γιά τή Νοτιοανατολική Εὐρώπη καί τήν Ἀνατολική Μεσόγειο.
Τά εὐρωπαϊκά ἀποθέματα ἀφοροῦν σέ ἰατρικά ἀποθέματα καί νοσοκομειακές ὑποδομές, φαρμακευτικά ἀποθέματα, χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά & πυρηνικά ἀποθέματα ἔναντι κρίσεων, ὑγειονομικῶν ἀπειλῶν, φυσικῶν καταστροφῶν καί κινδύνων χημικῶν, βιολογικῶν, ραδιολογικῶν καί πυρηνικῶν. Ἀφοροῦν ἐπίσης σέ γεννήτριες ἰσχύος, σέ προσωρινά καταλύματα (Shelter) καί στόν Εὐρωπαϊκό Στόλο Πυρόσβεσης μέ ἀεροσκάφη Canadair καί πυροσβεστικά ἑλικόπτερα πού ἑδρεύουν σέ χῶρες τῆς Νότιας Εὐρώπης, συμπεριλαμβανομένης τῆς Ἑλλάδας.
Ἔτσι, στό πλαίσιο τῶν εὐρωπαϊκῶν προγραμμάτων ὅπως τό rescEU, ἔχουν ἀναπτυχθεῖ καί ἀναβαθμίζονται στήν Ἑλλάδα ἀποθηκευτικοί χῶροι καί logistics centers στήν Ἀττική καί στή Θεσσαλονίκη –πού ἀποτελοῦν τά βασικά κέντρα διαμετακόμισης καί ἀποθήκευσης ὑλικῶν ἔκτακτης ἀνάγκης–, ὅπως καί σέ περιφερειακούς κόμβους.
Οἱ τελευταῖοι ἀφοροῦν σέ ὑποδομές σέ στρατηγικά σημεῖα –π.χ. κοντά σέ μεγάλους λιμένες καί ἀεροδρόμια– γιά τήν ταχεῖα φόρτωση καί ἀποστολή ἐφοδίων, τόσο ἐντός τῆς ἑλληνικῆς ἐπικράτειας ὅσο καί σέ γειτονικές χῶρες ἤ ἑταίρους τῆς ΕΕ. Τό σύστημα ἐπιτηρεῖται ἀπό τό ERCC (Emergency Response Coordination Centre) τῶν Βρυξελλῶν, ὥστε τά ἀποθέματα καί οἱ δυνάμεις νά καταγράφονται σέ ψηφιακές πλατφόρμες κοινῆς θέασης καί ἡ Εὐρωπαϊκή Ἐπιτροπή νά γνωρίζει ἀνά πᾶσα στιγμή ἀκριβῶς τί ποσότητες ὑπάρχουν διαθέσιμες καί πόσος χρόνος ἀπαιτεῖται γιά τήν κινητοποίησή τους σέ περίπτωση κρίσης.

