Οἱ Ἀμερικανοί ψηφοφόροι κατά τῶν data centers

Ἀπό σύμβολο τεχνολογικῆς προόδου σέ πηγή πολιτικῆς ἀντιπαραθέσεως

Tά κέντρα δεδομένων πού τροφοδοτοῦν τήν ἔκρηξη τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης προκαλοῦν πλέον ἀντιδράσεις γιά τό κόστος τοῦ ρεύματος, τήν κατανάλωση νεροῦ, τό περιβάλλον καί τήν ἐπιβάρυνση τῶν τοπικῶν κοινωνιῶν

Ἡ ἀμερικανική τεχνολογική ἐπανάστασις ἀποκτᾶ ἕναν ἀπρόσμενο ἀντίπαλο: τούς ἰδίους τούς πολῖτες πού καλοῦνται νά ζήσουν δίπλα στίς ὑποδομές της. Τά data centers, οἱ τεράστιες ἐγκαταστάσεις γεμᾶτες ὑπολογιστές πού ἀποτελοῦν τήν ὑλική βάση γιά τήν ἀνάπτυξη τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης, ἐξελίσσονται σέ ἕνα ἐκ τῶν πιό καυτῶν πολιτικῶν ζητημάτων στίς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ἀνατρέποντας παραδοσιακές πολιτικές συμμαχίες καί δημιουργῶντας μιά νέα γραμμή ἀντιπαραθέσεως μεταξύ τῶν τεχνολογικῶν ἑταιρειῶν καί τῶν τοπικῶν κοινωνιῶν.

Μέχρι προσφάτως, ἡ κατασκευή ἑνός κέντρου δεδομένων ἐπαρουσιάζετο κυρίως ὡς ἐπένδυσις, πηγή θέσεων ἐργασίας καί ἔνδειξις τεχνολογικῆς προόδου. Σήμερα, ἡ εἰκόνα αὐτή ἀλλάζει. Οἱ ἀντιδράσεις ἐξαπλώνονται σέ πολιτεῖες ὅπου Δημοκρατικοί καί Ρεπουμπλικανοί εὑρίσκονται ἀντιμέτωποι μέ τίς ἴδιες ἀνησυχίες: ποιός θά πληρώσει γιά τήν ἐνέργεια καί τίς νέες ὑποδομές, πόσο νερό θά καταναλώνουν οἱ ἐγκαταστάσεις καί τί ἐπιπτώσεις θά ἔχουν στό περιβάλλον καί στήν καθημερινότητα τῶν κατοίκων;

Ἡ μεταστροφή εἶναι ἐντυπωσιακή. Στό Ἰλλινόις, ὁ κυβερνήτης Τζ. Μπ. Πρίτζκερ εἶχε ὑπογράψει τό 2019 ἕναν ὑπερκομματικό νόμο πού παρεῖχε κίνητρα γιά τήν κατασκευή data centers, χαρακτηρίζοντάς τα ἐξ ἴσου σημαντικά μέ τούς δρόμους, τά τραῖνα καί τά σχολεῖα. Σήμερα ὅμως προειδοποιεῖ γιά τόν κίνδυνο ὑψηλοτέρων λογαριασμῶν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καί νεροῦ, καθώς καί γιά πιθανές περιβαλλοντικές ἐπιπτώσεις.

Τόν Ἰούνιο ἀνέστειλε μάλιστα τίς αἰτήσεις γιά τίς φορολογικές ἐλαφρύνσεις πού εἶχαν θεσπισθεῖ τό 2019. Παρόμοιος εἶναι ἡ ἀλλαγή στό Τέξας. Ὁ Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης Κρέγκ Ἄμποτ, ὁ ὁποῖος μόλις πέρυσι ἐπαρουσίαζε τήν πολιτεία ὡς «ἐπίκεντρο» τῆς ἀναπτύξεως τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης, ἔχει πλέον δώσει ἐντολή γιά αὐστηρότερο ἔλεγχο τῶν κέντρων δεδομένων. Ἡ ἀνησυχία ἀφορᾶ ἀκόμη καί στήν ἀξιοπιστία καί τήν σταθερότητα τοῦ ἠλεκτρικοῦ δικτύου. Οἱ ἑταιρεῖες καλοῦνται νά πληρώνουν γιά τίς ἀναβαθμίσεις τῶν ἠλεκτρικῶν ὑποδομῶν, νά ἐπαναχρησιμοποιοῦν τό νερό τους καί νά συμβάλλουν στήν μείωση τοῦ κόστους ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας.

Στήν Πενσυλβάνια, ὁ Δημοκρατικός κυβερνήτης Τζός Σαπίρο ἠκολούθησε ἀντίστοιχο πορεία. Ἀπό ἔνθερμος ὑποστηρικτής τῆς ἀναπτύξεως τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης, ἐπέβαλε αὐστηροτέρους κανόνες καί ἔδωσε στίς τοπικές κοινωνίες μεγαλύτερη δυνατότητα νά ἀντιδροῦν σέ νέα ἔργα.

Τό ἐκτελεστικό διάταγμα πού ὑπέγραψε προβλέπει ὅτι οἱ κατασκευαστές data centers θά πρέπει νά ἐπωμίζονται τό κόστος τῆς νέας παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καί τῶν ἀπαιτουμένων ὑποδομῶν μεταφορᾶς καί διανομῆς. Παραλλήλως, τούς ζητεῖται νά προσλαμβάνουν καί νά ἐκπαιδεύουν τοπικό προσωπικό, νά συνάπτουν συμφωνίες ἀνταποδοτικοῦ ὀφέλους μέ τίς κοινότητες καί νά τηροῦν αὐστηρούς κανόνες γιά τό νερό καί τό περιβάλλον. Τό ζήτημα ἔχει ἤδη περάσει ἀπό τίς τοπικές ἀντιπαραθέσεις στήν καρδιά τῆς προεκλογικῆς πολιτικῆς.

Στήν Φλώριδα, τά data centers εὑρέθησαν στό ἐπίκεντρο τῶν προκριματικῶν ἐκλογῶν τῶν Ρεπουμπλικανῶν γιά τήν ἀνάδειξη ὑποψηφίου κυβερνήτου. Ὁ Μπάυρον Ντόναλντς, πού ἐκέρδισε τήν ἀναμέτρηση, ἐπαρουσίασε νομοθετική πρόταση μέ στόχο νά μήν ἐπιβαρύνονται οἱ φορολογούμενοι μέ τό κόστος τῶν ὑποδομῶν πού ἀπαιτοῦνται γιά τίς μεγάλες τεχνολογικές ἐπενδύσεις. Ἀκόμη πιό χαρακτηριστική εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ Ὀχάιο, ὅπου ἡ μάχη γιά τήν Γερουσία ἀποκτᾶ καί διάσταση «μάχης κατά τῶν data centers».

Ὁ Δημοκρατικός Σέρροντ Μπράουν ἔχει καταστήσει τήν ἀντίθεσή του στίς ἐγκαταστάσεις κεντρικό στοιχεῖο τῆς ἐκστρατείας του. Στήν πολιτεία σχεδιάζονται τεράστια ἔργα, μεταξύ τῶν ὁποίων ἐγκατάστασις ἰσχύος 10 gigawatt στήν κομητεία Pike, μέ ἐκτιμώμενο κόστος ἄνω τῶν 500 δισ. δολλαρίων. Ἡ OpenAI ἔχει συμφωνήσει νά ἐξασφαλίσει 8 gigawatts ἀπό αὐτήν τήν ἰσχύ, ἐνῷ ἡ Nvidia ἔχει δεσμευθεῖ γιά χρηματοδότηση 105 δισ. δολλαρίων. Τά 10 gigawatts ἀντιστοιχοῦν περίπου στήν ἐτησία κατανάλωση ἠλεκτρικῆς ἐνέργειας 8 ἑκατομμυρίων ἀμερικανικῶν νοικοκυριῶν.

Ἡ πολιτική διάστασις τοῦ ζητήματος ἀποτυπώνεται καί στίς δημοσκοπήσεις. Συμφώνως μέ τά στοιχεῖα πού παρατίθενται στό ὑλικό, μόλις ἕναν χρόνο πρίν ὑπῆρχε πλειοψηφική ὑποστήριξις γιά τήν κατασκευή τοπικῶν data centers. Μέχρι τόν Μάρτιο ὅμως τό 71% ἐδήλωνε ἀντίθετο, ἐνῷ στά τέλη Αὐγούστου ἡ ἀντίθεσις ἔφθανε τό 63%. Τό ἀξιοσημείωτο εἶναι ὅτι τά data centers ἀντιμετωπίζονται ἀρνητικῶς ἀπό διαφορετικές κατηγορίες ψηφοφόρων, γεγονός πού τά μετατρέπει σέ σπάνιο διακομματικό ζήτημα.

Καί οἱ ἀριθμοί τῶν ἀντιδράσεων εἶναι ἐνδεικτικοί. Στούς πρώτους ὀκτώ μῆνες τοῦ ἔτους, οἱ ἀμερικανικές κομητεῖες ἐξήτασαν 409 μέτρα γιά τήν ἀναστολή ἤ ἀπαγόρευση λειτουργίας σχετικῶν ἐγκαταστάσεων, σχεδόν ἑπταπλάσια ἐν σχέσει μέ ὁλόκληρο τό προηγούμενο ἔτος. Σέ περισσότερες τῶν ἕξι πολιτειῶν, ἄνω τοῦ ἑνός πέμπτου τῶν κομητειῶν ἔχει ἐγκρίνει τοὐλάχιστον μία ἀναστολή.

Τό παράδοξο εἶναι ὅτι ἡ ὀργή δέν στρέφεται ἀπαραιτήτως ἐναντίον τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης καθ’ ἑαυτήν. Οἱ πολῖτες φαίνεται νά ἀνησυχοῦν περισσότερο γιά τό ἄμεσο κόστος πού μπορεῖ νά ἔχει ἡ παρουσία ἑνός data center στήν περιοχή τους. Δημοσκόπησις δεικνύει ὅτι τό 75% τῶν ἐρωτηθέντων ἀνέφερε τήν κατανάλωση ἐνεργείας, τούς λογαριασμούς νεροῦ καί τήν κυκλοφοριακή ἐπιβάρυνση ὡς βασικούς λόγους ἀντιθέσεως. Μόλις τό 11% ἀνέφερε τήν ἰδία τήν τεχνητή νοημοσύνη.

Στό ἐπίκεντρο εὑρίσκεται κυρίως ἡ ἠλεκτρική ἐνέργεια. Συμφώνως μέ ἐκτίμηση τοῦ Ἐθνικοῦ Ἐργαστηρίου Lawrence Berkeley, τά data centers κατανήλωσαν τό 4,4% τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας τῶν ΗΠΑ τό 2023. Τό ποσοστό αὐτό θά μποροῦσε νά φθάσει μεταξύ 9,5% καί 15,3% ἕως τό 2030. Ὡστόσο, ἡ ἀκριβής ἐπίδρασις στούς λογαριασμούς τῶν νοικοκυριῶν παραμένει ἀντικείμενο συζητήσεως. Οἱ τιμές χονδρικῆς αὐξάνονται, γεγονός πού θά μποροῦσε νά ἐπηρεάσει τούς καταναλωτές, ἐνῷ ἄλλη μελέτη ἐκτιμᾶ ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῶν data centers συνέβαλε σέ μείωση τῶν μέσων τιμῶν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κατά 6% μεταξύ 2019 καί 2024, μέσῳ τῆς κατανομῆς τῶν σταθερῶν δαπανῶν τοῦ δικτύου.

Οἱ τεχνολογικές ἑταιρεῖες ἀντιλαμβάνονται πλέον ὅτι ἡ κοινωνική συναίνεσις δέν θεωρεῖται δεδομένη. Microsoft καί OpenAI ἔχουν δεσμευθεῖ νά περιορίσουν τό κόστος πού μεταφέρεται στίς τοπικές κοινωνίες, νά μειώσουν τήν κατανάλωση νεροῦ καί νά ἐπενδύσουν σέ θέσεις ἐργασίας καί τοπικό ἐργατικό δυναμικό. Ὡστόσο, οἱ ὑποσχέσεις αὐτές δέν ἔχουν ἀποτρέψει τήν πολιτική πίεση.

Ἡ Νέα Ὑόρκη ἔφθασε ἀκόμη πιό μακριά, ἐπιβάλλοντας μορατόριουμ ἑνός ἔτους στά μεγάλα data centers, προκειμένου νά διαμορφώσει νέο ρυθμιστικό πλαίσιο γιά τό περιβάλλον, τό ἐνεργειακό δίκτυο καί τίς τοπικές κοινωνίες. Ὁ Ντόναλντ Τράμπ ἔχει ἀντιταχθεῖ σέ αὐτήν τήν πολιτική, ὑποστηρίζοντας ὅτι τά data centers δημιουργοῦν θέσεις ἐργασίας καί σημαντικά φορολογικά ἔσοδα.

Ἔτσι, ἡ μάχη γιά τά data centers ἐξελίσσεται σέ κάτι πολύ μεγαλύτερο μιᾶς διαμάχης γιά μερικά τεχνολογικά ἔργα. Εἶναι μιά σύγκρουσις γιά τό ποιός θά πληρώσει τό κόστος τῆς νέας ψηφιακῆς οἰκονομίας καί ποιός θά καρπωθεῖ τά ὀφέλη της. Γιά τίς ἑταιρεῖες τεχνολογίας, τά data centers εἶναι ἡ ἀπαραίτητος ὑποδομή τῆς ἑπομένης ἐποχῆς. Γιά τίς τοπικές κοινωνίες ὅμως μπορεῖ νά σημαίνουν ὑψηλότερη ζήτηση γιά ἐνέργεια καί νερό, πίεση στίς ὑποδομές καί ἀβεβαιότητα γιά τό περιβαλλοντικό καί οἰκονομικό ἀποτύπωμα.

Καί ἀκριβῶς ἐκεῖ εὑρίσκεται ἡ πολιτική δύναμις τοῦ ζητήματος. Ἡ ἀντίθεσις στά data centers δέν χωρεῖ εὐκόλως στίς παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές Δημοκρατικῶν καί Ρεπουμπλικανῶν. Ἑνώνει ψηφοφόρους πού μπορεῖ νά διαφωνοῦν σχεδόν σέ ὅλα τά ὑπόλοιπα, ἀλλά συμφωνοῦν σέ ἕνα βασικό ἐρώτημα: ποιός ἀποφασίζει γιά τό μέλλον τῆς κοινότητός τους καί ποιός πληρώνει τό τίμημα τῆς τεχνολογικῆς προόδου;

ΣΤ.Θ.