Τό διαδίκτυο ἀποτελεῖ πλέον ὅπλο, μέσο, σημαντικώτατο ἐργαλεῖο ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, προπαγάνδας, ψυχολογικοῦ ἐκφοβισμοῦ, πού χρησιμοποιεῖται ποικιλοτρόπως (ἡ Ἑλλάδα τό ἔζησε προσφάτως μέ τόν «σύμβουλο Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας»).
Ἔτσι καί ἡ κατοχική Τουρκία δέν θά μποροῦσε νά ἀπουσιάζει ἀπό τό διαδίκτυο καί ἰδιαιτέρως στή Θράκη, ὅπου τά ψηφιακά μέσα εἶναι βασικά ἐργαλεῖα ὑβριδικοῦ πολέμου καί ψυχολογικῶν ἐπιχειρήσεων, μέ τήν ψηφιακή στρατηγική τῆς Ἄγκυρας νά ἔχει ὡς στόχο τή συστηματική ἀμφισβήτηση τῆς ἑλληνικῆς κυριαρχίας καί τή δημιουργία ἐντυπώσεων στή διεθνῆ καί ἐγχώρια κοινή γνώμη.
Ἦταν ἀναμενόμενο λοιπόν ἡ «Γαλάζια Πατρίδα» νά «σερφάρει» καί στό διαδίκτυο καί ὁ ἐθνικισμός τῆς γειτονικῆς χώρας νά μᾶς προσφέρει ὁλοένα καί νέες συνιστῶσες στή Θράκη.
- Τοῦ Θεοφάνη Μαλκίδη
Προπαγάνδα καί διαστρέβλωση τῆς πραγματικότητας
Μέσῳ τοῦ διαδικτύου (μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, τουρκικά ψηφιακά καί συμβατικά ΜΜΕ, ἱστοσελίδες ἐθνικιστικῶν ὀργανώσεων κ.ἄ.) διοχετεύεται συστηματικά ἡ προπαγάνδα, ἡ ὁποία παρουσιάζει τήν Ἑλλάδα ὡς χώρα πού καταπιέζει τούς μουσουλμάνους τῆς Θράκης. Στόχος αὐτῆς τῆς ψηφιακῆς ἐκστρατείας εἶναι ἡ παρουσίαση τῆς μουσουλμανικῆς μειονότητας ἀποκλειστικά ὡς «τουρκικῆς», παραγνωρίζοντας τίς ἄλλες συνιστῶσες της (Πομάκους κ.λπ.), ἡ δημιουργία ἑνός ἀφηγήματος περί «δικαιωμάτων» πού καταπατῶνται, ἔτσι ὥστε ἡ Ἄγκυρα νά ἐμφανίζεται διεθνῶς ὡς ἡ «προστάτιδα δύναμη» τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν.
Δικτύωση καί καθοδήγηση
Τό διαδίκτυο λειτουργεῖ ὡς δίαυλος ἐπικοινωνίας καί συντονισμοῦ γιά τή διάδοση ἐθνικιστικῶν γραμμῶν. Μέσα ἀπό συγκεκριμένες πλατφόρμες καί ψηφιακές κοινότητες, ἐπιχειρεῖται ἡ πολιτική καί ἰδεολογική καθοδήγηση, ἐνισχύοντας τήν τουρκική ἐθνικιστική γραμμή καί ἀπομονώνοντας τίς φωνές ἐκεῖνες (π.χ. Πομάκων) πού ἐπιθυμοῦν τήν πλήρη ἐνσωμάτωση στήν ἑλληνική κοινωνία.
Ἐργαλειοποίηση τοῦ διαδικτύου σέ περιόδους κρίσεων
Στό πλαίσιο τοῦ ψηφιακοῦ πολέμου, ἡ Τουρκία χρησιμοποιεῖ τό διαδίκτυο καί τά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης γιά νά κατευθύνει καί νά ἐργαλειοποιεῖ πληθυσμούς ἀπό ὅλον τόν κόσμο πρός τόν Ἕβρο καί τή Θράκη (χαρακτηριστική, ἀλλά ὄχι μοναδική ἡ περίπτωση τοῦ Μαρτίου τοῦ 2020, ὅπου ἐδῶ στόν Ἕβρο ζήσαμε μία μεταφορά τῆς ψηφιακῆς προπαγάνδας στήν πραγματικότητα). Κατά τή διάρκεια ἐντάσεων, οἱ ψηφιακές πλατφόρμες χρησιμοποιοῦνται τόσο γιά τή διασπορά ψευδῶν εἰδήσεων (fake news) πού στοχεύουν νά πλήξουν τίς δυνάμεις ἀσφαλείας ἀλλά καί τό ἠθικό, ὅσο καί γιά τόν συντονισμό τῶν δικτύων τῶν διακινητῶν.
Γλωσσική ἀμφισβήτηση καί ἀλλαγή ἑλληνικῶν ὀνομασιῶν
Μία σημαντική πολιτική τῆς Τουρκίας στό διαδίκτυο ἀφορᾶ στή χρήση τῆς ὁρολογίας στόν ψηφιακό χῶρο, ὅπου στά τουρκικά (ἀλλά καί στά ἐλεγχόμενα ἀπό τήν Ἄγκυρα λατινόφωνα ἤ ἀγγλόφωνα) ψηφιακά μέσα ἀποφεύγεται συστηματικά ἡ χρήση τῶν ἑλληνικῶν ὀνομάτων τῶν πόλεων.
Γιά παράδειγμα, ἡ πόλη μου, ἡ Ἀλεξανδρούπολη, ἡ ὁποία δέχεται τό μεγαλύτερο ποσοστό Τούρκων τουριστῶν ἀπό ὁποιαδήποτε ἄλλη πόλη στήν Ἑλλάδα, ἀναφέρεται σχεδόν ἀποκλειστικά μέ τήν τουρκική της ὀνομασία, πρακτική ἡ ὁποία δέν εἶναι τυχαία, ἀλλά ἀποτελεῖ μιά προσπάθεια γλωσσικῆς, ἱστορικῆς καί ψυχολογικῆς ἀμφισβήτησης τῆς ἑλληνικότητας τῆς περιοχῆς μέσα στόν παγκόσμιο ἱστό.
Στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, TikΤοk, Facebook, Instagram, ἀλλά καί στίς πλατφόρμες ἀναζήτησης καταλυμάτων, ὑπάρχει μιά ἀνησυχητική τάση ἡ ὁποία ἔχει ἀρχίσει νά γίνεται κανόνας, ἀφοῦ ἡ τοποθεσία «Ἀλεξανδρούπολη» ἤ «Alexandroupoli» ἐξαφανίζεται, ἐνῷ ἐμφανίζονται οἱ τουρκικές, δηλαδή «Dedeağaç» (Δεδέαγατς ἦταν ἡ τουρκική ὀνομασία τῆς πόλης ἐπί Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καί μέχρι τό 1920, ὅταν ἀπελευθερώθηκε) καί «Aleksandroupoli», μέ τό «ks» πού χρησιμοποιεῖται στήν τουρκική γλῶσσα ἀντί γιά τό λατινικό «x».
Γιά τό «Dedeağaç» δέν χρειάζεται νά ἐπεκταθοῦμε γιά τόν συμβολισμό πού ἐμπεριέχει. Τό «Aleksandroupoli» μέ «ks» δέν εἶναι ἁπλῶς μιά ἐναλλακτική γραφή στόν ψηφιακό κόσμο, ἀλλά ἡ τουρκική μεταγραφή τοῦ ὀνόματος τῆς πόλης. Ἔτσι, ὅταν οἱ Τοῦρκοι τουρίστες γράφουν «Aleksandroupoli», χρησιμοποιοῦν τή δική τους φωνητική ἀπόδοση τοῦ ὀνόματος, ἡ ὁποία ἀντικαθιστᾶ τή διεθνῆ ἀναγραφή «Alexandroupoli».
Αὐτό δέν εἶναι τυχαῖο, ἀλλά παραμένει ὡς ἀποτέλεσμα τῆς μαζικῆς συμμετοχῆς τῶν Τούρκων χρηστῶν στίς πλατφόρμες, πού ἀναδιαμορφώνει τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ὁ ψηφιακός – πραγματικός κόσμος προσλαμβάνει τήν πόλη.
Ἔτσι, ἡ μαζική ἐπισκεψιμότητα ἀπό Τούρκους τουρίστες καταλήγει στό ἑξῆς: ὅταν κάνουν check-in ἤ κοινοποιοῦν τοποθεσίες στήν Ἀλεξανδρούπολη, ἐπιλέγουν τίς τουρκικές μεταγραφές πού προτείνονται ἀπό τούς ἀλγορίθμους στίς τουρκικές καί ὄχι μόνο πλατφόρμες.
Οἱ πλατφόρμες κοινωνικῆς δικτύωσης χρησιμοποιοῦν ἀλγορίθμους πού βασίζονται στή συχνότητα χρήσης τῶν τοποθεσιῶν καί ὅταν ἕνας χρήστης πραγματοποιεῖ check-in ἤ προσθέτει location tag σέ ἀνάρτηση, ἡ πλατφόρμα προτείνει ὀνομασίες μέ βάση τή δημοτικότητά τους, δηλαδή πόσο συχνά ἔχουν χρησιμοποιηθεῖ ἀπό ἄλλους χρῆστες.
Ἡ «Γαλάζια Πατρίδα» στό διαδίκτυο: ψηφιακός ἐπεκτατισμός καί ἀλλαγή ἑλληνικῶν ὀνομασιῶν
Οἱ Τοῦρκοι τουρίστες, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τή συντριπτική πλειοψηφία ἐπισκεπτῶν στήν Ἀλεξανδρούπολη, ὅταν ἀναζητοῦν τήν τοποθεσία, ἐπιλέγουν τίς τουρκικές ἐκδοχές, ἀφοῦ κάποιοι τίς «δημιούργησαν» σέ ἀρχικό ἐπίπεδο, ἐνῷ κάθε φορά πού ἕνας Τοῦρκος τουρίστας κοινοποιεῖ μιά φωτογραφία ἤ κάνει check-in (κατά χιλιάδες πλέον, σέ καθημερινή βάση καί ὅλον τό χρόνο) χρησιμοποιῶντας αὐτές τίς ὀνομασίες, ὁ ἀλγόριθμος «μαθαίνει», τοῦ ἐπιβάλλεται δηλαδή νά «μάθει», ὅτι αὐτές οἱ τοποθεσίες μέ τή συγκεκριμένη ὀνομασία (δηλαδή τήν τουρκική) εἶναι δημοφιλεῖς.
Ἔτσι, μέ τή συνεχῆ αὔξηση τῶν check-ins τῶν Τούρκων τουριστῶν, οἱ ἑλληνικές ὀνομασίες («Ἀλεξανδρούπολη» καί μέ λατινικούς χαρακτῆρες «Alexandroupoli») ὑποχωροῦν στίς πλατφόρμες, ἐνῷ οἱ τουρκικές ἀνεβαίνουν στήν κορυφή τῶν ἀποτελεσμάτων.
Στό σημερινό οἰκονομικό καί κοινωνικό περιβάλλον, στήν καθημερινότητά μας, ὅπου σχεδόν ὅλος ὁ πλανήτης ἀναζητᾶ τοποθεσίες μέσῳ Google Maps, Facebook, Instagram καί ΤikΤοk, τό ὄνομα πού ἐμφανίζεται πρῶτο στίς προτάσεις τῶν ἀλγορίθμων καθορίζει τήν ἀναγνωρισιμότητα, τήν ταυτότητα, τήν ὀνομασία καί τήν προέλευσης τῆς πόλης.
Ἔτσι, ἡ διεθνής ἀναγραφή τῆς τοποθεσίας στό διαδίκτυο σταδιακά ὑποχωρεῖ, τό ὄνομα «Ἀλεξανδρούπολη» καί γενικῶς οἱ ἑλληνικές ὀνομασίες καταργοῦνται, ἐξαφανίζονται κυριολεκτικά ἀπό τίς προτάσεις τῶν μηχανισμῶν ἀναζήτησης καί ἡ ψηφιακή ταυτότητα τῆς πόλης μετασχηματίζεται, ἀλλάζει, ἀποκτᾶ τουρκικό περιεχόμενο καί τουρκική «ταυτότητα».
Δέν εἶναι ὑπερβολή, οὔτε τοπικιστικός συναισθηματισμός, οὔτε κινδυνολογία νά ἀναφερθεῖ πώς αὐτό πού συμβαίνει στό διαδίκτυο εἶναι μιά μορφή πολιτικῆς ἐπιβολῆς, μιά σύγχρονη μορφή πολιτισμικῆς ἐπιρροῆς, ὅπου τόν ρόλο τῆς στρατιωτικῆς δύναμης τόν ἀναλαμβάνουν τό διαδίκτυο καί οἱ «τουρίστες», ἀναδιαμορφώνοντας τήν ἱστορική καί συλλογική μνήμη καί τή διεθνῆ ἀναγνωρισιμότητα τῆς πόλης.
Ἡ Τουρκία, τά τελευταῖα χρόνια, χρησιμοποιεῖ συστηματικά τό διαδίκτυο καί τόν τουρισμό (μαζί μέ τόν πολιτισμό, τά μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης) ὡς ἐργαλεῖα τῆς «Γαλάζιας Πατρίδας» καί οἱ τηλεοπτικές σειρές, ἡ μουσική, ὁ τουρισμός καί οἱ ψηφιακές πλατφόρμες συμβάλλουν στή διάδοση τῆς τουρκικῆς ἐπιρροῆς καί παρουσίας στόν ἑλληνικό καί τόν διεθνῆ χῶρο.
Ἔτσι τό διαδίκτυο, ὁ ψηφιακός κόσμος, εἶναι τό (νέο) πεδίο ἀπόπειρας ἐπιβολῆς τῆς τουρκικῆς γεωπολιτικῆς καί γεωοικονομικῆς κυριαρχίας, ὅπου τά τοπωνύμια δέν εἶναι ἁπλῶς ὀνόματα, ἀλλά ἀποτελοῦν σύμβολα ταυτότητας, Ἱστορίας καί παρούσας ἤ μελλοντικῆς κυριαρχίας. Ὁ ψηφιακός κόσμος ὡς ψυχολογικό πείραμα, ὡς ὑποσυνείδητο πού τείνει νά γίνει συνείδηση…
Ὡς πρός τήν τουρκική ἐργαλειοποίηση τοῦ διαδικτύου, τό παράδειγμα τῆς Ἀλεξανδρούπολης ἀποτελεῖ τήν πιό χαρακτηριστική περίπτωση τῆς ψηφιακῆς «Γαλάζιας Πατρίδας», ὅπου μιά πόλη «χάνει» (πολύ γρήγορα πλέον) τό ὄνομά της στόν ψηφιακό χῶρο, συνεπῶς χάνει καί μέρος τῆς πολιτιστικῆς της παρουσίας καί τῆς ἑλληνικότητάς της.
Ἔτσι, μέ τόν ρυθμό πού κινεῖται ἡ «Γαλάζια Πατρίδα» στόν ψηφιακό κόσμο, τό συνεχές τουριστικό ρεῦμα ἀπό τήν Τουρκία καί μέ τήν τάση τῶν ἑκατομμυρίων τουρκικῶν check-ins ἐτησίως, ἡ ἑλληνική ὀνομασία τῆς πόλης θά ἔχει πλήρως ὑποχωρήσει ἀπό τίς πλατφόρμες κοινωνικῆς δικτύωσης. Νέοι ἄνθρωποι, τουρίστες καί ἐπισκέπτες ἀπό ἄλλες χῶρες ἐκτός Τουρκίας, ἐρευνητές, δημοσιογράφοι θά ἀναζητοῦν πλέον τήν πόλη ὡς «Dedeağaç» ἤ «Aleksandroupoli», ὅπως ἐπισημαίνει καί τό site της Ἀλεξανδρούπολης pameevro, τό ὁποῖο ταυτόχρονα ἀναρωτιέται γιά τήν ψηφιακή ἐξαφάνιση τῆς ὀνομασίας τῆς πόλης.
Ἡ διεθνής ἀναγνώριση τῆς πόλης, τό ἀποτύπωμά της θά ἔχει συνδεθεῖ μέ τήν τουρκική της ταυτότητα καί ὄχι τήν ἑλληνική, ἡ ψηφιακή ταυτότητα καί μνήμη θά ἔχει ἀλλάξει καί θά ἔχει δημιουργηθεῖ ἕνα τελείως διαφορετικό καί ξένο μέ τήν πραγματικότητα πρόσωπο, ὅπου ἡ Ἀλεξανδρούπολη θά φαίνεται στό διαδίκτυο ὡς μία ἀκόμη τουρκική πόλη… Ἡ Ἀλεξανδρούπολη ἀπό τό 1920 δέν εἶναι πιά Δεδέαγατς, δέν εἶναι πιά τουρκική πόλη, στόν ψηφιακό ὅμως κόσμο, ὅπου τά τοπωνύμια καθορίζονται ἀπό τούς ἀλγορίθμους καί τή δημοτικότητα, τήν ἐπίδραση καί τή διάδραση, ἡ Ἱστορία μπορεῖ νά ξαναγραφτεῖ καί αὐτό συμβαίνει τώρα.
Ἡ Ἀλεξανδρούπολη «χάνει» τό ὄνομά της στόν ψηφιακό χῶρο, χάνει καί μέρος τῆς ἱστορικῆς της συνέχειας, τῆς συλλογικῆς συνείδησης καί τῆς πολιτισμικῆς ταυτότητας, συνεπῶς ὑπάρχει ἀπώλεια κυριαρχίας στόν ψηφιακό χῶρο, ἐκεῖ ὅπου σήμερα εἶναι ὁ «πραγματικός κόσμος». Ἡ Ἱστορία λοιπόν ξαναγράφεται στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης καί τό φαινόμενο αὐτό εἶναι καί πολιτισμικό καί γεωπολιτικό, φαινόμενο τό ὁποῖο βεβαίως δέν περιορίζεται μόνο στήν Ἀλεξανδρούπολη ἤ στή Θράκη, ἀλλά παρόμοιες περιπτώσεις ψηφιακῆς ἀλλαγῆς, προπαγάνδας καί μετάλλαξης τοπωνυμίων ἔχουν καταγραφεῖ σέ ἄλλες περιοχές μέ ἀνάλογο ἱστορικό παρελθόν καί ἀντίστοιχο τουρκικό ἐνδιαφέρον.
Ἡ Ἑλλάδα λοιπόν δέν πρέπει νά ὑποτιμᾶ, πόσῳ μᾶλλον νά ἀδιαφορεῖ γιά τήν πολιτική τοῦ τουρκικοῦ ψηφιακοῦ μετώπου. Καί εἰδικά τώρα, πού τό διαδίκτυο ἔγινε σαφής καί διακριτή συνιστῶσα τῆς «Γαλάζιας Πατρίδας»…
Καί κάτι ἔσχατο, ἀλλά ὄχι τελευταῖο:
Εἶναι θεμιτό οἱ ἐπιχειρήσεις τῆς Ἀλεξανδρούπολης νά διαφημίζουν στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης τά προϊόντα καί τίς ὑπηρεσίες τους στούς Τούρκους τουρίστες καί μάλιστα στή γλῶσσα τους, ἀφοῦ οἱ ἐπισκέπτες ἀπό τή γειτονική χώρα δέν φημίζονται γιά τή γλωσσομάθειά τους.
Γιατί ὅμως οἱ ἐπαγγελματίες, ὅταν φτάνουν στό σημεῖο ὅπου βρίσκεται ἡ ἐπιχείρησή τους, ἀναφέρουν τήν Ἀλεξανδρούπολη μέ τήν τουρκική της ὀνομασία; Γιατί συνεισφέρουν καί αὐτοί στήν ἀλλαγή τοῦ διαδικτυακοῦ ἀποτυπώματος τῆς πόλης, δηλαδή τήν ἀλλαγή στόν ψηφιακό κόσμο τῆς ταυτότητας, τῆς φυσιογνωμίας καί τῆς ἑλληνικότητας τῆς Ἀλεξανδρούπολης;
Μ.Η.Τ. 232122