Τό λειτούργημα τῆς παγκόσμιας ἡγεσίας

Οταν Αναφέρονται στόν πόλεμο πολλοί ἐπικαλοῦνται τόν Κάρλ φόν Κλαούζεβιτς καί τήν διάσημη ρήση του, ὅτι «ὁ πόλεμος ἀποτελεῖ συνέχεια τῆς πολιτικῆς μέ ἄλλα μέσα».

Οἱ περισσότεροι βεβαίως δέν ἔχουν κἄν φυλλομετρήσει τό δοκίμιό του «Περί Πολέμου», στό ὁποῖο ἀναφέρει πολλά καί πλέον σημαντικά ἀπό τόν προαναφερθέντα ἀφορισμό. Ὁμοίως δέν θά ἔχουν ἀκούσει κἄν τόν Χάνς φόν Σέκτ, ὁ ὁποῖος στό ἐξ ἴσου σημαντικό ἔργο του «Σκέψεις ἑνός Στρατιώτου» ἀναφέρει ὅτι ὁ πόλεμος σημαίνει τήν χρεωκοπία τῆς πολιτικῆς.

• Tοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου

Βεβαίως, καί τούς δύο αὐτούς Γερμανούς στρατιωτικούς καί συγγραφεῖς-θεωρητικούς τοῦ πολέμου τούς ξεπερνᾶ ὁ Θουκυδίδης, ὁ ὁποῖος ἐδῶ κάποιους αἰῶνες ἔχει ἐξηγήσει, μέ τήν περίφημη «παγίδα» του, πῶς μπορεῖ ἡ πολιτική νά ὁδηγηθεῖ στήν χρεωκοπία καί ὡς ἀποτέλεσμα νά ἔχουμε τό ξέσπασμα πολέμων.

Καί ἐνῷ ὁ Πρόεδρος Σί τῆς Κίνας φαίνεται νά ἔχει διαβάσει τόν Θουκυδίδη, ὁ Πρόεδρος Τράμπ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν φαίνεται νά μήν ἔχει διαβάσει τίποτε. Οὔτε τόν φόν Κλαούζεβιτς, οὔτε τόν φόν Σέκτ, οὔτε κἄν τόν Ἀμερικανό θεωρητικό τῆς ναυτικῆς ἰσχύος Ἄλφρεντ Τάυλερ Μάχαν. Τό ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως παιδείας τό βλέπουμε ἀνάγλυφο στήν κατάσταση πού ἔχει διαμορφωθεῖ στόν Περσικό Κόλπο καί τήν εὐρύτερη Μέση Ἀνατολή. Ὁ Πρόεδρος Τράμπ ἐπίστευε ὅτι μποροῦσε νά διεξαγάγει ἕναν σύντομο καί ἐλεγχόμενο πόλεμο μέ προδιαγεγραμμένα ἀποτελέσματα ἀπέναντι στό Ἰράν. Διεψεύσθη παταγωδῶς σέ ὅλες του τίς ἐκτιμήσεις καί ἡ συνειδητοποίησις τῆς ἀποτυχίας του ἴσως νά ἐξηγεῖ καί τίς ἐκρηκτικές παλινωδίες τῶν ἀντιδράσεών του.

Ὅμως τό συμπέρασμα εἶναι ἕνα: Ἐλεγχόμενος πόλεμος δέν ὑπάρχει. Ὁ πόλεμος ἐπηρεάζεται ἀπό μιά σειρά ἀσταθμήτων παραγόντων ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων, ἅπαξ καί ἀρχίσει, ἀποκτᾶ τήν δική του δυναμική. Δέν ὑπακούει στούς κανόνες πού νομίζουν ὅτι ἔχουν θέσει αὐτοί πού τόν ξεκίνησαν. Κλασσική ρῆσις τῶν στρατιωτικῶν εἶναι πώς «κανένα σχέδιο δέν ἀντέχει περισσότερα ἀπό λίγα δευτερόλεπτα συγκρούσεως μέ τήν πραγματικότητα». Καί ἡ πραγματικότητα αὐτήν τήν στιγμή εἶναι ὅτι ὁ πόλεμος κατά τοῦ Ἰράν ἔχει ὁδηγηθεῖ σέ ἀδιέξοδο. Ἡ παράτασίς του καταδεικνύει τήν ἀδυναμία τῶν ΗΠΑ νά ἐπιτύχουν τούς στόχους πού ἔθεσαν καί τοῦτο ὑποβαθμίζει τήν θέση τους ἀνάμεσα στούς ἄλλους «μεγάλους» τοῦ κόσμου μέ τούς ὁποίους συνδιαλέγονται, τήν Κίνα καί τήν Ρωσσία. Τήν ἴδια στιγμή, βεβαίως, ἐνδεχομένη ἐπανάληψις τῆς συγκρούσεως θά σημάνει μεγαλύτερες καταστροφές γιά τό Ἰράν, πού ἤδη ἔχει δεῖ τίς ὑποδομές του νά διαλύονται. Ὅμως ἡ χώρα αὐτή ἔχει ἐπιδείξει ἀξιοζήλευτη ἀνθεκτικότητα καί κατά τοῦτο θά πρέπει στό μέλλον νά διδάσκεται, ὄχι μόνον στίς σχολές ἐπιτελῶν, ἀλλά καί στίς πανεπιστημιακές αἴθουσες ἀναλύσεως τῶν συγχρόνων πολιτικῶν ἐξελίξεων.

Ἡ συνδιαλλαγή εἶναι λοιπόν μονόδρομος. Καί τό μόνο ἐμπόδιο στήν ἐπίτευξή της ὑπῆρξε μέχρι σήμερα ἡ πεισματική ἐμμονή τῶν δύο πλευρῶν στήν ρητορική τους. Αὐτή ἡ ρητορική ὅμως καί οἱ ἐμμονικές ἀντιλήψεις πού ἐκφράζονταν ἦταν πού ὁδήγησαν στήν ἔναρξη αὐτοῦ τοῦ πολέμου. Αὐτό πού χρειάσθηκε λοιπόν ἦταν ἡ ἐπάνοδος τῆς λογικῆς στίς συνομιλίες μεταξύ Ἀμερικανῶν καί Ἰρανῶν καί ἡ ἀποχή ἀπό τήν ὑπεροψία ἀμφοτέρων. Οἱ Ἀμερικανοί εἶναι ὑπερόπτες διότι αἰσθάνονται παντοδύναμοι. Οἱ Ἰρανοί ὅμως εἶναι καί αὐτοί ὑπερόπτες διότι θεωροῦν ἑαυτούς συνεχιστές ἑνός ἀρχαίου πολιτισμοῦ, ἐνῷ ὡς ἰσλαμιστές θεωροῦν ὅτι τυγχάνουν της εὐνοίας τοῦ Ὑπερτάτου Ὄντος καί ὡς ἐκ τούτου ὑπερέχουν οἱουδήποτε ἄλλου. Μπορεῖ ἡ ἀντίληψις αὐτή νά φαίνεται ἀφελής ἕως καί ἀνόητη. Ὅμως ἡ ἰρανική ἡγεσία ἔτσι πιστεύει καί μέ βάση αὐτήν λαμβάνει τίς ἀποφάσεις της. Πρέπει συνεπῶς νά συνυπολογίζεται μέ τίς ἄλλες παραμέτρους τοῦ ζητήματος.

Δύσκολες αὐτές οἱ σκέψεις γιά τόν Πρόεδρο Τράμπ, ὁ ὁποῖος, ἀκόμη καί στό Ὀβάλ Γραφεῖο, λειτουργεῖ ὅπως ἔμαθε σέ ὅλην του τήν ζωή. Σταθμίζοντας κέρδη καί ζημίες ὡς ἐπιχειρηματίας. Ἄλλο ὅμως ἡ πολιτική καί ἄλλο ὁ κόσμος τῶν ἐπιχειρήσεων. Τό εἶχαν πεῖ οἱ Ρωμαῖοι ἐδῶ καί αἰῶνες: «Πρέπει νά εἶσαι πατρίκιος καί ὄχι ἱππεύς (ἔμπορος) γιά νά εἶσαι κοσμοκράτωρ. Διότι ἡ ἀπληστία τοῦ ἐμπορίου δέν συνάδει μέ τό λειτούργημα τῆς παγκόσμιας ἡγεσίας».