ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

Ἀπό τό ἀρχεῖο τῆς «Ἑστίας», 27 Αὐγούστου 1924

Τό νά ζῆ κανείς εἰς τόν φοῦρνον, πού ζοῦμε τάς ἡμέρας αὐτάς, εἶναι, νομίζω, ἀρκετή δυστυχία. Δέν χρειάζεται καί περισσότερα! Ἐν τούτοις, οἱ ἄνθρωποι καταγίνονται νά προσθέσουν καί ἄλλην δυστυχίαν εἰς τήν ὑπάρχουσαν. Ἐνῶ ψήνονται, ζητοῦν ἐπιμόνως νά μάθουν διατί ψήνονται.

-Ποῦ φρονεῖτε, ὅτι πρέπει νά ἀποδοθῆ ἡ πρωτοφανής αὐτή ζέστη, τήν ὁποίαν δέν ἐνθυμοῦνται οὔτε οἱ γεροντότεροι; μοῦ εἶπεν ἔξαφνα χθές, καταμεσήμερα, ἀφοῦ μ’ ἐσταμάτησεν ἐπί τῆς φλεγούσης ἀσφάλτου, ἕνας ἀπό τούς ἀπελπιστικούς αὐτούς φιλομαθεῖς.

-Δέν γνωρίζω, φίλε μου, οὔτε ἐνδιαφέρομαι νά μάθω…, ἦτο ἡ ἀπάντησίς μου, μία ταυτόσημος ἀπάντησις, τήν ὁποίαν εἶχα δώσει εἰς ἄλλους δέκα φιλομαθεῖς, προηγηθέντας αὐτοῦ.

Ὁ φιλομαθής ὅμως ἐπέμενε καί καλά νά φωτισθῆ.

-Λέτε νά εἶναι ὁ Ἄρης, πού μᾶς ἐπηρέασεν; ἐξηκολούθησεν.

-Ἀλλά ὁ Ἄρης, φίλε μου, ἔχει ἀπαλλαγῆ πάσης κατηγορίας ἀπό τό Ἀστεροσκοπεῖον. Δέν τοῦ περισσεύει θερμότης νά μοιράση καί στούς γείτονάς του.

-Τότε, θά εἶναι κάποιο κῦμα θερμότητος.

-Κανένα κῦμα, φίλε μου! Ἡ Ρώμη, τό Μιλᾶνον, ἡ Κύπρος, ἡ Ἀλεξάνδρεια ἀκόμη, κατά τά τηλεγραφήματα τοῦ Ἀστεροσκοπείου, ἔχουν τούς μισούς βαθμούς τοῦ θερμομέτρου, πού ἔχομεν ἐμεῖς. Ἀπό ποῦ θέλετε νά ἦλθε τό κῦμα;

-Θά καίγεται, λοιπόν, κανένα δάσος ἐδῶ κοντά…

-Δυστυχῶς, δέν ὑπάρχουν ἄλλα δάση νά καοῦν. Ἐκάηκαν ὅλα!

-Ἀλλά πῶς ἐξηγεῖται, λοιπόν, τό πρᾶγμα;

Ὁ ἄνθρωπος ἐπέμενε καί καλά νά μάθη πῶς ἐξηγεῖται τό πρᾶγμα. Καί μέ ἐκρατοῦσεν ἐπί τῆς φλεγομένης ἀσφάλτου, ἀντί νά σπεύση νά χωθῆ εἰς κάποιαν σκιάν καί νά μέ ἀφήση νά κάμω τό ἴδιον.

-Μά, καλέ μου ἄνθρωπε -τοῦ εἶπα-, τί θά σέ ὠφελήση νά μάθης γιατί ζεσταίνεται; Θά ζεσταίνεσαι ὀλιγώτερον, ἀφοῦ τό μάθης; Θά ἱδρώνης ὀλιγώτερον; Θά ἀναπνέης καλλίτερα; Θά δροσισθοῦν αἰφνιδίως τά ἔγκατά σου; Θά φέρης τόν Δεκέμβριον μέσα εἰς τόν Αὔγουστον; Τίποτε ἀπό ὅλα αὐτά τά εὐχάριστα πράγματα δέν θά συμβῆ. Ὄχι μόνον τήν αἰτίαν τῆς ζέστης, ἀλλά καί τάς αἰτίας ὅλων τῶν πραγμάτων ἄν μάθης, ἡ στήλη τοῦ θερμομέτρου δέν θά κατέβη οὔτε μιάν γραμμήν. Πρός τί λοιπόν αὐξάνεις τήν κοινήν δυσφορίαν μέ τήν ματαίαν σου περιέργειαν;

Ἐσκέφθη λιγάκι καί, χωρίς νά κάμη τήν ἐλαχίστην ἀβαρίαν τῆς ματαίας του περιέργειας, ἐφώναξε μέ ἀγανάκτησιν:

-Μά εἶναι ἀστρονόμοι, ἐπί τέλους, αὐτοί; Μά εἶναι μετεωρολόγοι αὐτοί; Μά εἶναι ἐπιστήμονες, ἐπί τέλους, αὐτοί, ἀφοῦ δέν μποροῦν νά μᾶς ἐξηγήσουν τίποτε;

Ἡ ἀγανάκτησίς του ὑπῆρξε μεταδοτική.

-Μά εἶναι παγοποιεῖα αὐτά; ἐφώναξα μέ τήν σειράν μου. Εἶναι παγοποιοί αὐτοί, πού δέν μποροῦν νά μᾶς δώσουν ἕνα κομματάκι πάγου εἰς τήν κρίσιμον αὐτήν στιγμήν;

Ἐχαμογέλασεν εἰρωνικῶς.

-Μέ τούς παγοποιούς τά ‘χετε, λοιπόν;

-Ἀλλά μέ ποιόν θέλετε νά τά ‘χω, κύριε; Μέ τούς ἀστρονόμους; Ἕνας παγοποιός αὐτήν τήν στιγμήν ἀξίζει περισσότερον ἀπό χιλίους ἀστρονόμους.

Ἐστάθη ἀδύνατον νά εἰσέλθη εἰς τό νόημα. Ἐπέμενε λατινιστί: rerum cognoscere causas, ἐνῶ δέν εἶναι αἱ αἰτίαι τῶν πραγμάτων, πού κάνουν τήν εὐτυχίαν ἤ τήν δυστυχίαν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά καί τά πράγματα αὐτά καθ’ ἑαυτά. Καί ἐξακολουθοῦσε νά ζητῆ τήν σωτηρίαν του ἀπό τό Ἀστεροσκοπεῖον, ἀντί νά τήν ζητῆ ἀπό τό παγοποιεῖον.

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ