Πίσω ἀπό τά λόγια

Κάθε ἄλλο παρά αἰσιοδοξία ἐμπνέει
ἡ πορεία τῆς πραγματικῆς οἰκονομίας
καί τῶν μικρομεσαίων μεγεθῶν της

ΤΑ ΚΑΛΑ καί αἰσιόδοξα λόγια εἶναι ἡ μία ὄψη τοῦ νομίσματος. Ἡ αἰσιόδοξη, γιατί ἑδράζεται σέ κουβέντες. Ἡ ἄλλη ὄψη ὅμως τοῦ ἴδιου νομίσματος εἶναι ἡ πραγματικότητα, ὅπως αὐτή ἀποτυπώνεται σέ πράξεις καί δράσεις τῶν πραγματικῶν παικτῶν τῆς οἰκονομίας καί τοῦ κοινωνικοῦ της περίγυρου.

Πίσω ἀπό τήν εὐφορία πού μπορεῖ νά προκάλεσε στίς 21 Αὐγούστου 2018 τό τέλος τοῦ τρίτου μνημονίου καί ἡ δυνητική ἔξοδος τῆς χώρας μας στίς ἀγορές, ὑπάρχουν καί τά πραγματικά προβλήματα τόσο τῆς πραγματικῆς οἰκονομίας ὅσο καί τοῦ εὐρύτερου κοινωνικοῦ σχηματισμοῦ. Καί ὅπως εἶναι φυσικό ἡ κατάσταση πού ἐπικρατεῖ στούς τομεῖς αὐτούς δέν μπορεῖ παρά νά ἐπηρεάζει, σέ διάρκεια καί σέ βάθος, ὁλόκληρο τό ἐπιχειρηματικό τοπίο στήν Ἑλλάδα. Ἄς δοῦμε λοιπόν συνοπτικά ποιά εἶναι τά προβλήματα αὐτά καί πῶς θά μποροῦσαν νά ἀντιμετωπιστοῦν ἀπό τίς ἑλληνικές ἐπιχειρήσεις.

Ἕνα καί σοβαρότατο πρόβλημα, γιά κάθε ἐπιχείρηση, εἶναι ἡ παρατηρούμενη δημογραφική συρρίκνωση τῆς ἑλληνικῆς ἀγορᾶς. Ἡ χώρα γερνάει, ὁ πληθυσμός μειώνεται, ἄρα ἡ ἑλληνική ἀγορά ἔχει ὅλο καί λιγότερους καταναλωτές. Καί ἡ μείωση αὐτή ναί μέν μετριάζεται ἀπό τήν ἄνοδο τοῦ τουριστικοῦ ρεύματος, τό τελευταῖο ὅμως εἶναι εὐκαιριακό καί ὑποκείμενο τῆς διεθνοῦς συγκυρίας. Ἄρα οἱ ἑλληνικές ἐπιχειρήσεις στήν ἐσωτερική ἀγορά σήμερα, αὔριο καί μεθαύριο πρέπει νά λάβουν ὑπόψη τους τίς δημογραφικές ἐξελίξεις. Ἰδιαίτερα δέ τή γήρανση, ἡ ὁποία ἐπηρεάζει καί τίς καταναλωτικές συνθῆκες ἀπό τήν πλευρά τῶν συμπεριφορῶν κυρίως.

Τό δημογραφικό καί οἱ ποκίλες διαστάσεις του ἔτσι εἶναι κορυφαῖο πρόβλημα γιά τή χώρα καί τήν ἱστορική της πορεία, πέρα ἀπό πολιτικές σκοπιμότητες καί οἰκονομικές σταθερές… Τό δημογραφικό εἶναι καί τεράστιο θέμα ἐπιβίωσης τοῦ ἑλληνισμοῦ.

Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ἡ ἀνταγωνιστικότητα τῆς οἰκονομίας ὅπως προκύπτει ἀπό τίς διεθνεῖς κατατάξεις ἀκολουθεῖ καί αὐτή πτωτική πορεία, φαινόμενο καθόλου ἐνθαρρυντικό. Παράλληλα, σέ συνθῆκες φτώχειας ἤ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ ζοῦν πάνω ἀπό ἕνας στούς τρεῖς κατοίκους στήν Ἑλλάδα. Τήν ἴδια στιγμή ἡ χώρα μας, πρός τό παρόν τουλάχιστον, δέν μπορεῖ νά δανειστεῖ ἀπό τίς ἀγορές ἀφοῦ τά ἐπιτόκια εἶναι ἀκόμα ἀπαγορευτικά. Καί σάν νά μήν ἔφτανε αὐτό οἱ τράπεζες παραμένουν ἐξαιρετικά ἀδύναμες νά ἐπιτελέσουν τόν πραγματικό τους ρόλο. Ἐν ὀλίγοις δηλαδή προβληματική εἶναι καί ἡ χρηματοδότηση τῆς πραγματικῆς οἰκονομίας. Ἡ τελευταία πάσχει ἀπό αἱμοδοσία καί αὐτό εἶναι πολύ σοβαρό.

Ἔτσι ἡ χώρα μας παραμένει ἀσφαλῶς καί ἐπιεικῶς μιά οἰκονομία τῆς ἀγορᾶς, χωρίς ὡστόσο νά διαθέτει πραγματική τραπεζική πίστη. Ἀκόμα χειρότερα, καθώς οἱ τράπεζες δέν χρηματοδοτοῦν μικρομεσαῖες ἐπιχειρήσεις, οἱ μόνοι πού μποροῦν νά ἀναζητήσουν κεφάλαια γιά τίς δραστηριότητές τους εἶναι οἱ μεγάλοι παῖκτες, ἤτοι οἱ ἰσχυρές ἐπιχειρήσεις, οἱ περισσότερες ἀπό τίς ὁποῖες ἔχουν πολυεθνικό χαρακτῆρα. Κατά συνέπεια εἶναι σαφές ὅτι ἡ ραχοκοκκαλιά τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀργοπεθαίνει χωρίς νά μπορεῖ νά αἱμοδοτήσει μέ ὁποιονδήποτε τρόπο τίς δραστηριότητές της. Ἡ ἐξέλιξη αὐτή μᾶς ὁδηγεῖ στό βάσιμο συμπέρασμα ὅτι ἤδη σημειώνονται δραματικές ἀνακατατάξεις στήν ἑλληνική ἀγορά, ὑπό συνθῆκες βίαιης ἀναδιανομῆς πλούτου, ἀπό τήν ὁποία ὠφελοῦνται οἱ μεγάλες καί οἱ πολύ μεγάλες ἐπιχειρήσεις.

Προκύπτουν ἔτσι καί νέες μορφές ἀνισοτήτων, οἱ ὁποῖες πολύ σύντομα θά ἔχουν καί τόν σχετικό πολιτικο-κοινωνικό ἀντίκτυπο.

Ἡ περιθωριοποίηση μικρομεσαίων ἐπιχειρήσεων εἶναι ἕνα πολυσύνθετο φαινόμενο πού μπορεῖ νά τροφοδοτήσει καί ἰδιαίτερα δυσάρεστες καταστάσεις, παρόμοιες μέ αὐτές πού σήμερα δίνουν τροφή στόν λαϊκισμό καί τίς πολιτικές του ἐκφράσεις.

Ἄς σημειωθεῖ, στό πλαίσιο τῶν παραπάνω ἐξελίξεων, ὅτι ἡ ἀρνητική πιστωτική ἐπέκταση τῶν τραπεζῶν, μεσοπρόθεσμα, θά ἔχει δραματική ἐπίπτωση καί στήν πορεία τοῦ τραπεζικοῦ μας συστήματος, τό ὁποῖο βρίσκεται καί αὐτό μέ τή σειρά του σέ ἕνα κομβικό σημεῖο μετασχηματισμοῦ του. Ἀλλά χωρίς εὐοίωνες προοπτικές.

Δυστυχῶς δέ, μετά τίς ἄκαρπες ἐνέργειες τοῦ πρώτου ἑξαμήνου τοῦ 2015, τό σύστημα ὅπως καί ἡ κοινωνία γενικά, καλοῦνται νά καταβάλουν βαρύ τίμημα, μέ τίς ἀνάλογες ἀρνητικές συνέπειες στήν οἰκονομία καί τήν παραγωγική της διάσταση. Οἱ κεφαλαιακοί ἔλεγχοι προκάλεσαν πολύ μεγάλη ζημιά στήν οἰκονομία καί κάποτε κάποιοι θά πρέπει νά ἀναλάβουν εὐθύνες γι’ αὐτό.

Ὁ δρόμος εἶναι λοιπόν μακρύς καί δύσβατος γιά τή χώρα, ἡ ὁποία ὅπως ἐπισημαίνουμε καί στήν ἀρχή ἀρχίζει νά ἔχει πλέον σοβαρές δημογραφικές ἀπώλειες, μέ οἰκονομικές ἐπιπτώσεις πού θά γίνουν αἰσθητές σέ λίγα χρόνια.

*Ἐπίτιμος Διεθνής Πρόεδρος
Ἕνωσης Εὐρωπαίων Δημοσιογράφων
[email protected]