Προσπαθῶ, λόγῳ τῶν ἡμερῶν, νά θυμηθῶ ἄν ὑπάρχει ἐν ζωῇ κάποιος ἐκ τῶν πρωταγωνιστῶν τῆς «Ἑπταετίας» τῶν συνταγματαρχῶν. Δέν βρῆκα κάποιον…
Δέν ὑπήρξαμε, σέ καμμία περίπτωση, ὀπαδοί τῶν συνταγματαρχῶν. Ἡ πολιτική, ὅμως, ὅταν συμμαχήσει μέ τήν Ἱστορία, μπορεῖ νά πλάσει μύθους καί νά παραμορφώσει τήν πραγματικότητα.
Ἦταν φυσικό τό θέμα «Ἑπταετία-Δημοκρατία» νά συζητηθεῖ στήν παρέα καί ἐπίσης φυσικό νά τήν διχάσει. Οἱ «ἀπολιτίκ», ὅλοι συνταξιοῦχοι ἀπό καιρό, ἐπανέλαβαν τό γνωστό «τότε εἴχαμε ἡσυχία καί κοιμόμασταν μέ ἀνοιχτά παράθυρα», γιά νά εἰσπράξουν τήν ἀπάντηση «καί ἄλλοι κοιμόντουσαν πίσω ἀπ’ τά κάγκελα καί ἔλιωναν σέ ξερονήσια.»
Οἱ ἀπόψεις ἔπεφταν σάν μπαλλιές σέ γήπεδο τέννις. «Καί σήμερα, ἡ δημοκρατία, ἑτοιμάζει φυλακές γιά ὅσους δέν ἔχουν νά πληρώσουν τήν Ἐφορία» εἶπε ὁ ἕνας, «ναί, ἀλλά ἐκείνους πού ἀποφασίζουν τούς ἐπιλέγουμε ἐμεῖς» ἀντέτεινε ὁ ἄλλος, μᾶλλον, γιά νά πάρει πάσα ὁ τρίτος καί νά πεῖ «εἶναι καί πολλοί ἄλλοι, πού μᾶς ἀλλάζουν τά φῶτα, ἀλλά δέν τούς ἔχει ψηφίσει κανείς!».
Εἶναι βέβαιο ὅτι τό καθεστώς τοῦ ’67 ἀπετέλεσε ἐκτροπή τοῦ Πολιτεύματος. Ἄλλο τόσο βέβαιο εἶναι ὅτι ἡ Μεταπολίτευση, μέ τό πρόσχημα τῆς «ἀποχουντοποίησης» κυνήγησε καί ἐξαφάνισε ἀνθρώπους πού εἶχαν ἀξία. Οὐδείς ἐπίσης μπορεῖ νά ἀμφισβητήσει ὅτι τό δημοψήφισμα τοῦ ’75 ἦταν μιά νεφελώδης κατάσταση, ἀφοῦ δέν κληθήκαμε νά ἀποφασίσουμε τί εἴδους δημοκρατία θέλουμε, ἀλλά ἄν θέλουμε ἤ ὄχι τόν θεσμό τῆς Βασιλείας.
«Ἐγώ ἔχω νά πῶ ὅτι μπορεῖ οἱ στρατιωτικοί νά κατέλυσαν τό πολίτευμα, ἀλλά οἱ πολιτικοί τά εἶχαν κάνει μαντάρα, μέ ἀποτέλεσμα ὁ κόσμος νά δεχθεῖ τό πραξικόπημα σχεδόν ὡς …φυσική συνέπεια», ἦταν μία ἀπό τίς ἀπόψεις πού ἔπεσαν στό τραπέζι. Ἀκούστηκε ἐπίσης ὅτι «καί ὁ Καραμανλῆς δέν πρόσεξε ὅσο ἔπρεπε τά θεσμικά, πάνω στήν πρεμούρα του νά ἀλλάξει τό Πολίτευμα καί νά γίνει chef d’ État.»
Μέλος τῆς συντροφιᾶς, ἀπόστρατος τοῦ Πυροβολικοῦ, θέλησε νά ξεκαθαρίσει τά πράγματα. «Τό θέμα εἶναι τί ἀκολούθησε μετά τήν Μεταπολίτευση. Οὐσιαστικά, περάσαμε ἑπτά χρόνια ἐκτροπῆς, γιά νά ξαναγυρίσουμε στά ἴδια. Καραμανλῆς, Παπανδρέου, Μαῦρος, Ἀβέρωφ, Ράλλης. Ἕνα σύστημα πού ἀντί νά ἐκσυγχρονισθεῖ, ἔγινε περισσότερο “κλειστό” καί οἰκογενειοκρατικό, ἡ Βουλή ἀπό κυψέλη προσωπικοτήτων ἔγινε ἕνα κλειστό κλάμπ ἐπαγγελματιῶν τῆς πολιτικῆς καί σήμερα δρέπουμε τούς καρπούς τῆς ἀνώριμης συμπεριφορᾶς μας. Πέσαμε μέ τά μοῦτρα στήν δημοκρατία καί ἰδού τά ἀποτελέσματα. Ἡ ζημιά πού ἔκανε ἡ Ἑπταετία ἦταν ὅτι μᾶς παρέδωσε σέ μιά ἀκατάσχετη ἐλευθεριότητα, πού μᾶς ἔφερε ἐδῶ πού μᾶς ἔφερε.»
Φυσικά, ὅταν μοῦ ζητήθηκε νά πῶ τήν ἄποψή μου, δέν μποροῦσα εὔκολα νά ὑπερασπισθῶ τήν σημερινή κατάσταση. Ὅλοι τά ἔχουν μέ τήν ἀκρίβεια, οἱ περισσότεροι κάνουν «δόσεις» στούς λογαριασμούς τῶν πρώην ΔΕΚΟ καί σήμερα δυναστῶν τῶν πολιτῶν, οἱ πιό πολλοί στεροῦνται πλέον κάθε ἀπόλαυση καί ἀρκοῦνται στά στοιχειώδη. Προτίμησα νά φερθῶ ὡς …πολιτικός. «Ἐσύ δέν θά μᾶς πεῖς τίποτε;» μέ ρώτησαν ἐν χορῷ. «Κρείττον τό σιγᾶν» ἀπάντησα, καί ἄρχισα νά μιλῶ γιά τήν ζέστη…
Μ.Η.Τ. 232122