Κώδων κινδύνου γιά τήν Κύπρο

τοῦ δρος Κυριάκου Α. Κενεβέζου

E∆Ω καί δύο περίπου χρόνια ἐπισημαίνουμε ὅτι ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ἡ Κυβέρνηση διαχειρίζεται τό Κυπριακό κινδυνεύει νά μᾶς ὁδηγήσει σέ μιά πορεία χωρίς στρατηγική ἔξοδο.

Ἡ ἀνησυχία αὐτή δέν ἀφορᾶ τή συνέχιση τοῦ διαλόγου. Τό Κυπριακό δέν μπορεῖ νά ἐπιλυθεῖ χωρίς διάλογο. Ἀφορᾶ ὅμως τό περιεχόμενο, τούς στόχους καί τήν κατεύθυνση μιᾶς διαδικασίας.

Γιατί μιά διαδικασία δέν εἶναι ἀπό μόνη της ἐπιτυχία. Ἐπιτυχία εἶναι ἡ διαδικασία νά ὁδηγεῖ σέ ἀποτέλεσμα πού ὑπηρετεῖ τίς βασικές ἐπιδιώξεις τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας. Τίς τελευταῖες ἡμέρες ἀκοῦμε ξανά γιά σημαντικές ἐξελίξεις, γιά κινητικότητα καί γιά ἐπιτυχία τῆς διπλωματικῆς προσπάθειας.

Τόσο πού ἄρχισε νά γίνεται σχεδόν ἀνιαρό. Ὅμως ἡ πολιτική δέν κρίνεται ἀπό τίς ἀνακοινώσεις. Κρίνεται, δυστυχῶς γιά τόν Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας, ἀπό τό ἀποτέλεσμα. Καί τό ἀποτέλεσμα μέχρι σήμερα εἶναι ὅτι δέν ἔχουμε δεῖ ἀλλαγή τῶν δεδομένων πού δημιούργησαν τό
ἀδιέξοδο.

Δέν ἔχουμε δεῖ ἀλλαγή στή βασική τουρκική προσέγγιση. Δέν ἔχουμε δεῖ μιά δίκαιη προσέγγιση ἀπό πλευρᾶς Γενικοῦ Γραμματέα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν.

Δέν ἔχουμε δεῖ μιά νέα στρατηγική πού νά ἐπαναφέρει στό κέντρο τίς δικές μας ἀνησυχίες. Ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται τό πρόβλημα. Γιά περισσότερο ἀπό δύο χρόνια ἀκοῦμε γιά μιά «ἐξαιρετική» ἤ «εὐφάνταστη» ἐξωτερική πολιτική. Δέν ἀμφισβητεῖ κανείς τήν ἀνάγκη μιᾶς ἐνεργοῦ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς.

Ὅμως ἡ ἐξωτερική πολιτική δέν ἀξιολογεῖται ἀπό τόν ἀριθμό τῶν ἐπαφῶν, τίς συναντήσεις ἤ τή διεθνῆ εἰκόνα πού δημιουργεῖται. Ἀξιολογεῖται ἀπό τό ἄν παράγει πολιτικό ἀποτέλεσμα στό κορυφαῖο ἐθνικό ζήτημα. Καί τό κορυφαῖο ἐθνικό ζήτημα τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας εἶναι τό Κυπριακό.

Ἡ μεγάλη εὐκαιρία τῆς παρούσας διακυβέρνησης καί εἰδικώτερα τοῦ Νίκου Χριστοδουλίδη ἦταν ὅτι εἶχε τή δυνατότητα νά ἀξιοποιήσει ἕνα σημαντικό διεθνές, ἀλλά καί ἐσωτερικό κεφάλαιο καί νά ἐπιχειρήσει νά διαμορφώσει καλύτερες συνθῆκες διαπραγμάτευσης. Νά θέσει προτεραιότητες.

Νά διασφαλίσει ὅτι οἱ πραγματικές ἀνησυχίες τῆς ἑλληνοκυπριακῆς πλευρᾶς θά βρίσκονταν στό ἐπίκεντρο τῆς προσπάθειας. Αὐτό δέν ἔγινε.

Ἡ διαχείριση παρέμεινε στά τετριμμένα. Περιορίστηκε περισσότερο στή διαχείριση τῶν ἐξελίξεων παρά στή διαμόρφωση τῶν προϋποθέσεων πού θά μποροῦσαν νά ὁδηγήσουν σέ οὐσιαστική πρόοδο.

Ἀντίθετα, παρατηροῦμε μιά σταδιακή μετατόπιση τοῦ ἴδιου τοῦ πλαισίου τῆς συζήτησης. Ἀπό τήν ἀναζήτηση μιᾶς δίκαιης, βιώσιμης καί λειτουργικῆς λύσης, ἡ συζήτηση περιορίζεται ὁλοένα καί περισσότερο στή βιωσιμότητα καί στή λειτουργικότητα.

Αὐτό δέν εἶναι μιά ἁπλή ἀλλαγή ὁρολογίας. Εἶναι ἀλλαγή πολιτικοῦ περιεχομένου. Γιατί ὅταν ὑποχωρεῖ ἡ ἀναφορά στήν κατοχή, ὅταν ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης ἀποδυναμώνεται καί ὅταν ἡ συζήτηση ἐπικεντρώνεται μόνο στό τί μπορεῖ νά γίνει ἀποδεκτό, τότε ὁ κίνδυνος εἶναι προφανής.

Μέ τά σημερινά δεδομένα, τό δίλημμα γίνεται ὁλοένα καί πιό καθαρό. Εἴτε παγίωση τῶν τετελεσμένων καί διχοτόμηση εἴτε μιά τραγική λύση, ἀποτέλεσμα μιᾶς πορείας πού δέν κατάφερε νά ἀλλάξει τούς συσχετισμούς καί τίς προϋποθέσεις. Μιά λύση πού θά φέρει τήν ὀνομασία
τῆς συμφωνίας, ἀλλά δέν θά ἀνταποκρίνεται στίς ἀνάγκες ἑνός σύγχρονου, εὐρωπαϊκοῦ καί λειτουργικοῦ κράτους.

Καί σίγουρα θά ὑποθηκεύει τό μέλλον τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ.

Πρόεδρε, χρειάζεται προσοχή. Νά μήν καταγραφεῖ ἡ προεδρία σου ὡς ἡ περίοδος πού, χωρίς νά τό ἐπιδιώκει, ὁδήγησε στήν παγίωση τῆς διχοτόμησης ἤ ὡς ἡ περίοδος πού κατέληξε σέ μιά λύση πού καί ὁ ἴδιος δηλώνεις ὅτι δέν ἐπιθυμεῖς.

Ἡ πραγματική ἐπιτυχία δέν εἶναι νά πραγματοποιοῦνται συναντήσεις. Εἶναι νά ἀλλάζουν οἱ προϋποθέσεις. Ἡ πραγματική πρόοδος δέν εἶναι νά ὑπάρχει κινητικότητα. Εἶναι νά ὑπάρχει κατεύθυνση. Καί ἐδῶ βρίσκεται ἡ εὐθύνη τῆς ἡγεσίας. Καί εἰδικώτερα τοῦ ἡγέτη.

Γιατί ὅσοι προειδοποιούσαμε τά τελευταῖα χρόνια ὅτι ἡ ἐπικοινωνιακή διαχείριση δέν μπορεῖ νά ὑποκαταστήσει τήν ἐθνική στρατηγική δέν τό κάναμε ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀλλά ὅταν ὑπῆρχε ἀκόμη χρόνος γιά διορθωτικές κινήσεις.

Σήμερα ἡ ἀνάγκη εἶναι καθαρή. Λιγώτεροι πανηγυρισμοί γιά τή διαδικασία καί περισσότερη ἐπιμονή στήν οὐσία. Λιγώτερο βλέμμα στίς ἑπόμενες ἐκλογές καί περισσότερη προσήλωση στή συλλογική εὐθύνη. Γιατί στό Κυπριακό οἱ ἐντυπώσεις περνοῦν. Τά δεδομένα ὅμως μένουν.