Δύο χρόνια χωρίς τόν ὁλόφωτο Vangelis

Πέρασαν δύο χρόνια χωρίς τόν Βαγγέλη Παπαθανασίου.

Τόν κορυφαῖο, διεθνῶς ἀνεγνωρισμένο καί καταξιωμένο Ἕλληνα μουσικό δημιουργό τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου αἰῶνος.

Εἶναι βέβαιο ὅτι ἐμεῖς, οἱ Ἕλληνες, δέν ἔχουμε ἀκόμη ἀξιολογήσει τήν οἰκουμενική μουσική προσωπικότητα τοῦ «Vangelis». Δέν ἔχουμε συλλάβει τό πόσο ἀποφασιστική ἦταν ἡ συμβολή του στήν ἀνάδυση, μέσα ἀπό τήν ἠλεκτρονική μουσική, ἑνός νέου εἴδους, μιᾶς ἐντελῶς νέας τεχνοτροπίας, ἡ ὁποία, ὅμως, κατόρθωσε νά κρατήσει τούς κανόνες τῆς μελωδίας καί τῆς συνθέσεως, ὅπως αὐτοί ἔχουν διαμορφωθεῖ ἀνά τούς αἰῶνες.

Ἀρκεῖ νά σκεφθοῦμε ὅτι ὁ Βαγγέλης Παπαθανασίου ἐκτόξευσε τό συγκρότημα τῶν «Παιδιῶν τῆς Ἀφροδίτης» στά οὐράνια καί καθιερώθηκε ὡς διεθνοῦς ἐμβελείας μουσικός δημιουργός, ἀκολουθῶντας πιστά ἕναν κανόνα! Τόν «Κανόνα» τοῦ Πάχελμπελ.

Στήν μουσική ὁρολογία, ὁ κανών εἶναι σύνθεση, στήν ὁποία ἡ κυρία μελωδία ἀκολουθεῖται μέ χρονική διαφορά (διαφορά φάσεως ἑνός ὀγδόου, τετάρτου, ἑνός μέτρου κ.λπ.) ἀπό μίμηση αὐτῆς στίς ἄλλες φωνές. Ἡ ἀρχική φωνή πού ἔχει καί τήν κύρια μελωδία ὀνομάζεται ὁδηγός (dux ἤ proposta στά λατινικά), ἐνῷ οἱ φωνές πού ἀκολουθοῦν ὀνομάζονται comes ἤ riposta (ἀκόλουθοι).

Ἡ μίμηση αὐτή καθ’ ἑαυτή πρέπει νά εἶναι εἴτε πανομοιότυπη τῆς κυρίας μελωδίας εἴτε παραλλαγή της. Στό ρεπερτόριο τῆς κλασσικῆς μουσικῆς ξεχωρίζει ὁ «Κανών» τοῦ Γερμανοῦ συνθέτη Γιόχαν Πάχελμπελ.

Στόν «Κανόνα» αὐτόν, λοιπόν, ἔκτισε ὁ Βαγγέλης Παπαθανασίου τόν μῦθό του, διασκευάζοντάς τον σέ «πόπ» μελωδία, προσθέτοντας ἕνα μικρό ρεφραίν καί ἀποκαλῶντας τήν σύνθεση αὐτή (δηλαδή τήν ἐλαφρά διασκευή τῆς μελωδίας τοῦ Πάχεμπελ, διανθισμένη μέ ἕνα περαστικό ρεφραίν) «Rain and Tears» (βροχή καί δάκρυα), τήν ὁποία ἑρμήνευσε κατά τρόπο μοναδικό ὁ ἐπίσης μέγας ἑρμηνευτής Ντέμης (Ἀρτέμιος) Ροῦσσος.

Ἐκ Βόλου ὁρμώμενος ὁ Παπαθανασίου, υἱός μουσικοῦ, ἀπό τήν Ἀλεξάνδρεια, πολύγλωσσος καί μορφωμένος μουσικά, καί ὁ Ροῦσσος, μέσα σέ μία τριετία, ἔγιναν παγκοσμίως γνωστοί.

Ὁ Ντέμης γέμιζε στάδια σέ ὅλο τόν πλανήτη καί ὁ Παπαθανασίου βυθιζόταν ὅλο καί περισσότερο στόν ὠκεανό τῶν ἤχων, πού μποροῦσε νά τοῦ δώσει ἡ χρήση τῶν «synthesizers» καί τῶν ἄλλων ἠλεκτρονικῶν ὀργάνων, τά ὁποῖα λίγοι μπόρεσαν νά τά χειρισθοῦν ὅπως ἐκεῖνος!

Θυμᾶμαι ὅσα μοῦ ἔχει πεῖ ὁ ἀείμνηστος φίλος Ἀντώνης Τουρκογιώργης, ἱστορικό μέλος τῆς κορυφαίας ἑλληνικῆς ρόκ μπάντας «Socrates drank the conium», σχετικῶς μέ τήν συνεργασία πού εἶχε τό συγκρότημα μέ τόν Βαγγέλη Παπαθανασίου.

«Μᾶς ἄφησε νά φτιάξουμε τά κομμάτια καί νά τά παίξουμε ὅπως τά εἴχαμε σχεδιάσει καί φαντασθεῖ. Ὕστερα, στό στούντιο, ἄκουσε προσεκτικά τήν δουλειά μας καί πρόσθεσε κάποιες μικρές “πινελιές”. Ἦταν, ὅμως, τόσο ἔντονες, πού ἔδωσαν στά δικά μας κομμάτια τήν δική του λάμψη! Τόν θαύμαζα, ἦταν μοναδικός!»

Ὁ Βαγγέλης ἔφυγε πρίν ἀπό δύο χρόνια, μέσα στόν ἀπόηχο τῆς πανδημίας. Ἡ ἀπουσία του μεγάλη καί τό κενό δυσαναπλήρωτο. Ὡστόσο, ἔχει φροντίσει ἡ NASA, καί ἡ μουσική του θά ταξιδεύει γιά ἑκατονταετίες στό διάστημα, καί εἶναι πολύ πιθανόν νά τήν ἀποκρυπτογραφήσουν καί ἄλλοι πολιτισμοί.

Ἐμεῖς θά ἀπολαμβάνουμε τίς δημιουργίες του καί θά ἀκολουθοῦμε τούς «κανόνες» του, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καί αὐτοί μέ τήν σειρά τους γίνει κλασσικοί…