Χρυσοπράσινο φύλλο, ὀλίγον ξέθωρον

Καθώς ἀφήνουμε τήν Κύπρο γιά μία ἀκόμη φορά, ἀπό τίς πολλές πού τήν ἔχουμε ἐπισκεφθεῖ, τό μυαλό ταξιδεύει στίς παλιές, καλές ἡμέρες.

Τότε, πού τό νησί δέν ἦταν μοιρασμένο, τότε πού ἐρχόσουν στήν Κύπρο καί ταξίδευες μέχρι τήν Ἀμμόχωστο καί τήν Κυρήνεια δίχως νά χρειαστεῖ νά περάσεις σύνορα καί ἐλέγχους, δίχως νά βλέπεις παντοῦ τίς τούρκικες μπαντιέρες, δίχως, δίχως…

Θυμᾶμαι τό 1978, τότε πού ὡς ἀνταποκριτής τοῦ Νορβηγικοῦ Πρακτορείου Εἰδήσεων IPF περάσαμε μέ τόν Νορβηγό δημοσιογράφο καί συγγραφέα Ράγκναρ Γκράντ-Στένε στά «κατεχόμενα». Μοῦ εἶχε πεῖ ὅτι «θά περνούσαμε ἐλεύθερα γιατί οἱ Τοῦρκοι δέν ἔχουν πρόβλημα μέ τούς Νορβηγούς» καί τόν ἀκολούθησα, μέ μιά ταυτότητα τοῦ πρακτορείου (μέ τήν φωτογραφία μου) στά ἀγγλικά. Καί, ὤ τοῦ θαύματος, πέρασα σάν νά μή συνέβαινε τίποτε!

Φαντάζεστε τό δέος! Ἤμουν ὁ πρῶτος Ἕλληνας δημοσιογράφος πού περνοῦσε (στή… ζούλα) στά κατεχόμενα! Καί ἡ ἐμπειρία ἦταν –τό λιγότερο– τραυματική, παρά τό ὅτι ἐκεῖνο τό ρεπορτάζ ἀποτελοῦσε τεράστια προσωπική ἐπιτυχία! Τά ξεκοιλιασμένα ξενοδοχεῖα στήν Ἀμμόχωστο, τά σπασμένα χρηματοκιβώτιά τους, οἱ ἀραχνιασμένες καί κατεστραμμένες ρουλέττες στά καζίνο, οἱ Ἕλληνες πού εἶχαν μείνει ἐκεῖ καί πού μιλούσαμε ἀγγλικά ἤ πολύ χαμηλόφωνα ἑλληνικά, γιά νά μή μᾶς καταλάβουν, ὁ παππᾶς τοῦ χωριοῦ, πού εἶχε μείνει πίσω «γιά νά κρατήσουμε αὐτάν τά χώματαν πού εἶναι ἐδικά μας»…

Γύρισα πίσω μέ τήν εἰκόνα τοῦ πολέμου. Μέ σπίτια κατεστραμμένα, μέ συνοικίες βομβαρδισμένες, μέ τό λιμάνι τῆς Κυρήνειας νά ὑπολειτουργεῖ, μέ τά ξενοδοχεῖα καί τά δημόσια κτίρια-φαντάσματα. Ἡ Ἑλένη Βλάχου μοῦ ἔδωσε συγχαρητήρια, μίλησε γιά τό ἔγκλημα «τῶν ἀφρόνων συνταγματαρχῶν», εἶδε τίς φωτογραφίες, καί δημοσιεύθηκε τό ρεπορτάζ στήν κυριακάτικη ἔκδοση. Τό «μπάμ», ὅμως, ἔγινε στόν «Ταχυδρόμο» τοῦ Χρίστου Λαμπράκη, μέ διευθυντή τόν Νῖκο Κυριαζίδη. Ἐκεῖ τό ρεπορτάζ κάλυψε δέκα σελίδες (!) μέ τίς φωτογραφίες, ἀδιάψευστους μάρτυρες τῆς τραγωδίας… Σήμερα, στήν ἀκτογραμμή τῆς Κυρήνειας, ἔχουν κτισθεῖ «πεντάστερα» ξενοδοχεῖα, κάθε καλοκαίρι ἡ περιοχή γεμίζει τουρίστες ἀπό τήν Γερμανία, τήν Ἀγγλία ἀλλά καί ἄλλες εὐρωπαϊκές χῶρες.

«Τό Κυπριακόν εἶναι πλέον οἰκονομικόν θέμα. Οἱ νεότερες γενεές δέν γνώρισαν ἐκεῖνα τά μέρη καί θά ἀρκεσθοῦν σέ μίαν καλήν οἰκονομικήν ἀποζημίωσιν τῆς περιουσίας των» μοῦ λέει φίλος, πού ἦρθε ἀπό τήν Κυρήνεια πρόσφυγας στήν Λευκωσία, στά δεκαπέντε του. Κι ἕνας ἄλλος, παλιός καί καλός φίλος ἀπό χρόνια πολλά, μακαριακός, μοῦ λέει ὅτι «ἐκάμαμεν λάθος πού δέν ἐμείναμεν μέ τούς Ἄγγλους. Τί θά εἴχαμεν πάθει ἄν ἐμέναμεν; Θά εἴμεθα σήμερα Γιβραλτάρ ἤ Χόνγκ Κόνγκ. Τί ἔπαθαν ἐκεῖνοι;»… Πολλές οἱ γνῶμες καί οἱ ἀπόψεις γιά ἕναν ἀγῶνα πού ἄρχισε ὡς ἀπελευθερωτικός καί συνεχίζεται ὡς διπλωματικός. «Θέλουσιν νά φέρουν τό σχέδιον Ἀνάν ἀπό τήν πίσω πόρταν» λέει ὁ Λάμπρος, φίλος, νέος δικηγόρος καί μαχητικός σάν νά εἶναι ἀπό τά χρόνια πού δέν ἤθελε κανείς μας νά ἀκούσει γιά «κατοχή» καί γιά «κατεχόμενα»… Ὁ ἐπίσης παλιός φίλος μας, Κύπρος (ὄνομα) Ἕλληνας (ἐπώνυμο) μᾶς ἀποχαιρετᾶ. Σέ λίγο ἡ Κύπρος μοιάζει ἀπό ψηλά ὁλόφωτο ἀεροπλανοφόρο! Μέ τί ἄλλο νά μοιάζει γιά νά πάθει ὅσα ἔπαθε;