Ἑλληνόκτητη Ναυτιλία: Σέ φάση ἀναπτύξεως

Στά 6.822 πλοῖα, συνολικῆς χωρητικότητας 493.500.000 τόννων, ἀνήκοντα σέ 587 ναυτιλιακές ἑταιρεῖες, ἔφθασε ὁ ἑλληνικῶν συμφερόντων στόλος

Νά σημειωθεῖ ἐπίσης ὅτι βρίσκεται ἐν ἐξελίξει ἕνα ἰδιαιτέρως ἀνεπτυγμένο ναυπηγικό πρόγραμμα 679 πλοίων, πού θά φθάσουν τούς 60.400.000 τόννους.

Τά παραπάνω στοιχεῖα, τά ὁποῖα παρουσιάζει ἡ πρόσφατη ἔρευνα τῆς Petrofin, τοῦ Τέντ Πετρόπουλου, καταδεικνύουν ὅτι ὁ μεγαλύτερος ὄγκος τῆς ναυτιλιακῆς μας δύναμης συγκεντρώνεται στούς μεγάλους ὁμίλους.

Ἡ ἐτήσια ἔκθεση τῆς Petrofin καταγράφει, γιά τό 2025, αὔξηση τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου κατά 1% σέ χωρητικότητα καί ἀποτυπώνει τήν δυναμική πού ἔρχεται ἀπό τόν μεγάλο ἀριθμό νεότευκτων πλοίων, πού θά ἀρχίσουν νά παραδίδονται τά ἑπόμενα χρόνια.

Ἄς δοῦμε τώρα μερικά ἐπί μέρους ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα:

– Μόλις 89 ὅμιλοι μέ στόλο ἄνω τοῦ 1.000.000 τόννων ἐλέγχουν πλέον τό 80,81% τῆς συνολικῆς ἑλληνικῆς χωρητικότητος.

– Οἱ μικρότερες ἑταιρεῖες συνεχίζουν νά ὑποχωροῦν, ὑπό τό βάρος τοῦ αὐξημένου λειτουργικοῦ καί κανονιστικοῦ κόστους.

– Οἱ Ἕλληνες ἀνανεώνουν τούς στόλους τους πουλῶντας παλαιότερο tonnage σέ ὑψηλές τιμές καί ἐπενδύουν δυναμικά σέ LNG καί κυρίως LPG carriers. Ἐμφανίζονται, δέ, πιό ἐπιφυλακτικοί ἔναντι τῶν «ἐναλλακτικῶν καυσίμων», στρεφόμενοι ἐκ νέου σέ συμβατικά Tier III πλοῖα.

– Ἡ Petrofin παρατηρεῖ ταχύτερη αὔξηση τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου τά ἑπόμενα χρόνια. Ταυτοχρόνως, ἐπισημαίνει τόν μεγάλο κίνδυνο πού δημιουργεῖ ἡ παγκόσμια συσσώρευση παραγγελιῶν μέ τά ναυπηγεῖα γεμᾶτα ἕως τό 2030.

– Οἱ διαλύσεις παραμένουν περιορισμένες καί ἡ ἰσορροπία τῆς ἀγορᾶς ἐξαρτᾶται σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τίς γεωπολιτικές ἀναταράξεις.

– Οἱ ἑλληνικές ναυτιλιακές περιορίστηκαν στίς 587, ἀπό 588 τό 2024 καί 592 τό 2023. Ἡ τάση συγκέντρωσης ἔχει πλέον ἑδραιωθεῖ.

– Ἡ ὑποχώρηση ἀφορᾶ κυρίως σέ μικρούς πλοιοκτῆτες μέ μεγαλύτερης ἡλικίας στόλους, τήν ὥρα πού οἱ νεώτερες ἐπιχειρήσεις τείνουν νά ξεκινοῦν μέ μεγαλύτερο μέγεθος καί νεώτερα πλοῖα.

-Οἱ οἰκονομίες κλίμακος εὐνοοῦν τούς μεγάλους ὁμίλους σέ λειτουργικό κόστος, προμήθειες, χρηματοδότηση, ἀσφάλιση καί ναυλώσεις, καθιστῶντας δυσκολώτερη τήν μακροχρόνια ἐπιβίωση πολύ μικρῶν ἑταιρειῶν.

– Ἡ εἰκόνα εἶναι ἰδιαίτερα ἐμφανής στίς ἑταιρεῖες ἑνός ἤ δύο πλοίων, οἱ ὁποῖες συνεχίζουν νά μειώνονται. Ἀντιθέτως, οἱ ἑταιρεῖες μέ 5-8 πλοῖα αὐξήθηκαν κατά πέντε καί ἐκεῖνες μέ 9-15 πλοῖα κατά τρεῖς.

– Οἱ ὅμιλοι μέ 25 πλοῖα καί ἄνω περιορίσθηκαν στούς 59, ἀπό 60, ὅμως πρόσθεσαν 4,2 ἑκατ. dwt καί, πλέον, ἐλέγχουν περίπου τό 69% τοῦ συνολικοῦ ἑλληνικοῦ tonnage.

– Οἱ ἑλληνικές ἑταιρεῖες μέ στόλο ἄνω τοῦ 1 ἑκατ. dwt αὐξήθηκαν κατά τέσσερις καί ἔφθασαν τίς 89.

– Οἱ συγκεκριμένοι ὅμιλοι πρόσθεσαν 178 πλοῖα μέσα στό 2025 καί ἐλέγχουν συνολικά 398,76 ἑκατ. dwt, δηλαδή τό 80,81% τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου.

– Εἶναι μόλις ἡ δεύτερη φορά τήν τελευταία δεκαετία πού τό ποσοστό ξεπερνᾶ τό 80%.

– Ταυτοχρόνως, τό μέσο μέγεθος τῶν πλοίων τους ὑποχώρησε στά περίπου 100.000 dwt, τό χαμηλότερο ἐπίπεδο ἀπό τό 2020, καθώς μεγάλο μέρος τῶν νεότευκτων πλοίων πού εἰσέρχονται στούς στόλους βρίσκεται κάτω τοῦ ὁρίου τῶν 100.000 dwt.

– Κατά τά στοιχεῖα τῆς Clarkson’s (τά χρησιμοποιεῖ ἡ Petrofin), τό ἑλληνικό orderbook αὐξήθηκε ἀπό 511 πλοῖα καί 43,8 ἑκατ. dwt στό τέλος τοῦ 2024 σέ 679 πλοῖα καί 60,4 ἑκατ. dwt στό τέλος τοῦ 2025. Πρόκειται γιά ἄνοδο 37,9% σέ ὅρους χωρητικότητας.

– Ἡ Ἑλλάδα παραμένει πίσω ἀπό τήν Κίνα, τῆς ὁποίας τό orderbook ἔφθασε τά 1.624 πλοῖα καί 77.500.000 τόννους, ἀλλά βρίσκεται αἰσθητά πάνω ἀπό τήν Ἰαπωνία, μέ 706 πλοῖα καί 45.200.000 τόννους.

– Περί τά τέλη Ἰουνίου 2025, τά συμβατικοῦ καυσίμου πλοῖα ἀντιπροσώπευαν τό 76% τοῦ ἑλληνικοῦ orderbook. Στά τέλη Ἰουλίου 2026 τό ποσοστό εἶχε ἀνέβει στό 86%.

– Τό LNG ὑποχώρησε ἀπό 21% σέ 12%, ἐνῷ τό μερίδιο τῆς μεθανόλης μειώθηκε ἀπό 1% σέ μόλις 0,3%.

– Σέ ἐπίπεδο ἐπί μέρους ἀγορῶν, τό dry bulk παρέμεινε οὐσιαστικά σταθερό, ἐνῷ ὁ στόλος containerships αὐξήθηκε κατά 2,13% σέ dwt, χωρίς μεταβολή στόν ἀριθμό τῶν πλοίων.

– Στά τάνκερ ἡ συνολική χωρητικότητα καί ὁ ἀριθμός τῶν ἑταιρειῶν παρέμειναν σταθερά, ἀλλά καταγράφηκε σημαντική ἐξέλιξη

– Ἡ μέση ἡλικία μειώθηκε γιά πρώτη φορά ἀπό τό 2017, κυρίως λόγῳ παραδόσεων νεότευκτων πλοίων καί πωλήσεων παλαιότερων σέ ὑψηλές τιμές.

Τό LPG ἀποτέλεσε, πάντως, τόν πρωταγωνιστή τοῦ 2025. Τέσσερεις νέες ἑταιρεῖες μπῆκαν στόν κλάδο, ἀνεβάζοντας τό σύνολο στίς 20, μέ τήν Petrofin νά ἐπισημαίνει ὅτι μεταξύ τῶν νέων entrants βρίσκονται ἡ Capital καί ὁ ὅμιλος Ἀγγελικούση. Ὁ ἀριθμός τῶν LPG carriers αὐξήθηκε κατά 17 πλοῖα καί ἡ χωρητικότητα κατά 22%, ἐνῷ ἡ μέση ἡλικία ὑποχώρησε μόλις στά 6,16 ἔτη.

Παράλληλα μέ τίς παραγγελίες νεότευκτων πλοίων, οἱ Ἕλληνες ἀξιοποιοῦν ἐνεργά τήν secondhand ἀγορά γιά τήν ἀνανέωση τῶν στόλων. Ἡ Petrofin διαπιστώνει ὅτι τά τελευταῖα χρόνια οἱ πωλήσεις ξεπερνοῦν τίς ἀγορές, καθώς οἱ Ἕλληνες πλοιοκτῆτες ἐκμεταλλεύτηκαν τίς ὑψηλές ἀξίες γιά νά διαθέσουν κυρίως μεγαλύτερης ἡλικίας tonnage. Τό 2025 καταγράφηκαν 390 πωλήσεις, συνολικῆς χωρητικότητας 19,19 ἑκατ. GT, ἔναντι 270 ἀγορῶν καί 11,09 ἑκατ. GT. Ἡ καθαρή διαφορά ἦταν ἑπομένως 120 πλοῖα καί 8,10 ἑκατ. GT. Μέχρι τό τέλος Ἰουλίου 2026 εἶχαν ἤδη πραγματοποιηθεῖ 260 πωλήσεις ἔναντι 151 ἀγορῶν.

Ἡ στρατηγική εἶναι σαφής: πώληση παλαιότερου tonnage, ὅταν οἱ ἀξίες εἶναι ὑψηλές, καί παράλληλη τοποθέτηση κεφαλαίων σέ νεότευκτα ἤ νεώτερης ἡλικίας μεταχειρισμένα πλοῖα.

Ἰδιαίτερη σημασία δίνει ἡ Petrofin καί στήν σχέση ἑλληνικῆς ναυτιλίας – κινεζικῆς ναυτιλίας, τήν ὁποία χαρακτηρίζει σχέση συμβίωσης. Οἱ Ἕλληνες κατασκευάζουν, ἐπισκευάζουν καί ἐμπορεύονται ὁλοένα περισσότερα πλοῖα στήν Κίνα, ἔχοντας ἐνισχύσει τήν ἔκθεσή τους στήν κινεζική καί εὐρύτερα στήν ἀσιατική οἰκονομία.

Ἡ Petrofin ἐκτιμᾶ μάλιστα ὅτι οἱ ἀμερικανικοί δασμοί καί ἐμπορικοί περιορισμοί, ἀντί νά ἀνακατευθύνουν τίς ἐμπορικές ροές πρός τίς ΗΠΑ καί τούς συμμάχους τους, ἔχουν ἐνισχύσει περαιτέρω τήν ἑλληνική στροφή πρός τήν Κίνα.

Ἡ ἰσχυρή ναυπηγική δραστηριότητα δημιουργεῖ, ὡστόσο, καί τόν μεγαλύτερο ἴσως κίνδυνο γιά τά ἑπόμενα χρόνια. Ἡ Petrofin ἐπισημαίνει ὅτι τά ναυπηγεῖα εἶναι οὐσιαστικά γεμᾶτα ἕως τό 2030 καί πέραν αὐτοῦ, ἐνῷ νέα ναυπηγική δυναμικότητα δημιουργεῖται σέ Κίνα, Ἰαπωνία, Ἰνδία καί ἄλλες χῶρες.

Τήν ἴδια στιγμή, οἱ διαλύσεις παραμένουν περιορισμένες. Τό κρίσιμο ἐρώτημα εἶναι ἐάν ἡ αὔξηση τῆς προσφορᾶς πλοίων θά ὁδηγήσει τελικά σέ glut, δηλαδή ὑπερπροσφορά χωρητικότητας (tonnage) καί σέ νέο ναυτιλιακό καθοδικό κύκλο. Ἡ ἀπάντηση, σύμφωνα μέ τήν μελέτη, θά ἐξαρτηθεῖ σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τό ἐάν οἱ σημερινές «ἀναποτελεσματικότητες» τῶν θαλάσσιων μεταφορῶν –κλειστά Στενά, πόλεμοι, κυρώσεις, μεγαλύτερες διαδρομές– θά συνεχιστοῦν.

Ἡ Petrofin ἐκτιμᾶ ὅτι ἡ γεωπολιτική ἀναστάτωση ἔχει μέχρι στιγμῆς λειτουργήσει θετικά γιά τήν ναυτιλία. Οἱ ἀλλαγές στίς ἐμπορικές διαδρομές αὐξάνουν τά ton-miles, ἐνῷ οἱ καθυστερήσεις, τό slow steaming καί ἡ συμφόρηση τῶν λιμανιῶν μειώνουν τήν πραγματική διαθέσιμη προσφορά χωρητικότητας. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι ὁ Clarkson Index, σύμφωνα μέ τήν ἔκθεση, ἀπό λίγο πάνω ἀπό 12.000 δολλάρια ἡμερησίως τόν Ἰούνιο τοῦ 2020 εἶχε ξεπεράσει τά 45.000 δολλάρια ἡμερησίως τόν Αὔγουστο τοῦ 2026.

Ἡ Petrofin θεωρεῖ ὅτι, ἐφ᾿ ὅσον δέν ἐκδηλωθεῖ σοβαρή παγκόσμια ὕφεση, ἡ ναυτιλία μπορεῖ νά συνεχίσει νά ἐπωφελεῖται ἀπό αὐτές τίς συνθῆκες. Ταυτόχρονα, ὅμως, προειδοποιεῖ γιά αὐξανόμενο κίνδυνο διεθνοῦς χρηματοπιστωτικῆς κρίσης, ὑψηλά δημόσια χρέη, αὐξημένα ἐπιτόκια, ἐνεργειακό πληθωρισμό καί ἐντεινόμενο ἀνταγωνισμό γιά κεφάλαια.

Ἡ τελική ἐκτίμηση τῆς Petrofin εἶναι ὅτι ὁ ἑλληνικός στόλος θά ἀρχίσει νά ἀναπτύσσεται μέ ταχύτερο ρυθμό, καθώς θά παραδίδεται τό μεγάλο κῦμα νεότευκτων πλοίων τῶν ἑπόμενων ἐτῶν.

Μέ τά ναυτιλιακά ἔσοδα νά παραμένουν ὑψηλά, οἱ διαλύσεις ἀναμένεται νά παραμείνουν περιορισμένες, ἐκτός ἐάν οἱ περιβαλλοντικοί κανονισμοί καταστήσουν οἰκονομικά ἤ τεχνικά δύσκολη τήν συνέχιση τῆς λειτουργίας τῶν παλαιότερων πλοίων.

Παράλληλα, ἡ συγκέντρωση τοῦ tonnage στούς μεγαλύτερους Ἕλληνες πλοιοκτῆτες ἀναμένεται νά ἐνισχυθεῖ περαιτέρω, ἐνῷ ἡ μέση ἡλικία τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου ἐκτιμᾶται ὅτι θά παραμείνει σχετικά σταθερή.

Ἡ εἰκόνα πού προκύπτει, συνεπῶς, δέν εἶναι ἁπλῶς αὐτή μιᾶς ἑλληνικῆς ναυτιλίας πού μεγαλώνει. Εἶναι μιᾶς ἀγορᾶς πού συγκεντρώνεται, ἀνανεώνεται καί ἐπενδύει ἐπιθετικά, ἀλλά ταυτόχρονα γίνεται πιό ἐπιλεκτική ὡς πρός τήν τεχνολογία τῶν νέων πλοίων. Οἱ μεγάλοι ὅμιλοι αὐξάνουν τό εἰδικό τους βάρος, ἡ Κίνα γίνεται ἀκόμη σημαντικώτερος στρατηγικός ἑταῖρος καί τά 60,4 ἑκατ. dwt νεότευκτων πλοίων ἀποτελοῦν τό «καύσιμο» γιά τήν ἑπόμενη φάση ἀνάπτυξης τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου.