Τί πρέπει νά προσέξουν οἱ ἐργαζόμενοι συνταξιοῦχοι

Πότε οἱ ὀφειλές πρός τόν e-ΕΦΚΑ παρακρατοῦνται Τό ζήτημα ἀφορᾶ κυρίως στούς ἐλευθέρους ἐπαγγελματίες καί τούς αὐτοαπασχολουμένους

Ἡ συνέχισις τῆς ἐπαγγελματικῆς δραστηριότητος μετά τήν συνταξιοδότηση εἶναι πλέον οἰκονομικῶς πιό συμφέρουσα, καθώς δέν ὁδηγεῖ σέ αὐτόματο μείωση τῆς συντάξεως.

Αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι συνταξιοῦχοι ἀπαλλάσσονται τῶν ἀσφαλιστικῶν ἐπιβαρύνσεων πού συνοδεύουν τήν ἀπασχόλησή τους. Ἀντιθέτως, καλοῦνται νά τηροῦν συγκεκριμένους κανόνες, καθώς ἡ καθυστέρησις πληρωμῶν μπορεῖ νά ὁδηγήσει ἀκόμη καί σέ παρακράτηση ποσῶν ἀπό τήν σύνταξή τους.

Τό ζήτημα ἀφορᾶ κυρίως στούς ἐλευθέρους ἐπαγγελματίες καί τούς αὐτοαπασχολουμένους. Ἐν ἀντιθέσει μέ τούς μισθωτούς, γιά τούς ὁποίους οἱ σχετικές κρατήσεις πραγματοποιοῦνται μέσῳ τῆς μισθοδοσίας, οἱ μή μισθωτοί πρέπει νά φροντίζουν οἱ ἴδιοι γιά τήν ἐμπρόθεσμο ἐξόφληση τῶν ὑποχρεώσεών τους.

Ἐάν ἀφήσουν ἄνευ πληρωμῆς εἰσφορές ἤ ἄλλες προβλεπόμενες ἀσφαλιστικές ἐπιβαρύνσεις ἐπί διάστημα πού ὑπερβαίνει τούς δύο μῆνες, ὁ e-ΕΦΚΑ ἔχει τήν δυνατότητα νά ἀναζητήσει τά ὀφειλόμενα χρήματα μέσῳ τῆς συντάξεως πού ἤδη λαμβάνουν.

Μέχρι τό τέλος τοῦ 2023, ἡ ἀνάληψις ἐργασίας μετά τήν συνταξιοδότηση συνοδεύετο ἀπό περιορισμό τοῦ συνταξιοδοτικοῦ εἰσοδήματος. Εἰδικώτερα, προεβλέπετο μείωσις κατά 30% τόσο στήν κυρία ὅσο καί στήν ἐπικουρική σύνταξη ἐπί ὅσο διάστημα ἐσυνεχίζετο ἡ ἀπασχόλησις.

Ἡ ρύθμισις αὐτή κατηργήθη μέ τόν νόμο 5078/2023 καί ἔπαυσε νά ἐφαρμόζεται ἀπό τήν 1η Ἰανουαρίου 2024. Ἔτσι, ὁ συνταξιοῦχος μπορεῖ πλέον νά ἐργάζεται καί νά εἰσπράττει ταυτοχρόνως τό σύνολο τῆς συντάξεώς του, ἄνευ τῆς παλαιᾶς περικοπῆς.

Ἡ μεταβολή εἶχε ὡς στόχο νά καταστήσει περισσότερο ἑλκυστική τήν νόμιμο ἀπασχόληση τῶν συνταξιούχων. Τό προηγούμενο σύστημα ἐθεωρήθη ὅτι περιόριζε τήν παραμονή ἐμπείρων ἐπαγγελματιῶν στήν ἀγορά ἐργασίας καί ἐδημιούργει κίνητρα γιά ἀπόκρυψη τῆς ἐπαγγελματικῆς δραστηριότητος.

Στήν θέση τῆς μειώσεως τοῦ 30% εἰσήχθη ἕνας εἰδικός μή ἀνταποδοτικός πόρος ὑπέρ τοῦ e-ΕΦΚΑ. Ὁ πόρος αὐτός καταβάλλεται μόνον κατά τό διάστημα στό ὁποῖο ὁ συνταξιοῦχος ἀσκεῖ δραστηριότητα πού ὑπάγεται στήν ἀσφάλιση.

Πῶς ὑπολογίζεται ἡ ἐπιβάρυνσις

Ὁ τρόπος καταβολῆς τοῦ πόρου ἐξαρτᾶται ἀπό τήν μορφή ἀπασχολήσεως. Στήν περίπτωση τῶν μισθωτῶν, ἡ ἐπιβάρυνσις ἀνέρχεται στό 10% τῶν ἀσφαλιστέων ἀποδοχῶν. Ἡ παρακράτησις γίνεται ἀπό τόν ἐργοδότη μαζί μέ τίς ὑπολοίπους κρατήσεις τῆς μισθοδοσίας καί, ἑπομένως, ὁ συνταξιοῦχος δέν χρειάζεται νά προχωρήσει σέ διακριτή ἐνέργεια γιά τήν πληρωμή της.

Γιά τούς ἐλευθέρους ἐπαγγελματίες καί τούς αὐτοαπασχολουμένους, ἡ διαδικασία δέν εἶναι αὐτοματοποιημένη μέ τόν ἴδιο τρόπο. Οἱ ἴδιοι πρέπει νά παρακολουθοῦν τίς μηνιαῖες εἰδοποιήσεις καί νά ἐξοφλοῦν τόσο τίς κανονικές ἀσφαλιστικές εἰσφορές ὅσο καί τήν πρόσθετο ἐπιβάρυνση πού προβλέπεται λόγῳ τῆς παραλλήλου λήψεως συντάξεως.

Ὅταν ὁ μή μισθωτός ὑπάγεται μόνον στόν κλάδο κυρίας ἀσφαλίσεως, ὁ εἰδικός πόρος ὑπολογίζεται στό 50% τῆς εἰσφορᾶς κυρίας συντάξεως πού ἀντιστοιχεῖ στήν ἀσφαλιστική κατηγορία τήν ὁποία ἔχει ἐπιλέξει. Γιά ὅσους καλύπτονται καί ἀπό ἐπικουρική ἀσφάλιση προβλέπονται πρόσθετοι, εἰδικώτεροι κανόνες ὑπολογισμοῦ.

Ἡ δυνατότης παρακρατήσεως ἐνεργοποιεῖται ὅταν ὁ ἐργαζόμενος συνταξιοῦχος δέν ἐξοφλεῖ τίς ἀπαιτούμενες ἀσφαλιστικές ἐπιβαρύνσεις γιά περισσότερο τῶν δύο μηνῶν. Στήν περίπτωση αὐτήν, τά ληξιπρόθεσμα ποσά μποροῦν νά ἀναζητηθοῦν ἀπό τίς συντάξεις πού τοῦ καταβάλλονται.

Ἡ συγκεκριμένη πρόβλεψις χρειάζεται νά διαχωρίζεται σαφῶς ἀπό τό προηγούμενο καθεστώς τῆς περικοπῆς. Δέν πρόκειται περί γενικῆς μειώσεως τῆς συντάξεως ἐξ αἰτίας τῆς ἐργασίας οὔτε περί ἀπωλείας μέρους τῆς συνταξιοδοτικῆς παροχῆς λόγῳ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἰδιότητος τοῦ δικαιούχου.

Ἡ κράτησις ἀποτελεῖ τρόπο εἰσπράξεως μιᾶς ὑπαρκτῆς ὀφειλῆς, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐπειδή δέν ἐπληρώθησαν ἐγκαίρως οἱ εἰσφορές καί ὁ εἰδικός πόρος. Ἐφ’ ὅσον οἱ ὑποχρεώσεις ἐξυπηρετοῦνται κανονικῶς, ὁ συνταξιοῦχος συνεχίζει νά λαμβάνει ὁλόκληρο τήν σύνταξή του μαζί μέ τό εἰσόδημα ἀπό τήν ἐργασία του.

Ἡ πληρωμή τῶν εἰσφορῶν δέν εἶναι ἡ μοναδική προϋπόθεσις πού πρέπει νά τηρεῖται. Κάθε συνταξιοῦχος πού ἀναλαμβάνει ἀσφαλιστέα ἐργασία ἤ διατηρεῖ ἐπαγγελματική δραστηριότητα ὀφείλει νά ἐνημερώσει σχετικῶς τόν e-ΕΦΚΑ.

Ἡ γνωστοποίησις γίνεται ἠλεκτρονικῶς, μέσῳ τῆς ὑπηρεσίας πού ἔχει δημιουργηθεῖ εἰδικῶς γιά τήν ἀπασχόληση συνταξιούχων. Ἡ ὑποχρέωσις δηλώσεως ἰσχύει ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐάν ἡ ἐργασία παρέχεται ὡς μισθωτή ἀπασχόλησις ἤ ὡς ἀνεξάρτητος ἐπαγγελματική δραστηριότης.

Ἡ μή ὑποβολή τῆς δηλώσεως μπορεῖ νά ἀποδειχθεῖ ἐξαιρετικῶς δαπανηρή. Ἡ νομοθεσία προβλέπει χρηματική κύρωση ἴση μέ 12 μηνιαῖες κύριες καί ἐπικουρικές συντάξεις. Τό ποσό τοῦ προστίμου μπορεῖ, ἐν συνεχείᾳ, νά εἰσπραχθεῖ μέ κρατήσεις ἀπό τίς μελλοντικές συνταξιοδοτικές καταβολές.

Γιά τόν λόγο αὐτόν, ὅποιος ἐπιστρέφει ἤ παραμένει στήν ἀγορά ἐργασίας μετά τήν συνταξιοδότηση πρέπει νά ἐλέγχει δύο βασικά ζητήματα: ἐάν ἔχει δηλώσει ὀρθῶς τήν ἀπασχόλησή του καί ἐάν καταβάλλει ἄνευ καθυστερήσεων τίς ἐπιβαρύνσεις πού τοῦ ἀναλογοῦν.

Τί ἰσχύει γιά παλαιότερα χρέη πρός τόν e-ΕΦΚΑ

Διαφορετική κατηγορία ἀποτελοῦν ὅσοι δέν ἔχουν ἀκόμη συνταξιοδοτηθεῖ καί καταθέτουν αἴτηση ἀπονομῆς συντάξεως, ἐνῷ διατηροῦν ἀσφαλιστικές ὀφειλές. Στίς περιπτώσεις αὐτές, ἐφαρμόζεται ἄλλος μηχανισμός καί διαφορετικά χρηματικά ὅρια. Ὑπό τίς προϋποθέσεις τῆς νομοθεσίας, ἐλεύθεροι ἐπαγγελματίες καί αὐτοαπασχολούμενοι μποροῦν νά συνταξιοδοτηθοῦν μέ χρέη ἕως 30.000 εὐρώ.

Γιά τούς ἀσφαλισμένους πού προέρχονται ἀπό τόν πρώην ΟΓΑ, τό ἀντίστοιχο ἀνώτατο ποσό διαμορφώνεται στά 10.000 εὐρώ. Γιά τό τμῆμα τοῦ χρέους πού εὑρίσκεται ἄνω τῶν βασικῶν ὁρίων τῶν 20.000 εὐρώ γιά τούς μή μισθωτούς καί τῶν 6.000 εὐρώ γιά τούς ἀσφαλισμένους τοῦ πρώην ΟΓΑ, παρακρατεῖται μέρος τῆς συντάξεως.

Μόλις ἡ ὀφειλή ὑποχωρήσει στά συγκεκριμένα ἐπίπεδα, τό ὑπόλοιπο ποσό ἐξοφλεῖται μέ τήν διαδικασία πού προβλέπεται γιά κάθε κατηγορία.

Πρόκειται, ἑπομένως, περί δύο διαφορετικῶν περιπτώσεων. Ἡ μία ἀφορᾶ σέ χρέη πού ὑπάρχουν πρό τῆς ἀπονομῆς τῆς συντάξεως. Ἡ ἄλλη συνδέεται μέ νέες ὑποχρεώσεις, πού δημιουργοῦνται ὅταν ἕνας ἤδη συνταξιοῦχος ἐξακολουθεῖ νά ἀσκεῖ ἀσφαλιστέα ἐργασία.