Ἀνώμαλος προσγείωσις

Καθώς ἡ θερινή ραστώνη παρέρχεται καί εἰσερχόμαστε στίς πρῶτες ἑβδομάδες τοῦ φθινοπώρου, ἡ ἀμείλικτος οἰκονομική πραγματικότης ἐπιβάλλει μιά ἀνώμαλο προσγείωση

Ἡ Ἑλλάς καί ἡ Γηραιά Ἤπειρος εἰσέρχονται σέ ἕναν νέο κύκλο ηὐξημένης ἀβεβαιότητος καί ὑψηλοῦ κινδύνου.

Σέ αὐτό τό τοπίο, ἡ ἐνεργειακή θωράκισις, ἡ διασφάλισις τῆς παραγωγικῆς συνοχῆς καί ἡ συγκράτησις τῶν πληθωριστικῶν πιέσεων παύουν νά ἀποτελοῦν θεωρητικές ἀσκήσεις ἐπί χάρτου στά οἰκονομικά ἐπιτελεῖα, ἀλλά ἀναδεικνύονται, μέ τόν πιό ἐπιτακτικό τρόπο, σέ θεμελιώδη στοιχήματα ἐπιβιώσεως γιά νοικοκυριά, ἐπιχειρήσεις καί ἐθνικές οἰκονομίες.

Ἡ γεωπολιτική ἀνάφλεξις στήν Μέση Ἀνατολή ἐνεκλώβισε τίς εὐρωπαϊκές κυβερνήσεις σέ ἕναν ὀλέθριο ἐφησυχασμό. Μέ τήν προσδοκία μιᾶς ταχείας ἀποκλιμακώσεως τῶν τιμῶν, ἡ ἀναπλήρωσις τῶν ἀποθεμάτων φυσικοῦ ἀερίου ἐκαθυστέρησε ἀδικαιολογήτως. Ἐν συνδυασμῷ μέ τίς παρατεταμένες ὑψηλές θερμοκρασίες τοῦ καλοκαιριοῦ πού ἐξετίναξαν τήν κατανάλωση, τό ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε ἀπογοητευτικό: οἱ εὐρωπαϊκοί ταμιευτῆρες πληροῦνται σήμερα μόλις κατά 63%, τό χαμηλότερο ἐπίπεδο τῆς τελευταίας δεκαπενταετίας γι’ αὐτήν τήν περίοδο τοῦ ἔτους.

Ἡ κατάστασις ἐπιβαρύνεται περαιτέρω ἀπό τήν παρατεταμένη ἀβεβαιότητα στά Στενά τοῦ Ὁρμούζ, μιά θαλασσία ἀρτηρία ζωτικῆς σημασίας, ἀπό τήν ὁποία διέρχεται περίπου τό 20% τῆς παγκοσμίου προσφορᾶς ὑγροποιημένου φυσικοῦ ἀερίου (LNG). Γιά τό ἀέριο, ἐν ἀντιθέσει μέ τό πετρέλαιο, δέν ὑφίστανται ἐναλλακτικές ὁδοί μεταφορᾶς, ἐνῷ τά διαθέσιμα στρατηγικά ἀποθέματα παραμένουν ἐξαιρετικῶς ἰσχνά. Ὅπως προειδοποιοῦν ἀναλυτές διεθνῶν οἴκων, μεταξύ τῶν ὁποίων ἡ RBC Capital Markets, μιά διαγραφομένη κρίσις στήν ἀγορά φυσικοῦ ἀερίου ἀπειλεῖ νά πυροδοτήσει πληθωριστικά κύματα πολύ πιό σαρωτικά καί ἐπίμονα ἐκείνων πού προκαλεῖ μιά ἀντίστοιχος ἀνατάραξις στήν ἀγορά τοῦ πετρελαίου.

Τήν ἰδία στιγμή, ἡ βιομηχανική αἰχμή τῆς Εὐρώπης, μέ προεξάρχουσα τήν Γερμανία, διολισθαίνει στά πρόθυρα τεχνικῆς ὑφέσεως. Τό δυσβάστακτο ἐνεργειακό κόστος ἐξαναγκάζει παραγωγικές μονάδες σέ περιστολή ἐργασιῶν, ἐξέλιξις πού συμπαρασύρει ἀμέσως καί τίς ἑλληνικές ἐξαγωγές. Παραλλήλως, ἡ Εὐρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εὑρίσκεται ἐγκλωβισμένη σέ ἕνα βαρύ δίλημμα: Μέ τόν πληθωρισμό στήν Εὐρωζώνη καθηλωμένο πέριξ τοῦ 3%, τά περιθώρια γιά μιά δραστική μείωση τῶν ἐπιτοκίων στενεύουν ἀπελπιστικῶς. Ἡ καθυστέρησις αὐτή ἐπιβαρύνει περαιτέρω τούς δανειολῆπτες, ἐνῷ οἱ ἐλλείψεις σέ πρῶτες ὗλες καί λιπάσματα ἀρχίζουν πλέον νά ἀποτυπώνονται στίς τιμές τῶν τροφίμων, προαναγγέλλοντας νέο γῦρο ἀνατιμήσεων στά βασικά ἀγαθά.

Ἐντός αὐτοῦ τοῦ περιβάλλοντος, ἡ Εὐρώπη ὑφίσταται σταθερή ἀπώλεια τῆς ἀνταγωνιστικότητός της στόν τομέα τῶν νέων τεχνολογιῶν ἔναντι τῶν ΗΠΑ καί τῆς Κίνας. Ἐπιβαρύνεται ἀπό τίς ηὐξημένες ἀμυντικές δαπάνες πού ἀπαιτοῦν τά ἀνοικτά μέτωπα στήν Οὐκρανία καί τήν Μέση Ἀνατολή, καθώς καί ἀπό τίς αὐξανόμενες μεταναστευτικές πιέσεις, πού δοκιμάζουν τήν πολιτική της συνοχή. Στό ἐσωτερικό πεδίο, ἡ Ἑλλάς καλεῖται νά ἀντιμετωπίσει τίς δικές της δομικές ἀγκυλώσεις.

Ἡ κλιματική κρίσις ἐκδηλώνεται πλέον ἀπειλητικῶς μέσῳ πυρκαϊῶν, ὀξείας λειψυδρίας καί πλημμυρικῶν φαινομένων, ὑποσκάπτοντας τήν ἀγροτική παραγωγή καί τόν τουρισμό, ἐνῷ καί οἱ τιμές στό ράφι ἔχουν πάρει τήν ἀνιοῦσα. Παραλλήλως, ἡ δημογραφική γήρανσις ὑπονομεύει τό ἀσφαλιστικό σύστημα καί τήν ἀγορά ἐργασίας, ἐνῷ ἡ στεγαστική κρίσις πιέζει τά νοικοκυριά. Καθίσταται πλέον σαφές πώς ἄνευ μιᾶς οὐσιαστικῆς ἀναδιαρθρώσεως τοῦ παραγωγικοῦ της μοντέλου ἡ ἑλληνική οἰκονομία θά παραμένει ἕρμαιο τῶν διεθνῶν ἀναταράξεων.